De geschiedenis — Betrouwbaar?

„Kennis van de geschiedenis geeft ons . . . het gevoel dat we deel uitmaken van een broederschap die zich door de eeuwen heen voortzet, van ver voor onze geboorte tot lang na onze dood.” — A COMPANION TO THE STUDY OF HISTORY, DOOR MICHAEL STANFORD.

LEVEN zonder geschiedenis is leven zonder een vorm van geheugen. Zonder geschiedenis zouden u, uw gezin, uw stam of zelfs uw natie geen oorsprong, geen verleden, lijken te hebben. Het zou zijn alsof het heden geen fundament en weinig of geen betekenis had.

De geschiedenis kan een reusachtig reservoir van levenslessen zijn. Ze kan ons helpen om niet steeds weer in dezelfde valstrikken terecht te komen. Een filosoof verklaarde dan ook dat mensen die het verleden vergeten, gedoemd zijn het te herhalen. Bekendheid met de geschiedenis kan ons helpen ons open te stellen voor vroegere beschavingen, wonderbaarlijke ontdekkingen, boeiende mensen en andere zienswijzen.

Maar hoe weten we of geschiedenis betrouwbaar is, daar ze immers over mensen en gebeurtenissen van lang geleden gaat? Willen we waardevolle lessen van de geschiedenis leren, dan moeten die natuurlijk op waarheid berusten. En als we de waarheid ontdekken, moeten we die aanvaarden, ook al is dat niet altijd prettig. Het verleden kan als een rozentuin zijn — het heeft zijn schoonheid en zijn dorens; het kan inspireren en het kan prikken.

In de volgende artikelen zullen we enkele aspecten van de geschiedenis bekijken die ons kunnen helpen de nauwkeurigheid vast te stellen van wat we lezen. We zullen ook bekijken hoe betrouwbare geschiedenis de kritische lezer van nut kan zijn.

[Illustratie op blz. 3]

Koningin Nefertete

[Illustratie op blz. 3]

Wat kunnen we van de geschiedenis leren?

[Illustratieverantwoording op blz. 3]

Nefertiti: Ägyptisches Museum der Staatlichen Museen Preußischer Kulturbesitz, Berlin

Border: Photograph taken by courtesy of the British Museum