Op zoek naar het water des levens
RUIM 2000 jaar geleden kreeg een bloeiende stad met een bevolking van 30.000 zielen grote bekendheid in de Arabische Woestijn. Ondanks het meedogenloze klimaat van het gebied, waar gemiddeld slechts 150 millimeter regen per jaar valt, leerden de inwoners van Petra zich met weinig water te behelpen. En Petra werd rijk en welvarend.
De Nabateïsche inwoners van Petra hadden geen elektrische waterpompen. Ze bouwden geen kolossale dammen. Maar ze wisten wel hoe ze water moesten opvangen en vasthouden. Een reusachtig netwerk van kleine reservoirs, dijken, kanalen en regenbakken stelde hen in staat het zorgvuldig opgevangen water naar hun stad en hun kleine stukjes land te laten vloeien. Er werd nauwelijks een druppel verspild. Hun putten en regenbakken waren zo goed gebouwd dat hedendaagse bedoeïenen ze nog steeds gebruiken.
„De hydrologie is de onzichtbare schoonheid van Petra”, zegt een deskundige op watergebied vol bewondering. „Die lui waren volslagen genieën.” In de afgelopen tijd hebben Israëlische deskundigen geprobeerd inzicht te krijgen in het genie van de Nabateeën, die ook gewassen verbouwden in de Negeb, waar de regenval zelden de 100 millimeter per jaar overtreft. Agronomen hebben een studie gemaakt van de overblijfselen van duizenden kleine Nabateïsche boerenbedrijven waarvan de eigenaars de winterregen knap naar hun kleine terrasvormige akkers leidden.
De van de Nabateeën geleerde lessen werpen hun nut al af voor boeren in de door droogte geteisterde staten van de Afrikaanse Sahel. Moderne water besparende methoden kunnen echter even doelmatig zijn. Op Lanzarote, een van de Canarische Eilanden, die voor de kust van Afrika liggen, hebben landbouwers geleerd druiven en vijgen te verbouwen waar praktisch geen regenval is. Ze planten de wijnstokken of vijgenbomen in ronde uithollingen en bedekken de grond vervolgens met een laag vulkanische as om verdamping tegen te gaan. Zo kan er voldoende dauw naar de wortels sijpelen om een goede oogst te garanderen.
Eenvoudige oplossingen
Dergelijke voorbeelden van aanpassing aan droge klimaten kom je overal ter wereld tegen — bijvoorbeeld onder de Bishnoi, die in de Indiase Tharwoestijn wonen; de Turkana-vrouwen in Kenia; en de Navaho-indianen in Arizona. Hun technieken voor het opvangen van regenwater, in de loop van vele eeuwen geleerd, blijken veel betrouwbaarder voor het voorzien in de agrarische behoeften dan indrukwekkende hightechoplossingen.
In de twintigste eeuw zijn heel veel dammen gebouwd. Machtige rivieren werden beteugeld en er werden indrukwekkende irrigatiesystemen ontwikkeld. Een wetenschapper schat dat zestig procent van de beken en rivieren op de wereld min of meer getemd is. Hoewel dergelijke projecten enig nut hebben afgeworpen, wijzen ecologen op de schade die het milieu is berokkend, om nog maar te zwijgen van de gevolgen voor de miljoenen mensen die hun huis zijn kwijtgeraakt.
Daarbij komt nog dat de voordelen van deze projecten, ondanks de goede bedoelingen, zelden de boeren bereiken die het water zo verschrikkelijk hard nodig hebben. Over irrigatieprojecten in India zei wijlen premier Rajiv Gandhi: „Zestien jaar hebben we er massa’s geld in gestoken. De mensen hebben er niets voor teruggekregen, geen irrigatie, geen water, geen grotere opbrengsten, geen hulp in hun dagelijks leven.”
Eenvoudige oplossingen daarentegen zijn nuttiger en minder schadelijk voor het milieu gebleken. Kleine vijvers en dammen aangelegd door plaatselijke gemeenschappen zijn een groot succes geweest in China, waar er zes miljoen van aangelegd zijn. In Israël hebben mensen gemerkt dat met enige vindingrijkheid hetzelfde water eerst gebruikt kan worden om te wassen, dan voor sanitaire doeleinden en ten slotte voor irrigatie.
Een andere praktische oplossing is druppelirrigatie, die de bodem spaart en slechts vijf procent van het water gebruikt dat bij traditionele methoden nodig is. Een verstandig gebruik van water betekent ook kiezen voor gewassen die het goed doen in een droog klimaat, zoals sorghum of gierst, in plaats van gewassen die uitgebreide irrigatie vereisen, zoals suikerriet of maïs.
Met wat moeite kunnen huishoudelijke gebruikers en de industrie eveneens hun vraag naar water beperken. Een kilo papier bijvoorbeeld kan met ongeveer een liter water worden vervaardigd als het water van de fabriek hergebruikt wordt — een besparing van ruim 99 procent. Mexico-Stad heeft de conventionele toiletten vervangen door toiletten die slechts een derde van de hoeveelheid water gebruiken. De stad heeft ook een informatiecampagne gesponsord die ten doel had het watergebruik aanzienlijk terug te dringen.
Wat er nodig is voor succes
Oplossingen voor de watercrisis — en de meeste milieuproblemen — vergen een verandering van instelling. Mensen moeten meewerkend zijn in plaats van zelfzuchtig, moeten zo nodig redelijke offers brengen en vastbesloten zijn zorg te dragen voor de aarde met het oog op haar toekomstige bewoners. Op dat punt verklaart Sandra Postel in haar boek Last Oasis — Facing Water Scarcity: „We hebben behoefte aan een waterethiek — een gids voor juist gedrag bij complexe beslissingen over natuurlijke systemen die we niet helemaal begrijpen en niet helemaal kunnen begrijpen.”
