Kent u het Leger des Heils?
„JA ZEKER”, zullen miljoenen personen in de zesentachtig landen waar het Leger des Heils wordt aangetroffen, zeggen. Hun antwoord houdt gewoonlijk in dat zij weten dat het Leger des Heils sociaal en reliefwerk doet en zij kennen de geldinzamelingsacties, vooral omstreeks de kersttijd. Het betekent misschien ook dat zij de rijen menselijke wrakken uit de sloppen voor een soepkeuken van het Leger des Heils hebben zien staan. Of zij hebben de leden ervan in hun opvallende uniformen op straathoeken zien prediken of hen bij parades hun koperen instrumenten horen bespelen. Wat weet de gemiddelde persoon, afgezien van deze uiterlijke kenmerken, echter over het Leger des Heils? Waar is het ontstaan? Waarom is het op militaire leest geschoeid? Is het een religieuze organisatie, die zoals andere kerken, haar eigen leerstellige punten heeft?
Dit zijn dingen die slechts weinigen over het Leger des Heils weten. Velen beschouwen het als een van de vele sociale instellingen die de behoeftigen en armen helpen en vaak klaar staan om hulp te verlenen wanneer er ergens een ramp heeft plaatsgevonden. Sommigen zijn vertrouwd met de hulp en aanmoedigingen die het de geallieerde soldaten tijdens de eerste Wereldoorlog heeft gegeven, toen het hen op het slagveld volgde en in de frontlinies koffie en een soort van oliebollen uitdeelde. Nog meer personen kennen het werk dat het tijdens de tweede Wereldoorlog heeft verricht, toen het Leger des Heils strategisch over de wereld verspreid duizend rijdende kantines had, waarvan er twee in Duinkerken werden geëvacueerd. Met dit sociale werk en de hulpverlening in oorlogstijd in gedachten, reageren duizenden personen gunstig op hun verzoeken om geld voor het voortzetten van hun activiteit. Wat voor soort van organisatie wordt nu echter precies door deze bijdragen ondersteund?
OPRICHTING EN GROEI VAN EEN LEGER
Bijna honderd jaren geleden opende een handjevol evangelisten het vuur op de zonde en verdorvenheid in de sloppen van oost-Londen. Dit gevecht werd spoedig bestempeld als een oorlog tegen Satan om de boodschap van Christus aan de armen, de vertrapten en de buitenkerkelijken te brengen. Men ging bars en bordelen binnen, bezocht tehuizen en besteedde zorg en aandacht aan de zieken en armen. In betrekkelijk korte tijd groeide deze beweging uit tot een vooraanstaande wereldomvattende organisatie — het Leger des Heils.
De oprichter ervan, William Booth, heeft eens gezegd dat zijn godsdienst vurig moest zijn. De bezielde wens om zijn religie aan de mensen te brengen, ongeacht wie of waar zij maar waren, bracht Booth ertoe de lethargische orthodoxe kerken vaarwel te zeggen. Dat was in 1861, toen hij wegens zijn kruistochten gedwongen werd de Methodistenkerk te verlaten. Booth bleef echter overal prediken — in tenten, schuren, theaters, bars — waar hij maar mensen kon vinden die naar zijn boodschap wilden luisteren. „Hij was niet van plan een kerk te stichten”, zo vermeldt een officiële uitgave van het Leger des Heils. „Toen hij echter trachtte bekeerlingen naar de kerken te sturen, voelden zij zich er niet thuis wegens hun armelijke verschijning. Daarom richtte Booth ’Christian Mission’-centrums voor deze bekeerlingen op” in de sloppen van oost-Londen. Dat was in 1865. Deze centrums groeiden snel en in mei 1878 kwamen degenen die de centrums bezochten als het Leger des Heils bekend te staan.
De organisatie verbreidde zich snel naar Schotland en Wales; in 1880 deed ze haar intrede in de Verenigde Staten, in Australië en Frankrijk in 1881; in 1883 vestigde ze zich in Zuid-Afrika en in 1895 was ze ook in Japan werkzaam. Een bewijs van de snelle groei van het Leger des Heils vormde de in juni 1914 gehouden internationale vergadering ter viering van het begin van het vijftigste jaar van zijn bestaan. Bij die gelegenheid stroomden ongeveer 40.000 heilsoldaten uit ruim vijftig landen en koloniën naar Londen, waardoor deze internationale vergadering hun grootste werd die zelfs tot nu toe is gehouden. In de Verenigde Staten alleen al heeft het Leger des Heils thans ongeveer 250.000 leden.
