De moderne geschiedenis van Jehovah’s getuigen

Deel 5: Het waarschuwingswerk (1909-1914)

VAN geschiedkundig standpunt uit bezien, moet de activiteit welke het Wachttoren Bijbel- en Traktaatgenootschap van 1909 tot 1914 tentoon spreidde, hoofdzakelijk worden beschouwd in verband met het waarschuwingswerk dat er in bestond het noodlottige jaar 1914 aan te kondigen. De ijverige vrijwillige werkers van het Genootschap hadden nu tweeëndertig jaar lang, sinds 1877, als getuigen van Jehovah, in het openbaar het chronologische bewijs en de zichtbare feiten bekendgemaakt waardoor zou worden aangeduid dat de „tijden der heidenen” in de herfst van 1914 zouden eindigen.a

Gedurende het twintigtal jaren dat aan 1914 was voorafgegaan, hadden zich in het midden der heidense natiën, die haarden van nationalisme waren geworden, explosieve krachten ontwikkeld. Onder een verlicht liberalisme zou er wellicht voor het algemeen welzijn een periode van grote vooruitgang zijn geweest, doordat de mens alle nieuwe uitvindingen zou gebruiken en ten nutte maken, door de industrie op te bouwen, door wetenschappelijke ontwikkelingen en door verworven natuurlijke rijkdommen, die bruikbaar zouden zijn voor het algemeen welzijn. Maar neen, de Duivel stond aan het roer van het schip van staat dezer natiën. In plaats daarvan was er een bewapeningswedloop onder de natiën begonnen, waarbij elke zijde er naar streefde de andere te overtreffen ten einde het machtsevenwicht ongedaan te maken. De denkwijze der oude wereld, zowel op religieus als op politiek gebied, werd gedwongen zich naar dit patroon van nationale wedijver te schikken. Waarlijk, de mensenmassa’s werden samengedreven tot een wereldomvattend debâcle van natiën in de twintigste eeuw. Te midden van zulk een koortsachtige heidense krankzinnigheid namen deze dienaren, die zich aan Jehovah hadden opgedragen, hun laatste waarschuwingswerk betreffende 1914 ter hand, waarbij alles op alles werd gezet.

Maar ten einde een veldtocht van wereldomvattende afmetingen ter hand te nemen waarin alles op alles wordt gezet, was het twintig jaar oude, drie verdiepingen hoge „Bijbelhuis,” het hoofdbureau in Allegheny (Pittsburgh), Pennsylvanië, ontoereikend geworden, en bovendien lag het niet strategisch voor verzendingen naar alle delen der wereld en voor communicatie. Daarom werden er in 1908 vertegenwoordigers van het Genootschap, onder wie ook haar wettelijke raadgever, J.F. Rutherford,b naar Brooklyn, New York, gezonden ten einde te onderhandelen over de aankoop van meer gewenste panden. Russell had zelf op een vroegere reis naar New York die panden gevonden. Zij kochten het oude „Plymouth Bethel,” een zendingsgebouw dat in 1868 voor de nabijgelegen „Plymouth Congregational Church” werd voltooid. Dit zendingsgebouw, gelegen aan Hicks Street 13-17, Brooklyn, was lang gebruikt in verband met de Plymouth Kerk (in 1849 gebouwd aan Orange Street, bij Hicks), waar ongeveer een halve eeuw voordien anti-slavernij-predikaties werden gehouden door de bekende geestelijke uit Brooklyn, Henry Ward Beecher.c Zij kochten ook het oude woonhuis van Beecher aan Columbia Heights 124, Brooklyn, waar in de ’60’-er jaren volgens zeggen andere aanzienlijke personen, zelfs Abraham Lincoln, met Beecher hebben geconfereerd. Op 31 januari 1909 waren ongeveer 350 personen aanwezig bij de inwijding van de Brooklyn Tabernakel, de nieuwe naam voor het nu hernieuwde vroegere „Plymouth Bethel.” Zijn aan 800 personen zitplaats biedende en op de eerste verdieping gelegen gehoorzaal, glansde in zachte kleuren, waarbij olijfgroen overheerste, terwijl de muren op smaakvol artistieke wijze gedecoreerd waren met bijbelteksten. Gelijkvloers was er een zodanige verandering aangebracht dat zich daar de kantoorruimte van het hoofdbureau van het Genootschap bevond. Het grote souterrain was veranderd in een kleine drukkerij, een opslagruimte en een verzendafdeling. Ook was weldra het huis aan Columbia Heights 124 gereedgemaakt zodat daar de meer dan dertig leden van de staf van het hoofdbureau, die hun gehele tijd aan deze dienst besteedden, konden wonen. „Wij zullen het nieuwe huis ’Bethel’ noemen, en het nieuwe bureau en de nieuwe gehoorzaal, ’De Brooklyn tabernakel’; deze namen zullen de uitdrukking ’Bijbelhuis’ vervangen.”d In het jaar 1911 werd er een ruime nieuwe slaapgelegenheid voltooid welke aan de achterkant van Bethel was uitgebouwd en uitzag op Furman Street, waardoor de faciliteiten verder werden vergroot.e

