IJZER (STAAL).

Een van de oudste metalen die de mens kent. Heden ten dage geldt ijzer als het rijkelijkst voorkomende, nuttigste en goedkoopste van alle metalen. Het is het element dat op drie na het meest voorkomt in de aardkorst, terwijl de aardkern, zo zegt men, voor bijna 90 procent uit ijzer bestaat. Toch is zuiver ijzer nagenoeg niet in de handel. Ruw ijzer bevat ongeveer 3 procent koolstof plus kleine hoeveelheden van andere elementen. Smeedijzer bevat veel minder koolstof (Job 40:18). De verschillende staalsoorten zijn niets anders dan ijzer gelegeerd met koolstof en andere toevoegingen die er speciale eigenschappen aan verlenen (Job 20:24; Jer. 15:12). Door de primitieve ovens en smeltmethoden werd het ijzer in bijbelse tijden nooit volledig gezuiverd, maar was het een legering met koolstof en andere elementen. Tubal-Kaïn, die in het 4de millennium v.G.T. leefde, was de eerste van wie bekend is dat hij ijzer smeedde en bewerkte (Gen. 4:22). Wanneer men bedenkt hoe gemakkelijk ijzer oxideert en anderszins wordt aangetast, is het opmerkelijk dat men ijzeren voorwerpen heeft gevonden die van minstens duizend jaar vóór de gewone tijdrekening dateren. Men heeft ook wat voorwerpen van staal gevonden die uit de oudheid stammen.

Een ijzersoort die al vroeg door de mens werd gebruikt, was meteoorijzer. In Egyptische graven zijn ijzeren kralen gevonden die uit meteoorijzer bleken te bestaan. Maar de mens had ook toegang tot andere bronnen van ijzer. Hij dolf ijzeroxiden en -sulfiden en smolt die, ongeacht de hoge temperaturen die voor het smelten van ijzer nodig zijn (Job 28:2; Ezech. 22:20; zie LOUTEREN, LOUTERAAR). In vergelijking met koper en brons, die koud bewerkt kunnen worden, werd ijzer op tamelijk beperkte schaal gebruikt. Niettemin werd het ongetwijfeld zeer gewaardeerd wegens de grote sterkte en de bruikbaarheid ervan. In Daniël 2:32, 33 wordt ijzer samen met andere waardevolle metalen — goud, zilver en koper — genoemd. (Vergelijk Jesaja 60:17.) IJzer was als oorlogsbuit zeer geliefd bij de Israëlieten (Num. 31:22; Joz. 6:19, 24; 22:8). Maar hun zou meer ten deel vallen dan slechts buitgemaakt ijzer. Mozes beloofde dat wanneer zij Palestina zouden bereiken, zij er ijzererts zouden vinden, en dat bleek zo te zijn (Deut. 8:9). Andere in de bijbel genoemde leveranciers van ijzer waren Tarsis, Vedan, Javan en Uzal. — Ezech. 27:12, 19.

Bij de verovering van het Beloofde Land kregen de Israëlieten te maken met strijdwagens die van ijzeren zeisen voorzien waren (Joz. 17:16, 18; Recht. 1:19). Op een bepaald moment tijdens de periode van de rechters „was er in heel het land van Israël geen smid [metaalbewerker] te vinden”. Tengevolge van een verbod dat de Filistijnen in de dagen van Saul hadden uitgevaardigd, bezaten alleen de koning en zijn zoon Jonathan een zwaard; de Israëlieten waren gedwongen met alle metalen werktuigen naar de Filistijnen te gaan als zij ze wilden laten scherpen (1 Sam. 13:19-22). Later bracht koning David echter enorme hoeveelheden ijzer bijeen, die voor de bouw van de tempel bestemd waren. Onder Salomo’s heerschappij schonk men „ijzer ter waarde van honderdduizend talenten”, of — volgens veel vertalingen — „honderdduizend talenten ijzer”. — 1 Kron. 22:14, 16; 29:2, 7.

IJzer werd voor velerlei doeleinden gebruikt: voor werktuigen (Num. 35:16; Deut. 27:5; 2 Sam. 12:31; 1 Kon. 6:7; 1 Kron. 20:3; Jes. 10:34; Amos 1:3; 1 Tim. 4:2, SV), spijkers (1 Kron. 22:3), bakplaten (Ezech. 4:3), schrijfstiften (Job 19:24; Jer. 17:1), poorten (Hand. 12:10), wapens en wapentuig (Recht. 4:3, 13; 1 Sam. 17:7; 2 Sam. 23:7; Job 20:24), gevangenisgrendels en boeien (Ps. 105:18; 107:10, 16; 149:8; Jes. 45:2), en afgodsbeelden. — Dan. 5:4.

De ijzersmeltoven is een symbool van onbarmhartige onderdrukking (Deut. 4:20; 1 Kon. 8:51; Jer. 11:4); een ijzeren juk beeldt onverbrekelijke knechtschap af (Deut. 28:48; Jer. 28:13, 14). In figuurlijke zin symboliseert ijzer hardheid (Lev. 26:19; Deut. 28:23), hardnekkigheid (Jes. 48:4; Jer. 6:28), kracht (Jer. 1:18; Dan. 7:7; Openb. 9:9), koningsmacht en rechterlijke autoriteit. — Ps. 2:9; Openb. 2:27; 12:5; 19:15.