Hoewel de oprichter tijdens zijn leven ontkende dat het Leger des Heils een religieuze denominatie was, werd het uiteindelijk toch als zodanig erkend. In september 1917 verklaarde de advocaat-fiscaal van het ministerie van oorlog van de Verenigde Staten onder andere: „Het Leger des Heils is een wereldomvattende religieuze organisatie . . . Het heeft een onderscheiden wettelijk bestaan; een erkende geloofsbelijdenis en vorm van aanbidding; een bepaald en onderscheiden kerkelijk bestuur; een officieel leerstellig en disciplinair reglement; een aparte religieuze geschiedenis; een lidmaatschap dat los staat van elke andere kerk of denominatie . . . Het heeft met andere kerken gemeen dat het eigen lectuur heeft; vastgestelde plaatsen van religieuze aanbidding; vaste gemeenten; regelmatige religieuze diensten; een zondagsschool voor religieus onderricht aan de jeugd, en scholen voor het opleiden van zijn predikanten. De functies die deze predikanten bekleden, blijken overeen te komen met die van de geestelijken van elke andere kerk.”
SCHEURINGEN EN AFSCHEIDINGEN
In de loop van de ontwikkeling van het Leger des Heils heeft interne strijd tot de oprichting van nieuwe religieuze denominaties die op dezelfde militaire leest als de moederorganisatie zijn geschoeid, geleid. De eerste belangrijke scheuring vond in 1884, ongeveer vier jaren nadat het Leger daar zijn intrede had gedaan, in de Verenigde Staten plaats. Tegen die tijd had men een toename tot omstreeks vijfduizend leden en ongeveer driehonderd officieren bereikt, ondanks bespottingen en hevige vervolging. Er ontstonden echter moeilijkheden toen Generaal Booth Majoor T.E. Moore, die de leiding had over de Amerikaanse strijders, gebood het commando neer te leggen en de leiding op zich te nemen van het werk in Zuid-Afrika. Moore’s reactie hierop was de vorming van een afgescheiden Heilsleger. In 1884 liet hij zijn nieuwe organisatie als rechtspersoon erkennen en nam hij de titel generaal aan. Het volgende jaar werd er een verbeterd charter goedgekeurd onder de naam ’The Salvation Army of America’ (Het Leger des Heils van Amerika).
Na het ontslag van Moore werd Majoor F. Smith de leiding opgedragen van wat, ter onderscheiding van Het Leger des Heils van Amerika, het „Wereldomvattende” of Engelse Leger des Heils werd genoemd. Er volgde een concurrentiestrijd die uiteindelijk tot de achteruitgang van het als rechtspersoon erkende Leger van Moore en de groei en voorspoed van het internationale Leger des Heils leidde. In oktober 1889 bracht Kolonel R.E. Holz de zijtak van het Amerikaanse Leger des Heils onder zijn bevel tot een verzoening met de internationale organisatie. Enkele posten weigerden echter terug te keren en deze verenigden zich uiteindelijk, werden gereorganiseerd en veranderden hun naam in 1913 in ’The American Rescue Workers’.
’The American Rescue Workers’ zijn nog steeds werkzaam, hoewel hun organisatie klein is gebleven met slechts vijfendertig kerken en 2350 leden. De meeste activiteit van deze organisatie is tot het oosten van de Verenigde Staten beperkt, waar het hoofdkwartier in Filadelfia, Pennsylvania, is gevestigd. De leerstellingen van de ’Rescue Workers’ zijn bijna identiek met die van het Leger des Heils, en het doel en de organisatie zijn hoofdzakelijk gelijk.
