Studie 23

Stemvolume en pauzeren

1, 2. Waarom moeten wij luid genoeg spreken?

¹ Indien anderen je niet gemakkelijk kunnen horen, zal de waarde van wat je zegt verloren gaan. Wanneer je stemvolume daarentegen te groot is, kan dit irriterend zijn voor de toehoorders en aldus afbreuk doen aan de voortreffelijke gedachten die je hebt voorbereid. De noodzaak om aandacht te schenken aan voldoende stemvolume treedt in veel Koninkrijkszalen aan het licht waar degenen die tijdens de vergaderingen commentaar geven en voor in de zaal zitten, vaak niet verstaan kunnen worden door degenen die achterin zitten. Soms kan het zijn dat degene die vanaf het podium spreekt niet voldoende stemvolume heeft en zijn toehoorders daardoor niet kan bezielen. Ook in de velddienst ontmoeten wij mensen die hardhorend zijn en zijn er allerlei geluiden waarmee wij te kampen hebben, hetzij binnenshuis als wij ergens aan de deur staan of buitenshuis. Dit alles duidt erop dat wij zorgvuldig aandacht moeten schenken aan een juist stemvolume.

² Luid genoeg om overal goed verstaan te worden. Het eerste waaraan men moet denken om vast te stellen hoe groot het stemvolume moet zijn, kan het beste geanalyseerd worden door de vraag: Werd de benodigde stemkracht gebruikt? Dat wil zeggen, was je op de achterste rij te verstaan zonder dat degenen die op de eerste rij zaten werden overdonderd? Voor de beginneling zou het voldoende zijn alleen hieraan aandacht te besteden, maar de meer gevorderden dienen ernaar te streven ook de volgende aspecten van de zaak onder de knie te krijgen. De schoolopziener zal bepalen in hoeverre elke leerling raad over deze hoedanigheid moet krijgen.

3-10. Welke omstandigheden helpen ons vast te stellen hoeveel stemvolume wij dienen te gebruiken?

³ Stemvolume aan de omstandigheden aangepast. Een spreker moet zich bewust zijn van de verschillende omstandigheden waaronder hij spreekt. Het verruimt zijn onderscheidingsvermogen, maakt hem plooibaarder en stelt hem in staat gemakkelijker tot de geest van zijn toehoorders door te dringen en hun aandacht vast te houden.

⁴ De omstandigheden zijn in elke zaal verschillend en hangen af van het aantal toehoorders. Om de omstandigheden te kunnen beheersen, moet je je stemvolume aanpassen. Wanneer men een lezing in de Koninkrijkszaal houdt, wordt er een groter stemvolume vereist dan in de huiskamer van een pas geïnteresseerde persoon. Bovendien zal er voor het toespreken van een klein groepje dat voor in de zaal zit, zoals tijdens een velddienstbijeenkomst, minder stemvolume nodig zijn dan wanneer de zaal vol is, zoals tijdens een dienstvergadering

⁵ Maar zelfs deze omstandigheden zijn niet bestendig. Er kunnen plotselinge geluiden van buiten of uit de zaal komen. Het passeren van een auto, een trein die dicht in de buurt is, harde dierengeluiden, het gehuil van kinderen, een laatkomer — al deze omstandigheden vereisen aanpassing van je stemkracht. Wanneer men hier niet op let en het stemvolume niet aanpast, zal er misschien een belangrijk punt verloren gaan.

⁶ Veel gemeenten hebben een geluidsinstallatie. Maar als deze niet met zorg wordt gebruikt en het stemvolume buitengewoon schommelt van hard naar zacht, kan het noodzakelijk zijn de leerling raad te geven omdat hij in gebreke is gebleven deze omstandigheden in aanmerking te nemen. (Zie Studie 13 over microfoongebruik.)

⁷ Soms zal een spreker het moeilijk vinden deze kwestie van stemvolume onder de knie te krijgen louter vanwege de aard van zijn stem. Als dit ook jouw probleem is en je stem eenvoudig niet ver draagt, zal de schoolopziener hier bij het raad geven rekening mee houden. Hij zou bepaalde oefeningen of een oefenprogramma kunnen voorstellen waardoor je geholpen zult worden je stem te ontwikkelen en te versterken. De stemkwaliteit als zodanig is echter een afzonderlijk punt waarover raad wordt gegeven zodat daarop bij het beschouwen van je stemvolume niet de nadruk gelegd zal worden.

⁸ Niet alle bestaande omstandigheden kunnen in één enkele lezing worden beoordeeld. Er dient raad te worden gegeven betreffende de lezing in kwestie en niet betreffende elke mogelijkheid die zich zou kunnen voordoen. Indien het echter noodzakelijk schijnt te zijn, mag de schoolopziener de leerling waarschuwen voor mogelijke problemen waarmee hij onder verschillende omstandigheden geconfronteerd kan worden, ook al wordt de leerling voor zijn zo juist gehouden lezing geprezen en krijgt hij een „G” op zijn raadgevingenbriefje.