Ten einde de bezitters te blijven van dit nieuwe eigendom in New York en ten einde als een erkend religieus lichaam zaken te doen in deze staat, was het noodzakelijk een New Yorkse corporatie te vormen. Zulk een corporatie kwam op 23 februari 1909 tot wettelijk bestaan op besluit van Rechter Isaac N. Miller, Rechter aan het Hooggerechtshof van New York. Dertig jaar droeg deze corporatie de naam van PEOPLES PULPIT ASSOCIATION [Volkskanselvereniging]. In 1939 werd die naam wettelijk veranderd in zijn tegenwoordige naam, WATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY, INC., overeenkomst vertonend met de naam van de Pennsylvanië-corporatie, WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY. De doeleinden van de New York-​corporatie worden in het charter als volgt opgesomd:

„Haar in het charter genoemde doeleinden zijn: liefdadige, weldadige, wetenschappelijke, historische, literaire en religieuze doeleinden; de morele en geestelijke verbetering van mannen en vrouwen, de verbreiding van bijbelse waarheden in verscheidene talen door middel van het uitgeven van traktaten, vlugschriften, bladen en andere religieuze stukken, en voor religieus zendingswerk.”f

Sedert 1909 werd een maandelijks traktaat — eerst „Volkskansel” genoemd, vervolgens „Het blad voor iedereen” en nog later, „De Bijbelonderzoeker” [Engels] — jaarlijks wijd en zijd in miljoenen exemplaren verspreid, door welk traktaat van levensbelang zijnde bijbelse waarheden duidelijk werden verklaard en de heidense natiën werden gewaarschuwd voor het noodlottige jaar 1914. En zo kwamen deze ernstige verenigde werkers gedurende verscheidene jaren steeds meer alom bekend te staan als Bijbelonderzoekers, of Internationale Bijbelonderzoekers. In feite werd in 1914 hetzelfde werk in het Britse veld onder de wet van Groot-Brittannië bevestigd, waarbij het onder de naam van INTERNATIONAL BIBLE STUDENTS ASSOCIATION [Internationale Bijbelonderzoekersvereniging] rechtspersoonlijkheid werd verleend. Deze corporaties werden alle drie voor dezelfde doeleinden georganiseerd en ze werken harmonieus samen.g

Het Wachttorengenootschap was nu op zijn hoofdbureau te Brooklyn toegerust om gelijke tred te houden met het zich voortdurend uitbreidende gigantische publiciteitswerk dat toen opkwam. De jaren van 1909 tot 1914 zagen een immer toenemende productie van traktaten, vlugschriften en gebonden boeken, welke vele miljoenen beliepen. Het waarschuwingswerk voor 1914 werd vergroot door het organiseren van een internationale keten van nieuwsbladen waardoor Russells wekelijkse preek in een bij benadering drieduizend nieuwsbladen in de Verenigde Staten, Canada en Europa verscheen. Naar schatting werden op deze manier elke week tien miljoen mensen bereikt.h