In 1896 ontstond er een zelfs nog betekenisvoller scheuring ten gevolge van onenigheid in het gezin Booth. William Booth had acht kinderen die allen, een uitgezonderd dat op jeugdige leeftijd stierf, actief meewerkten aan de groei en uitbreiding van het Leger des Heils. Twee van hen, zijn oudste zoon Bramwell en Evangeline, volgden hun vader uiteindelijk zelfs op als bevelhebber van de gehele organisatie. De tweede zoon van de Generaal, Ballington, was eveneens een bekwaam leider en toen hij in 1887 als opvolger van Majoor Smith aan het hoofd van de Amerikaanse strijders werd geplaatst, volgde er een periode van ongekende vooruitgang. Ten laatste raakte Ballington echter bij zijn vader uit de gunst, en toen hij opdracht kreeg de leiding in Amerika neer te leggen, verliet hij het Leger des Heils.
Ballington Booth was geliefd en gerespecteerd bij de heilsoldaten en men beweert dat indien hij zich de moeite had getroost het Leger des Heils in de Verenigde Staten te reorganiseren tot een onafhankelijke organisatie met rechtspersoonlijkheid, hij daarin geslaagd zou zijn. Hij verkoos echter dit niet te doen. In feite was het pas nadat hij hiertoe door vrienden was aangemoedigd dat hij besloot een nieuwe beweging op te richten en toen hij deze stap genomen had, maakten hij en zijn vrouw openlijk bekend: „Wij hebben niet geprobeerd ook maar een van de verbondenen die nog bij de Internationale Organisatie zijn aangesloten en erin geloven aan onze zijde te krijgen.”
Ondanks deze bekendmaking sloten vele heilsoldaten zich aan bij de nieuwe organisatie die in april 1896 officieel ’The Volunteers of America’ werd genoemd. Het gevolg hiervan was dat de ’Volunteers’ binnen een jaar 140 posten met 400 bevelvoerende officieren en vijftig stafofficieren bezat. De organisatie werd op dezelfde militaire leest geschoeid als het Leger des Heils. Ballington werd generaal en diende tot zijn dood in 1940 in die hoedanigheid. Hij werd opgevolgd door zijn vrouw, die in 1948 stierf, en daarna door zijn zoon, Charles Brandon Booth.
Thans heeft het hoofdbureau van de ’Volunteers’ in de stad New York de leiding over de activiteit van 204 kerken en 28.230 leden. Volgens een officiële publikatie is deze organisatie „opgedragen aan het dienen van het Amerikaanse volk als een nationale, religieuze, sociale organisatie die stoffelijke en geestelijke bijstand verleent aan hen die deze nodig hebben, ongeacht hun ras, geloof of kleur”.
MILITAIRE ORGANISATIE
Misschien is een van de meest opvallende kenmerken van het Leger des Heils wel zijn uiterlijke overeenkomst met de huidige militaire organisaties. The Faith of the Salvationist, een publikatie van het Leger des Heils, merkt het volgende op over de militaristische wijze waarop het is georganiseerd: „De logica heeft haar nuchtere hand op het vormende experimentele stadium van de oprichting van het Leger gelegd. Spreken wij van een ’Heilsleger’, dan ook van een oorlog tegen het kwaad in plaats van het beoefenen van de zending; indien een oorlog, dan een Strijdkreet [de officiële publikatie van het Leger des Heils]; indien een Leger dat een oorlog te voeren heeft, dan veeleer een Generaal dan een Algemeen President; indien een Generaal, dan officieren in plaats van predikers of predikanten; indien officieren, dan soldaten in plaats van leden; en indien soldaten, dan ook uniformen. Zo ontvouwde het proces zich met de snelle ongebondenheid van iets wat nieuw is onder de mensen.” Een officiële publikatie van het Leger des Heils verklaart dat „men een militaire bestuursvorm heeft toegepast wegens de doeltreffendheid ervan en de discipline die van de leden wordt verlangd”.
Thans gebruikt men een militaire uitdrukking voor bijna iedere daad of activiteit van het Leger des Heils. Men spreekt niet van de plaatselijke gemeente of parochie, maar van het „korps”. Naar een gebedsbijeenkomst verwijst men als een „exercitie”. Wil een nieuwe „rekruut” „soldaat” worden, dan moet hij een verklaring die „De Krijgsartikelen” wordt genoemd, ondertekenen, en wanneer hij sterft, wordt hij „tot heerlijkheid bevorderd”. Wanneer men in een nieuw gebied met het werk begint, wordt „het vuur geopend” en wanneer iemand wordt bevolen naar een andere toewijzing te vertrekken, ontvangt hij „vaarwelorders”.