Voor zo’n „waterethiek” is natuurlijk meer nodig dan slechts een plaatselijke benadering. Niet alleen buren maar ook landen moeten samenwerken, want rivieren trekken zich niets aan van landsgrenzen. „Zorgen over de kwantiteit en de kwaliteit van het water — in het verleden als twee aparte dingen beschouwd — moeten nu als een mondiale zaak worden gezien”, zegt Ismail Serageldin in zijn rapport over het oplossen van de watercrisis.
Maar naties ertoe brengen mondiale kwesties aan te pakken is geen lichte taak, geeft de secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, toe. „In de huidige geglobaliseerde wereld”, zegt hij, „zijn de mechanismen die beschikbaar zijn voor mondiale actie niet veel meer dan embryonaal. Het is hoog tijd dat we een concretere betekenis geven aan het begrip ’internationale gemeenschap’.”
Het is duidelijk dat er meer nodig is dan een adequate hoeveelheid goed water — hoe onmisbaar ook — willen we een gezond en gelukkig leven hebben. Mensen moeten eerst hun verplichting erkennen tegenover Hem die zowel het water als het leven zelf heeft geschonken (Psalm 36:9; 100:3). En in plaats van de aarde en haar hulpmiddelen kortzichtig uit te buiten, moeten ze ’die bebouwen en er zorg voor dragen’, zoals onze Schepper onze eerste ouders opdroeg. — Genesis 2:8, 15; Psalm 115:16.
Een superieur soort water
Omdat water zo onmisbaar is, is het niet verwonderlijk dat het in de bijbel een symbolische betekenis heeft gekregen. En om van het leven te genieten zoals de bedoeling was, moeten we de bron van dit symbolische water erkennen. We moeten ook leren de houding te weerspiegelen van de vrouw uit de eerste eeuw die aan Jezus Christus vroeg: „Heer, geef mij dat water” (Johannes 4:15). Laten we eens kijken wat er gebeurde.
Jezus hield stil bij een diepe bron in de buurt van het hedendaagse Nabloes — kennelijk dezelfde bron die mensen van over de hele wereld tot op de dag van vandaag vaak bezoeken. Toen kwam er ook een Samaritaanse vrouw naar de bron. Zoals veel vrouwen in de eerste eeuw ging ze er ongetwijfeld geregeld heen om haar huis van water voorzien te houden. Maar Jezus zei dat hij haar „levend water” kon verschaffen — een bron van water die nooit op zou raken. — Johannes 4:10, 13, 14.
Het is begrijpelijk dat de belangstelling van de vrouw was gewekt. Maar het „levende water” waarover Jezus sprak, was natuurlijk geen letterlijk water. Jezus doelde op de geestelijke voorzieningen die mensen in staat kunnen stellen eeuwig te leven. Er bestaat echter verband tussen symbolisch en letterlijk water — we hebben ze allebei nodig om ten volle van het leven te genieten.
Bij diverse gelegenheden zorgde God voor een oplossing als zijn volk werkelijk gebrek aan water had. Hij voorzag de reusachtige menigte Israëlitische vluchtelingen op hun tocht door de Sinaïwoestijn naar het Beloofde Land op miraculeuze wijze van water (Exodus 17:1-6; Numeri 20:2-11). Elisa, een profeet van God, reinigde de bron van Jericho die vervuild was geraakt (2 Koningen 2:19-22). En toen een overblijfsel van berouwvolle Israëlieten uit Babylon naar hun eigen land terugkeerde, leidde God hen naar ’water in de wildernis’. — Jesaja 43:14, 19-21.
Wat onze planeet thans dringend nodig heeft, is een onuitputtelijke voorraad water. Zal onze Schepper, Jehovah God, die in het verleden waterproblemen heeft opgelost, dat in de toekomst weer doen? De bijbel geeft ons die verzekering. In een beschrijving van de toestanden onder zijn beloofde koninkrijk zegt God: „Op kale heuvels zal ik rivieren openen, en in het midden der valleivlakten bronnen. Ik zal de wildernis tot een rietpoel van water maken, en het waterloze land tot waterbronnen . . . opdat men ziet en weet en acht slaat en tevens inzicht heeft, dat het de hand van Jehovah is die dit heeft gedaan.” — Jesaja 41:18, 20.
De bijbel belooft ons dat wanneer die tijd aanbreekt, mensen ’niet zullen hongeren, noch zullen dorsten’ (Jesaja 49:10). Dankzij een nieuw mondiaal bestuur zal er een definitieve oplossing voor de watercrisis komen. Dat bestuur — het Koninkrijk, waar Jezus ons om leerde bidden — zal functioneren „door middel van gerechtigheid en door middel van rechtvaardigheid, van nu aan en tot onbepaalde tijd” (Jesaja 9:6, 7; Mattheüs 6:9, 10). Het resultaat zal zijn dat mensen overal op aarde ten slotte een ware internationale gemeenschap zullen worden. — Psalm 72:5, 7, 8.
Indien we nu zoeken naar het water des levens, kunnen we ernaar uitzien de dag mee te maken dat er werkelijk voldoende water voor iedereen zal zijn.
[Illustraties op blz. 10]
Boven: De inwoners van het oude Petra sprongen zuinig om met water
Onder: Een Nabateïsch waterkanaal in Petra
[Verantwoording]
Garo Nalbandian
[Illustratie op blz. 10]
Landbouwers op een van de Canarische Eilanden hebben planten leren kweken waar praktisch geen regenval is
[Illustraties op blz. 13]
Wat bedoelde Jezus toen hij deze vrouw „levend water” beloofde?