⁹ Hoe kan een leerling vaststellen of zijn stemvolume voldoende is? De reactie van het publiek vormt een van de beste barometers. Een ervaren spreker zal tijdens zijn inleiding degenen die achter in de zaal zitten nauwlettend gadeslaan en uit hun uitdrukking en algemene houding kunnen opmaken of zij hem gemakkelijk kunnen verstaan, en hij zal zijn stemvolume dienovereenkomstig wijzigen. Wanneer hij de zaal eenmaal „aanvoelt”, zal hij er geen moeilijkheden meer mee hebben.

¹⁰ Nog een manier is, andere sprekers die aan hetzelfde programma deelnemen te observeren. Zijn zij gemakkelijk te verstaan? Hoe luid spreken zij? Regel jouw stemvolume daarnaar.

11, 12. Waarom is het noodzakelijk het stemvolume aan de stof aan te passen?

¹¹ Stemvolume aan de stof aangepast. Dit aspect van onze bespreking van het stemvolume dient niet te worden verward met modulatie. Op het ogenblik zijn wij er alleen in geïnteresseerd het stemvolume aan de stof die wordt besproken, aan te passen. Wanneer er bijvoorbeeld veroordelingen uit de Schrift worden voorgelezen, ligt het voor de hand dat de leerling met een ander stemvolume spreekt dan wanneer hij raadgevingen betreffende liefde onder de broeders zou voorlezen. Vergelijk ook Jesaja 36:11 met de verzen 12 en 13 en merk het verschil op in de wijze waarop deze verklaringen uitgesproken moeten zijn. Het stemvolume moet aan de stof worden aangepast maar dient nooit overdreven te worden.

¹² Om te bepalen hoeveel stemvolume je dient te gebruiken, dien je je stof en je doel zorgvuldig te analyseren. Als je de denkwijze van je toehoorders wilt veranderen, verjaag hen dan niet door een te groot stemvolume. Als je hen echter tot energieke activiteit wilt stimuleren, zou het stemvolume wellicht krachtiger kunnen zijn. Is het nodig dat de stof krachtig wordt gebracht, verzwak de stof dan niet door te zacht te spreken.

**********

13-16. Toon de waarde van pauzeren aan.

¹³ Op de juiste plaatsen pauzeren is bij het uitspreken van je lezing bijna net zo belangrijk als voldoende stemvolume. Door niet te pauzeren wordt de betekenis van verklaringen gemakkelijk onduidelijk en maken de hoofdpunten die je toehoorders dienen te onthouden geen blijvende indruk. Pauzen schenken je vertrouwen en innerlijke beheerstheid, stellen je in de gelegenheid je ademhaling beter te beheersen en moeilijke punten van de lezing rustig uit te spreken. Pauzen zijn voor het publiek een teken dat je de situatie beheerst, dat je niet al te nerveus bent, dat je rekening houdt met je toehoorders en dat je iets hebt wat je hen wilt doen horen en onthouden.

¹⁴ Een beginnende spreker dient onverwijld de bekwaamheid doeltreffend te pauzeren aan te kweken. In de eerste plaats moet je ervan overtuigd raken dat wat je te zeggen hebt belangrijk is en dat je wilt dat men het onthoudt. Een moeder die haar kind terechtwijst, zal haar opmerkingen soms door iets laten voorafgaan om zijn aandacht te trekken. Zij zal pas verder spreken wanneer het kind vol aandacht luistert. Vervolgens zal zij zeggen wat zij op haar hart heeft. Zij wil zich ervan vergewissen dat het kind niet negeert wat zij zegt en dat hij het zal onthouden.

¹⁵ Sommige mensen pauzeren nooit, zelfs niet in hun dagelijkse spreken. Als dit jouw probleem is, zul je deze hoedanigheid willen aankweken ten einde de doeltreffendheid van je bediening in het veld te verbeteren. Daar spreken wij zoals in een conversatie. Zo te pauzeren dat je huisbewoner je niet in de rede valt maar luistert en wacht, vereist de juiste manier van pauzeren. Maar vaardigheid en bekwaamheid in het pauzeren tijdens een gesprek zijn net zo noodzakelijk en net zo lonend als tijdens een lezing die vanaf het podium wordt gehouden.

¹⁶ Eén ernstig probleem in verband met het juiste gebruik van pauzen in een lezing doet zich voor wanneer men te veel stof heeft. Vermijd dit. Neem er de tijd af om te pauzeren; het is noodzakelijk.

17-21. Verklaar de belangrijkheid van pauzeren voor punctuatie.

¹⁷ Pauzeer voor punctuatie. Dit betekent eenvoudig dat men pauzeert voor de duidelijkheid van de gedachte; om bij elkaar behorende gedachten te doen uitkomen; om zinsdelen, bijzinnen of het einde van een zin en een paragraaf aan te geven. Dikwijls kunnen dergelijke overgangen worden aangeduid door een stembuiging, maar pauzen zijn ook doeltreffend om mondelinge punctuatie aan het gesprokene te schenken. En net zoals komma’s en puntkomma’s bij de zinsindeling een verschillende betekenis hebben, dienen ook pauzen te variëren overeenkomstig de wijze waarop ze worden gebruikt.