Het openbare podium werd eveneens ingeschakeld voor dit groter wordende getuigenis over het naderende jaar 1914. Volgens de officiële berichten werden er alleen al in 1911 over de gehele wereld 12.113 openbare en semi-openbare lezingen gehouden. Achtenvijftig speciale reizende bedienaren werden geregeld volgens toegewezen reisroutes van het Brooklyn-hoofdbureau van het Genootschap, uitgezonden om te dienen in deze openbare-lezing-veldtocht; ook vele honderden van de plaatselijk woonachtige sprekers hadden hierin een aandeel door het „Klasse-uitbreidingswerk,” in een poging nieuwe bijbelklassen te organiseren.i Dit had een grote groei tot gevolg. Ten slotte was er omstreeks 1914 een aantal van 1200 gemeenten of klassen die in de Verenigde Staten en elders in eenheid met het Wachttorengenootschap werkzaam waren. Voor 1915 was het gedeeltelijke aantal aanwezigen op de jaarlijkse viering van de Gedachtenis van Christus’ dood 15.430, en omstreeks deze tijd waren er 55.000 Watch Tower-​abonnees, hetgeen aldus bij benadering het aantal medewerkers in het waarschuwings- en getuigeniswerk aangeeft.j

In deze periode van het getuigeniswerk werd er bijzonder veel gevraagd of de president van het Genootschap, C.T. Russell, in grote bevolkingscentra persoonlijk openbare vergaderingen wilde toespreken. Elk jaar ging hij naar Europa in verband met aangegane verbintenissen om te komen spreken; en in Noord-Amerika reisde hij op grote schaal in speciale „congres-tournee”-treinen, vergezeld van talloze ijverige medewerkers (één keer 240), waarbij hij alle grote steden van de Verenigde Staten en Canada bezocht.k Aldus sprak hij persoonlijk tot duizenden in vele delen van de Engels-sprekende wereld.l Van december 1911 tot maart 1912 maakte Russell als voorzitter van een comité van zeven personen een reis rond de wereld en strooide zaden van waarheid, welke mettertijd nog meer groepen gezalfde christenen in wijdverspreide gebieden van de aardbol tot vruchtbare actie brachten. Voor het plaatselijk geven van lezingen en ten einde een studie te maken van buitenlandse zendingsposten, bezocht het comité de volgende plaatsen: Honoloeloe op Hawaii; Yokohama, Tokio, Kobe en Nagasaki in Japan; Sjanghai en Hongkong in China; Manilla op de Philippijnen; Singapore en Penang, Straits Settlements; Colombo op Ceylon; Trivandrum, Kottarakara, Nagercoil, Puram, Madras, Vizagapatam, Calcutta, Benares, Lucknow en Bombay in India; Aden in Arabië; Caïro en Alexandrië in Egypte; Piraeus, Athene, Korinthe en Patras in Griekenland; Brindisi en Rome in Italië; Parijs in Frankrijk; en dan Londen in Engeland, en ten slotte New York.a Waarlijk een uitgebreide reis waardoor rondom de aarde de waarschuwingsboodschap over het naderende einde van de „tijden der heidenen” in 1914, werd gehoord. Men zegt dat Russell voor zijn dood in 1916 (31 oktober) meer dan anderhalf miljoen kilometer heeft gereisd, meer dan 30.000 preken heeft gehouden, en boeken heeft geschreven met een totaal van meer dan 50.000 bladzijden.b Omstreeks deze tijd verschenen de publicaties van het Genootschap in 15 talen.c

Ten einde alle persoonlijke onbezonnen speculaties of bespiegelingen betreffende het jaar 1914 ongedaan te maken, publiceerde de Watch Tower van 1 december 1912 het volgende:

„Er is zeer zeker ruimte voor kleine verschillen in de opvattingen over dit onderwerp en het is nodig dat wij elkaar in dit opzicht de grootste vrijheid toestaan. De tijd dat de heidenen de macht hebben, kan in oktober 1914, of in oktober 1915, eindigen. En de periode van intense moeilijkheden en anarchie ’als er niet geweest is, sinds dat er een volk geweest is’ kan het definitieve einde zijn van de Tijden der heidenen of het begin van de regering van de Messias. Maar wederom herinneren wij er al onze lezers aan, dat wij in het geheel niets hebben geprofeteerd over een eindigen van de Tijden der heidenen in een tijd van moeilijkheden noch over het glorierijke tijdperk dat kort na die catastrophe zal volgen. Wij hebben alleen gewezen op hetgeen de Schrift zegt, terwijl wij onze inzichten betreffende de betekenis er van hebben gegeven en onze lezers hebben gevraagd een ieder voor zich te oordelen waarop ze duidt. Wij begrijpen uit deze profetieën nog steeds hetzelfde. . . . Sommigen zouden evenwel positieve verklaringen kunnen doen over hetgeen zij weten, en over hetgeen zij niet weten, maar wij zullen ons dit nimmer veroorloven; wij vermelden alleen dat wij dit of dat geloven, en om deze of die redenen.”d