Er bestaan twee categorieën leden bij het Leger des Heils: soldaten en officieren. Wil iemand soldaat worden, dan wordt van hem verlangd dat hij de Krijgsartikelen ondertekent, een verklaring die de elf fundamentele leerstellingen van het Leger des Heils bevat zoals die in zijn Akte van Oprichting van 1878 zijn uiteengezet. Een soldaat dient tevens plechtig te beloven dat hij de beginselen en activiteiten van het Leger actief zal ondersteunen, en zich zal onthouden van en strijden tegen het gebruik van alcoholische dranken. De soldaat koopt zijn eigen uniform en men verwacht dat hij dit als een demonstratie van geloof en dienstbaarheid zal dragen.
Daarentegen zijn de officieren van het Leger des Heils volle-tijd-werkers, die allen geordineerde bedienaren van het evangelie zijn. Zij moeten hun uniformen altijd dragen en ontvangen een wekelijks salaris om hen in de bediening staande te houden. Om voor een officiersaanstelling in aanmerking te komen, moet een soldaat een middelbare school hebben doorlopen en minstens zes maanden in actieve dienst in een korps van het Leger des Heils doorbrengen. Daarna kan hij naar het officiersambt solliciteren, en, indien hij wordt aangenomen, komt hij ervoor in aanmerking een van de opleidingsscholen van het Leger te bezoeken waar hij door een twee jaren durende cursus, waarbij hij intern is, op de volle-tijd-bediening wordt voorbereid. Wanneer een officier de school heeft doorlopen, is hij luitenant en kan hij opklimmen tot hogere rangen als kapitein, majoor, kolonel, enzovoorts. Er zijn op de gehele wereld nu ruim 26.000 officieren van het Leger des Heils.
Een ongewoon kenmerk van de organisatie is de vooraanstaande positie die vrouwen wordt toegekend. Volgens de leer van het Leger „is de positie van vrouwen gelijkwaardig aan die van mannen”. Als resultaat hebben vrouwen veel in de leiding en het beleid van het Leger des Heils te zeggen gehad en vaak de leiding over mannen gehad. Evangeline Booth heeft zelfs dertig jaren lang als hoofd van het Leger des Heils in de Verenigde Staten gediend en vijf jaren lang de gehele wereldomvattende organisatie bestuurd. In de Verenigde Staten zijn thans meer vrouwelijke dan manlijke officieren.
Hoewel sommigen gelijkwaardigheid met mannen als een nobel ideaal toejuichen, is ze lijnrecht in tegenspraak met het bijbelse beginsel: „Het hoofd van iederen man is Christus, het hoofd der vrouw is de man.” De apostel Paulus toonde aan dat het niet aan de vrouw was de leiding te nemen in het onderwijzen van mannen binnen de christelijke gemeente toen hij aan Timótheüs schreef: „Ik sta niet toe, dat een vrouw onderricht geeft of gezag over den man heeft; zij moet zich rustig houden.” Wanneer het Leger des Heils vrouwen gelijke voorrechten in de bediening toekent, volgt ze het bijbelse voorbeeld niet na. Ook het dragen van onderscheidende militaire kleding is geen navolging van het voorbeeld dat Jezus en zijn apostelen hebben gesteld. Het is veeleer een nabootsing van de militaire organisaties van deze wereld. — 1 Kor. 11:3; 1 Tim. 2:12.
LEERSTELLINGEN EN OVERTUIGINGEN
Het doel van de heilsoldaat is, bekeerlingen te winnen. „Wij geloven in plotselinge bekering ’in zijn bloed’ — waar dan ook, wanneer dan ook en van wie dan ook”, verklaart een door het Leger uitgegeven brochure. Zelfs het sociale en reliefwerk vormt een onderdeel van het programma dat erop is gericht het publiek de religie van het Leger des Heils voor de geest te houden. Wat zijn hun leerstellingen en overtuigingen echter? Zijn ze op de bijbel gebaseerd?
