VADER

[Hebreeuws: ’av; Grieks: paʹter].

Het Hebreeuwse woord ’av is een mimetisch (nabootsend) woord dat ontleend is aan de eerste eenvoudige spraakklanken van een klein kind. In het bijbelse Hebreeuws en Grieks wordt „vader” in verschillende betekenissen gebruikt: als verwekker, iemands vleselijke vader (Spr. 23:22; Zach. 13:3; Luk. 1:67), als het hoofd van een huis of voorvaderlijke familie (Gen. 24:40; Ex. 6:14), een voorvader (Gen. 28:13; Joh. 8:53), een grondlegger van een natie (Matth. 3:9), een stichter van een klasse of beroepsgroep (Gen. 4:20, 21, NW, Stud., voetn.), een beschermer (Job 29:16; Ps. 68:5), de bron van iets (Ef. 1:17), en als een eerbiedige aanspreekvorm. — 2 Kon. 5:13; Hand. 7:2.

Jehovah God als Schepper wordt Vader genoemd (Jes. 64:8; vergelijk Handelingen 17:28, 29). Hij is ook de Vader van door de geest verwekte christenen, en in de Aramese term ’Ab·baʼʹ komt zowel eerbied als een hechte vader-zoon-verhouding tot uitdrukking (Rom. 8:15; zie ABBA). Al degenen die geloof oefenen en de hoop op eeuwig leven bezitten, kunnen God als Vader aanspreken (Matth. 6:9). Jezus Christus, de Messias, werd profetisch Vader genoemd, omdat hij Gods Voornaamste Bewerker van het leven is (Jes. 9:6). Ook wordt iedereen die navolgers en volgelingen heeft die zijn eigenschappen tentoonspreiden, als hun vader beschouwd (Matth. 5:44, 45; Rom. 4:11, 12). In deze betekenis wordt over de Duivel gesproken als een vader. — Joh. 8:44; vergelijk Genesis 3:15.

Jezus verbood het om „vader” als formalistische of religieuze titel op mensen toe te passen (Matth. 23:9). Omdat Paulus bepaalde christenen het goede nieuws had gebracht en hen in geestelijk opzicht had gevoed, was hij als een vader voor hen, maar in geen enkele schriftplaats wordt „vader” als religieuze titel op hem toegepast (1 Kor. 4:14, 15). Het is interessant dat Paulus zichzelf, wat zijn verhouding tot de christenen in Thessalonika betrof, zowel met een vader als met een moeder vergeleek (1 Thess. 2:7, 11). Hoewel in Lukas 16:24, 30 gesproken wordt over „Vader Abraham”, is dit in wezen in de betekenis van vleselijke afstamming bedoeld.

DE POSITIE, AUTORITEIT EN VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE VADER

Zoals in de bijbel beschreven staat, was de vader het hoofd, de bewaker en de beschermer van het gezin, degene die de uiteindelijke beslissingen nam en de rechter van de familiegroep (Gen. 3:16; 1 Kor. 11:3; Gen. 31:32). In de tijd van de patriarchen en vóór de instelling van de levitische priesterschap in Israël nam de vader de leiding in de aanbidding, door zijn gezin als priester te vertegenwoordigen (Gen. 12:8; Job 1:5; Ex. 19:22). De vader had tot zijn dood de autoriteit over zijn huisgezin. Wanneer de zoon trouwde en een eigen huisgezin stichtte, werd hij het hoofd daarvan, hoewel hij nog steeds gepaste eerbied voor zijn vader toonde. Wanneer een dochter trouwde, werd haar man haar hoofd (Num. 30:3-8). In bijbelse tijden trof de vader gewoonlijk voorbereidingen voor het huwelijk van zijn kinderen. Als hij in grote financiële moeilijkheden kwam, kon hij zijn dochter in slavernij verkopen, waarbij hij bepaalde restricties voor haar bescherming in acht moest nemen. — Ex. 21:7.

VADERLIJKE ZORG VOOR DE GEZINSLEDEN

Als Gods vertegenwoordiger moet de vader ervoor zorgen dat zijn huisgezin in Gods beginselen wordt onderwezen (Gen. 18:19; Ef. 6:4; Deut. 6:6, 7). Zijn onderwijs en het strenge onderricht dat hij toedient, omvatten ook het door hem persoonlijk uitvaardigen van instructies en geboden, en de moeder ondersteunt hem bij de tenuitvoerbrenging ervan (Spr. 1:8; 6:20). De godvrezende vader houdt veel van zijn kinderen en vermaant en bemoedigt hen met grote tederheid (1 Thess. 2:11; Hos. 11:3). Hij geeft hun streng onderricht, corrigeert hen en wijst hen terecht, opdat zij de juiste weg zullen bewandelen (Hebr. 12:9; Spr. 3:12). Hij schept behagen in zijn zonen en is vooral verheugd wanneer zij wijsheid tentoonspreiden (Spr. 10:1). Anderzijds bezorgt het hem diepe droefheid en ergernis wanneer zijn kinderen verstandeloos zijn (Spr. 17:21, 25). Hij moet mededogend en barmhartig zijn (Mal. 3:17; Ps. 103:13). Hij moet rekening houden met hun behoeften en wensen (Matth. 7:9-11). De vele beschrijvingen van Gods liefde en zorg voor zijn volk verschaffen een patroon voor menselijke vaders.