Ten einde verder aan te tonen dat deze verenigde onderzoekers en werkers niet geloofden dat het profetische jaar 1914 een einde zou maken aan al hun werkzaamheden ten aanzien van deze aarde, besteedde het Wachttorengenootschap van 1912 tot het begin van 1914 een fortuin (meer dan $300.000)e aan het voorbereiden van het Photo-Drama der Schepping, ten einde gedurende 1914 en daarna, bijbelse kennis onder de mensenmassa’s te verbreiden. Ofschoon het gebruik van op grammofoonplaten vastgelegde lezingen en muziek, gesynchroniseerd met geprojecteerde (bewegende en stilstaande) afbeeldingen, een kunst was die toen nog in haar kinderschoenen stond, ging het Genootschap er niettegenstaande dat moedig mee voort op dit gebied pionierswerk te verrichten. In primitieve studio’s in New York vervaardigden zij een combinatie van film en lichtbeelden van zeldzame schoonheid, gesynchroniseerd met een grote verscheidenheid van de uitgelezenste muziekplaten en 96 grammofoonplaten met lezingen (elk 4 minuten lang) welke de voornaamste glanspunten van de bijbel verklaarden. In een beschrijving er van zeide de Watch Tower van 1914:

„Uiteraard hebben onze lezers zeer veel belangstelling voor het Photo-Drama der Schepping. U allen hebt meer of minder vernomen omtrent de voorbereidingen er van gedurende de afgelopen twee jaren. Het werk heeft ons veel meer moeite gekost dan wij hadden verwacht. Allen die de film hebben gezien, geven toe dat zij zeer mooi is. Een predikant zeide, nadat hij twee gedeelten had gezien: ’Ik heb slechts één helft van het DRAMA gezien, maar ik heb er reeds meer door over de bijbel geleerd dan in mijn drie jaren studeren op de theologische hogeschool.’ . . . Ze omvat alles wat behoort bij de schepping der aarde — de dieren, de mens, hetgeen de mensheid gedurende de afgelopen zesduizend jaren is wedervaren en wat de duizend jaren van het koninkrijk van de Messias tot stand zullen brengen. Ze verdeelt deze in vier gedeelten — vier Voorstellingen [van 2 uur elk] met bijpassende muziek, enz. Deel I voert ons van sterrenwolken tot de schepping van de wereld en verder naar de Zondvloed — tot aan Abrahams tijd. Deel II reikt vanaf Israëls bevrijding uit Egypte, de ervaringen in de woestijn, enz., door de periode van de Koningen heen tot aan de tijd van Elisa, de Profeet. Deel III vervolgt de geschiedenis vanaf Daniëls tijd tot aan de tijd waarin de Logos vlees werd bij de geboorte van Jezus, zijn jongensjaren, zijn leven als man, zijn doop, bediening, wonderen, kruisiging, dood, opstanding. Deel IV begint met Pinksteren en schetst de ervaringen van de Kerk, gedurende de afgelopen negentien eeuwen tot op onze dag en gaat een duizend jaren verder tot aan de glorierijke voleinding.”f

Er werden vele volledige en verkorte reeksen van dit kleurrijke drama vervaardigd en opgeleide reizende opzieners en operateurs vertoonden het gratis aan miljoenen mensen in de grootste gehoorzalen en bioscopen van Noord-Amerika, Europa en Australië. Dit nieuwe medium voor bijbels onderwijs was op tijd gereed om naar Duitsland en elders in het buitenland te worden verscheept, alwaar vertoningen gedurende de eerste wereldoorlog aan menigten verbijsterde mensen troost brachten.g Op deze manier werd er waarlijk een groot getuigenis gegeven. Terloops zij ongemerkt dat het Hooggerechtshof van Idaho aan het Genootschap een overwinning schonk over haar tegenstanders die bezwaren hadden geopperd tegen het op zondag vertonen van dit Photo-Drama.h

(Wordt vervolgd)

[Voetnoten]