PORTRETTEN UIT HET VERLEDEN
Robert Boyle
Robert Boyle is de geschiedenis ingegaan als de wetenschapper die zijn naam gaf aan een natuurwet die het verband beschrijft tussen druk en volume in gassen: de wet van Boyle. Zijn belangrijke ontdekking legde de basis voor ontelbare wetenschappelijke ontwikkelingen. Maar Robert Boyle was niet alleen een bekwame wetenschapper. Hij wordt ook gezien als een man met een groot geloof in God en in Zijn geïnspireerde Woord, de Bijbel.
BOYLE kwam uit een rijk gezin. Hij werd in 1627 op Lismore Castle (Ierland) geboren. Dat was in het begin van een periode die historici de verlichting noemen: een tijd waarin intellectuelen probeerden een eind te maken aan het fanatisme dat de mensheid al eeuwen in zijn greep hield. Boyle had hetzelfde doel. In een autobiografie over zijn beginjaren noemde hij zichzelf Philaretus, wat „Liefhebber van deugd” betekent.
Boyle was altijd op zoek naar waarheid, maar hij wilde ook alles wat hij leerde met anderen delen. Hij werd een productief schrijver. Zijn geschriften hadden grote invloed op veel van zijn tijdgenoten, zoals de beroemde wetenschapper Sir Isaac Newton. In 1660 richtte Boyle samen met anderen de Royal Society in Londen op, een wetenschappelijk instituut dat nog steeds bestaat.
EEN MAN VAN DE WETENSCHAP
Boyle is wel de vader van de chemie genoemd. Hij had een totaal andere aanpak dan de alchemisten uit zijn tijd. Die hielden hun bevindingen geheim en als ze er al over schreven, was dat in vage bewoordingen die maar weinig mensen buiten hun kringen konden begrijpen. In tegenstelling daarmee publiceerde Boyle alle details van zijn werk. En hij ging niet zonder meer uit van lang bestaande hypothesen maar pleitte voor experimenten onder gecontroleerde omstandigheden om vast te stellen wat de feiten waren.
De experimenten van Boyle ondersteunden het idee dat materie uit kleine deeltjes bestond die zich op verschillende manieren konden verbinden, waardoor zich verschillende stoffen vormden.
Zijn benadering van wetenschappelijk onderzoek wordt goed samengevat in zijn boek The Sceptical Chymist. Daarin raadt hij wetenschappers aan niet arrogant of dogmatisch te zijn en bereid te zijn om fouten toe te geven. Boyle vond dat wetenschappers met een sterke mening zorgvuldig onderscheid moesten maken tussen iets waarvan ze wisten dat het waar was en iets waarvan ze dachten dat het waar was.
Boyle vond dat wetenschappers zorgvuldig onderscheid moesten maken tussen iets waarvan ze wisten dat het waar was en iets waarvan ze dachten dat het waar was
EEN MAN VAN GELOOF
Boyle had dezelfde benadering als het op geloof in God aankwam. Wat hij ontdekte over het heelal en over de schitterende manier waarop levende wezens in elkaar zitten, overtuigde hem ervan dat er een Ontwerper en Schepper moest zijn. Daarom verwierp hij de atheïstische denkbeelden die onder de intelligentsia steeds populairder werden. Iemand die zijn gezonde verstand eerlijk gebruikte, zo redeneerde hij, moest wel in God geloven.
Maar Boyle geloofde niet dat rede op zich ware verlichting kon brengen. Hij zag de noodzaak in van een soort openbaring van God. Die openbaring was volgens hem Gods Woord, de Bijbel.
Boyle vond het heel erg dat veel mensen niets van Bijbelse leerstellingen af wisten en geen goede basis leken te hebben voor wat ze geloofden. Hij vroeg zich af hoe het mogelijk was dat iemands religieuze overtuiging alleen maar bepaald werd door het geloof van zijn ouders of door de plek waar hij geboren was. Boyle kreeg een intens verlangen om mensen te helpen meer kennis van de Bijbel te krijgen.
Daarom gaf Boyle financiële steun aan het publiceren van de Bijbel in verschillende talen, waaronder Arabisch, Iers, Maleis, Turks en enkele indianentalen. Robert Boyle was dus een getalenteerde maar nederige man die niet alleen een onverzadigbaar verlangen had altijd de waarheid te vinden, maar ook anderen wilde helpen hetzelfde te doen.