Namibiës mobiele sculpturen

DOOR EEN ONTWAAKT!-MEDEWERKER IN ZUID-AFRIKA

DE STIJL van de kunstenaar verandert voortdurend en toch is het effect mooi. Het materiaal is zand. De kunstenaar? De wind, die de mobiele zandduinen bijzondere vormen geeft. Het bekendst is wellicht de sikkelvorm. De kant van de ’sculptuur’ die in de wind ligt, heeft een geleidelijke helling. De helling aan de lijzijde is steiler en korter. De kam van het duin lijkt vlijmscherp, hoewel hij gemakkelijk ’bot’ kan worden door een lompe voetstap.

De Namibwoestijn in zuidwestelijk Afrika is een goede plaats om de mobiele sculpturen te bekijken. Daar bevinden zich enkele van de hoogste duinen ter wereld, met een hoogte van wel 400 meter. Maar qua oppervlakte is de Namib kleiner dan de grote woestijnen in de wereld. Ze reikt vanaf de Atlantische Oceaan maximaal 160 kilometer landinwaarts en is 1900 kilometer lang.

Andere kunstenaars aan het werk

De wind is niet de enige exposant in deze afgelegen ’kunstgalerij’. Bij nader onderzoek van de duinen openbaren zich ontwerpen die kenmerkend zijn voor andere kunstenaars. U kunt bijvoorbeeld iets zien wat op een lange, fijne ketting lijkt die nonchalant in het zand is gegooid. Als u lang genoeg wacht, kunt u de kunstenaars zelfs aan het werk zien. De ’ketting’ wordt gevormd door de voetsporen van kevers die ’s nachts over het zand lopen. Niet ver van de ’ketting’ bevindt zich een symmetrische reeks van wat holletjes in het zand lijken. Dit zijn ook voetsporen, afkomstig van een slurfspitsmuis die naar zijn bestemming hupt. Opeens beseft u dat deze afgelegen, schijnbaar levenloze kunstgalerij krioelt van leven.

In het noorden, langs de Skeleton Coast, is het werk van andere woestijnkunstenaars te zien. Ze gaan ruw met het zand om en het eindproduct is nogal rommelig. Pas op! Daar komen ze aan, met grote sprongen over het duin. Eén ding is zeker, ze hebben plezier in hun creatieve bezigheid. Deze grote dieren rennen met een verrassende snelheid het duin af en laten het zand alle kanten op stuiven. Ze zijn niet tevreden met alleen rennen, ze glijden ook naar beneden, waarbij ze met hun achterpoten slepen en groeven in het zand maken. Ze stormen op een nabijgelegen waterpoel af, springen erin en maken pret als een stel uitgelaten kinderen. Deze kunstenaars, Afrikaanse olifanten, wegen elk zo’n zes ton!

Nog een excentrieke kunstenaar met zonderlinge manieren, hoewel niet zo ruw, is de dwergpofadder. Zijn grafische ontwerp in het zand lijkt op een serie kromme stokken. De slang laat deze afdrukken achter terwijl hij zich op een eigenaardige manier zijwaarts voortbeweegt. Plotseling eindigen de sporen, terwijl de adder nergens te zien is. Waar is hij gebleven? Als u goed kijkt, ziet u misschien twee spleetogen die u vanuit het zand aankijken. De rest van de slang zit volledig onder het zand. Aldus gecamoufleerd wacht hij geduldig op een maaltje — doorgaans een passerende hagedis.

Eén ontwerp in het zand is wellicht niet zo mooi. Er zijn brede bandensporen zichtbaar, afkomstig van driewielige motoren die speciaal voor dit terrein zijn ontworpen. Ook de mens heeft zijn sporen achtergelaten.

Een grillige kunstenaar

Nog vele andere, te veel om op te noemen, hebben hun sporen in dit zand achtergelaten. Hiertoe behoren neushoorns, leeuwen, giraffen en jakhalzen, die onder andere in het wildpark van Skeleton Coast te zien zijn.

Maar de wind is de voornaamste kunstenaar. Hij bepaalt het algehele aanzien van de galerij en herschikt de vormen zoals hij wil. Hij brengt voortdurend veranderingen aan. Als u over een jaar terugkeert naar deze galerij, zult u misschien zien dat sommige duinen tijdens uw afwezigheid wel dertig meter verplaatst zijn! Dat is wat de Namibische winden kunnen doen.

[Kaart op blz. 27]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

AFRIKA

NAMIBIË

[Illustratie op blz. 26]

Slurfspitsmuis

[Illustratieverantwoording op blz. 26]

Des and Jen Bartlett