¹⁸ Misplaatste pauzen kunnen de strekking van een zin volledig veranderen. Een illustratie hiervan zijn de woorden van Jezus in Lukas 23:43: „Voorwaar, ik zeg u heden: Gij zult met mij in het Paradijs zijn.” Als de dubbele punt of pauze in de oorspronkelijke tekst tussen „u” en „heden” geplaatst zou worden, zou men een hele andere gedachte krijgen, zoals blijkt uit de algemeen aanvaarde verkeerde uitleg van deze tekst. Op juiste wijze pauzeren is daarom noodzakelijk om de bedoelde gedachte over te brengen.

¹⁹ Leer bij het voor de vuist weg spreken mondeling leestekens te plaatsen door wanneer je leest de geschreven punctuatie in acht te nemen. De enige geschreven punctuatie die soms bij het lezen genegeerd kan worden, is een komma. Of men bij een komma al dan niet pauzeert, is vaak een kwestie van voorkeur. Maar puntkomma’s, punten, aanhalingstekens en aanduidingen dat er een nieuwe paragraaf begint, moeten alle in acht worden genomen.

²⁰ Bij het voorlezen van een manuscript of een gedeelte uit de bijbel zou je het nuttig kunnen vinden tekentjes op het manuscript te zetten. Zet een verticaal streepje tussen zinsneden waar een korte pauze (misschien slechts een aarzeling) ingelast moet worden en twee streepjes of een „X” voor een langere pauze.

²¹ Indien je echter, wanneer je je in het lezen oefent, vindt dat bepaalde zinnen lastig voor je zijn en je herhaaldelijk op de verkeerde plaatsen pauzeert, zou je door middel van potloodtekens al de woorden die een zinsnede vormen, kunnen samenvoegen. Pauzeer of aarzel dan tijdens het lezen niet voordat je bij het laatste van de met elkaar verbonden woorden bent gekomen. Vele ervaren sprekers gebruiken deze methode.

22-24. Waarom is het noodzakelijk te pauzeren wanneer men op een andere gedachte overgaat?

²² Pauzeer voor overgang op andere gedachte. Bij een overgang van het ene hoofdpunt op het andere stelt een pauze het publiek in de gelegenheid erover na te denken. Bovendien voorkomt een pauze een verkeerd begrip. De geest krijgt de gelegenheid zich aan te passen, zich de verandering van richting te realiseren en de ontwikkeling van de nieuwe gedachte te volgen. Het is voor een spreker bij het overgaan op een andere gedachte net zo belangrijk om te pauzeren als het voor een automobilist noodzakelijk is langzamer te gaan rijden wanneer hij een bocht neemt.

²³ Bij een voor de vuist uitgesproken lezing dient de stof zo op het schema te zijn gerangschikt dat er ruimte is voor een pauze tussen de hoofdpunten. Dit behoeft de vloeiendheid of samenhang van de lezing niet te verstoren, maar de gedachten dienen zo goed geformuleerd te worden dat je een bepaald punt tot een climax kunt opvoeren, kunt pauzeren en vervolgens op een nieuwe gedachte kunt overgaan. Indien nodig kunnen zulke climaxen en overgangen zelfs op je schema worden aangegeven om je eraan te herinneren.

²⁴ Pauzen voor het overgaan op een andere gedachte zijn gewoonlijk langer dan pauzen voor punctuatie; lange pauzen dienen in een lezing echter niet overdreven vaak te worden toegepast, anders wordt de lezing moeizaam. Bovendien zouden ze waarschijnlijk gemaakt aandoen.

25-28. Toon aan hoe pauzeren ons helpt een punt te beklemtonen, alsook storende omstandigheden het hoofd te bieden.

²⁵ Pauzeer voor nadruk. Een pauze voor nadruk is gewoonlijk een dramatische pauze. Ze schept verwachting of stelt de toehoorders in de gelegenheid na te denken.

²⁶ Een pauze vóór een belangrijk punt schept verwachting. Een pauze erna biedt de gelegenheid de volledige strekking van de gedachte te laten bezinken. Deze twee toepassingen van pauzen zijn niet hetzelfde en daarom moet je beslissen welke van de twee in een bepaald geval het passendst is of dat misschien beide gebruikt moeten worden.

²⁷ Pauzen voor nadruk dienen beperkt te worden tot zeer betekenisvolle verklaringen, anders verliezen ze hun waarde.

²⁸ Pauzeer wanneer de omstandigheden het vereisen. Interrupties maken het dikwijls nodig dat een spreker een ogenblik pauzeert. Als een storing niet te ernstig is en je je stemvolume kunt vergroten en kunt doorgaan, zal dit gewoonlijk het beste zijn. Als ze echter zo groot wordt dat de lezing er volledig door wordt verstoord, moet je pauzeren. Je toehoorders zullen je consideratie op prijs stellen. Bovendien luisteren zij vaak toch al niet omdat de tijdelijke storing hen heeft afgeleid. Pauzeer dus op doeltreffende wijze om er zeker van te zijn dat je toehoorders volledig profijt trekken van de goede dingen die je hun wilt vertellen.