ALOË, ALOËHOUT
[Hebreeuws: ’aha·limʹ (meervoud) en ’aha·lōthʹ (meervoud), ’aha·lōthʹ qetsi·‛ōthʹ; Grieks: aʹlo·e].
Met deze naam werd een boomsoort aangeduid waarvan het hout een welriekende of aromatische substantie bevatte die in bijbelse tijden als parfum werd gebruikt (Ps. 45:8; Spr. 7:17; Hoogl. 4:14). De meeste commentators brengen de bijbelse aloë met het zogenoemde „adelaarshout” van de Aquilaria agallocha in verband, een boomsoort die thans voornamelijk in India en omliggende streken voorkomt. Het is een grote, wijdvertakte boom, die soms wel meer dan 30 m hoog wordt. Het binnenste van de stam en de takken is doortrokken van hars en een geurige olie, waaruit de zeer gewaardeerde parfum wordt gewonnen. Omdat het hout bij het verrotten blijkbaar het geurigst wordt, begraaft men het soms in de grond om het verrottingsproces te versnellen. Daarna wordt het in fijne poedervorm als „aloë” op de markt gebracht.
De profeet Bileam vergeleek de tenten van Israël met „aloë’s die Jehovah heeft geplant, als ceders langs het water”. Hierbij had hij misschien de wijdvertakte vorm van deze hoge bomen in gedachten. Een groep aloëbomen kan heel goed op een tentenkamp hebben geleken (Num. 24:6). Deze tekst heeft nogal wat stof doen opwaaien, aangezien de Aquilaria agallocha, waarmee men de aloëbomen uit de bijbel gewoonlijk vereenzelvigt, niet in Palestina wordt aangetroffen. Dat deze boomsoort er thans niet voorkomt, bewijst natuurlijk niet noodzakelijkerwijs dat dergelijke bomen meer dan 2500 jaar geleden niet in dat land voorkwamen. Aan de andere kant hoeft Bileams verwijzing naar deze bomen niet per se te betekenen dat ze ook precies in de streek groeiden waar hij de bovenstaande woorden sprak. Wanneer met de onmiddellijk daarna genoemde „ceders” gedoeld werd op ceders van de Libanon, zouden ook dat bomen zijn geweest die niet in dat gebied groeiden, en dat zou dan eveneens voor de aloëbomen kunnen gelden. Bileam kan ermee vertrouwd zijn geweest vanwege zijn woonplaats in de nabijheid van de rivier de Eufraat (Num. 22:5), ofschoon ze klaarblijkelijk ook in die streek thans niet inheems zijn. Hoe het ook zij, de andere teksten waarin gewag wordt gemaakt van aloë, verwijzen slechts naar haar aromatische eigenschappen en laten derhalve de mogelijkheid toe dat ze uit het buitenland werd geïmporteerd.
Na de dood van Christus Jezus bracht Nikodemus „een rol mirre en aloë mee, ongeveer honderd [Romeinse] pond [32,7 kg]” om Jezus’ lichaam voor de begrafenis voor te bereiden (Joh. 19:39). Aangezien de Griekse geschiedschrijver Herodotus vermeldt dat aloëhout eens z’n gewicht in goud waard was, moet Nikodemus’ bijdrage een aanzienlijke uitgave van zijn kant hebben vertegenwoordigd, ofschoon er niet wordt vermeld hoeveel van de honderd pond uit de minder kostbare mirre bestond. Alhoewel sommigen de uitdrukking „aloë” in deze tekst van toepassing brengen op de plant uit de leliefamilie die thans de botanische naam Aloë vera of Aloë succotrina draagt, wordt het produkt van deze plant (een dik sap uit de bladeren) voornamelijk als purgeermiddel gebruikt en thans door veeartsen bij de behandeling van paarden aangewend. De meeste hedendaagse commentators houden de door Nikodemus meegebrachte aloë daarom voor hetzelfde produkt van het aloëhout dat in de Hebreeuwse Geschriften wordt vermeld.