De leerstellingen van het Leger des Heils zijn bijna gelijk aan die van de meeste fundamentele protestantse kerken. De derde van de elf voornaamste plechtige verklaringen die iedere bekeerling moet tekenen om heilsoldaat te worden, luidt: „Wij gelooven, dat er drie Personen in de Godheid zijn: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, ongedeeld in wezen, evengelijk in macht en heerlijkheid.” En de elfde verzekert: „Wij gelooven in de onsterfelijkheid der ziel . . . en de eindelooze straf der goddeloozen.” The Faith of the Salvationist verklaart: „De heilsoldaat gelooft in de hel. Zijn woordenschat behelst de uitdrukking ’voor eeuwig verloren’, hoewel hij zich zal onthouden van de levendige en verbeeldingskrachtige taal van zijn voorouders wanneer hij over dit onderwerp spreekt.”
Leert de bijbel echter de trinitarische overtuiging dat God, Christus en de heilige geest gelijk zijn en dat zij drie personen in een wezen zijn? Noch Jezus noch zijn apostelen hebben een dergelijke leerstelling onderwezen. Jezus beleed zelfs: „De Vader is meer dan Ik.” Jezus heeft nooit getracht zich zijn Vaders superieure positie toe te eigenen om gelijk aan hem te zijn, wat de leerstelling der drieëenheid ten onrechte inhoudt. Professor E. W. Hopkins merkte in zijn boek Origin and Evolution of Religion op: „Jezus en Paulus kenden de leerstelling van de drieëenheid klaarblijkelijk niet; in ieder geval zeggen zij er niets over.” A. Weigall schrijft in The Paganism in Our Christianity dat „nergens in het Nieuwe Testament het woord ’Drieëenheid’ voorkomt”. Hij voegt eraan toe dat „de oorsprong van het begrip volkomen heidens is”. — Joh. 14:28; Fil. 2:6.
Het geloof in de onsterfelijkheid van de menselijke ziel en de eeuwige kwelling ervan is evenzeer duizenden jaren een integrerend deel van heidense religiën geweest, maar u zult geen enkele ondersteuning voor dergelijke leerstellingen in de bijbel vinden. B. Wilson, een geleerde in de Griekse taal, merkte in het bijvoegsel tot zijn bijbelvertaling, The Emphatic Diaglott, op dat men, terwijl de oorspronkelijke Hebreeuwse en Griekse woorden voor ziel meer dan 800 maal voorkomen, „niet eenmaal het woord onsterfelijk, of onsterfelijkheid, of onverderfelijk, of nimmer stervend in verband hiermee als een nadere omschrijving van deze termen aantreft”. De bijbellezer zal echter wel vele uitdrukkingen tegenkomen in de zin van Ezechiël 18:4: „De ziel die zondigt, die zal sterven.” En in plaats dat de bijbel eeuwige kwelling van degenen die zijn gestorven, leert, staat er: „De dóden, die zijn zich in het geheel nergens van bewust.” — Pred. 9:5, 10; Jes. 53:12, NW; Ps. 22:30 29.
Het Leger des Heils is ook van mening dat „de doop en het Avondmaal des Heren niet noodzakelijk zijn voor de redding van de ziel en onderhoudt deze daarom niet”. Bij Jezus’ afscheid luidde zijn uitdrukkelijke gebod aan zijn volgelingen echter: „Gaat dan henen, maakt al de volken tot mijn discipelen en doopt hen.” Uit het verslag van de bediening van de apostelen in het bijbelboek Handelingen blijkt dat zij dit gebod gehoorzaamden. Jezus heeft zijn volgelingen ook instructies gegeven betreffende het „Avondmaal des Heren”, de laatste maaltijd die hij met zijn discipelen nuttigde om zijn dood te gedenken: „Blijft dit ter mijner gedachtenis doen.” Deze twee dingen, de doop en het „Avondmaal des Heren”, bezitten voor christenen een rijkdom aan symbolische betekenis en Jezus legde ware christenen de verplichting op ze in acht te nemen. — Matth. 28:19; Luk. 22:19, NW.
Hoewel velen die het Leger des Heils op verschillende manieren hebben gesteund, het misschien als louter een organisatie voor sociaal en welfarewerk hebben beschouwd, wordt door een nauwkeuriger onderzoek onthuld dat het in de eerste plaats een religieuze richting met eigen leerstellingen is. En hoewel velen van zijn officieren en soldaten een uitzonderlijke ijver aan de dag leggen, is toch de boodschap die zij de mensen over Christus en de hoop van de mensheid voor de toekomst brengen, niet op een nauwkeurige kennis van Gods Woord gebaseerd.