Een bittere nederlaag voor Xerxes

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN GRIEKENLAND

DE GEMIDDELDE reiziger wordt geboeid door de heetwaterbronnen en de geisers die zwavelgassen uitspuwen. Het zou hem misschien verbazen te vernemen dat de kustvlakte — op dit punt Thermopylae genaamd, wat „Warme Poorten” betekent — ooit een bijna niet te passeren strook land was. Maar wat hem wellicht nog meer zou intrigeren, is het besef dat hij hier, en ook verder naar het zuiden, op het eiland Salamis, concrete bewijzen kan vinden van de opmerkelijke nauwkeurigheid van bijbelse profetieën.

Ja, wanneer men ze achteraf en in het licht van hun vervulling beschouwt, zijn de details van bepaalde profetieën in het bijbelboek Daniël die met deze gebieden in verband staan gewoon verbazingwekkend. Ze verschaffen overtuigende bewijzen dat de bijbel het Woord van God is. In Daniël hoofdstuk 11 vinden wij een treffend voorbeeld. De profetische informatie werd „in het eerste jaar van Darius de Meder”, omstreeks 538 v.G.T., aan Daniël gegeven (Daniël 11:1). Maar de vervulling van wat er toen onthuld werd, besloeg een periode van vele eeuwen.

In Daniël 11:2 werd over een zekere Perzische koning geprofeteerd: „Zie! Nog drie koningen zullen er voor Perzië opstaan, en de vierde zal grotere rijkdom vergaren dan alle anderen. En zodra hij sterk is geworden in zijn rijkdom, zal hij alles in beweging brengen tegen het koninkrijk Griekenland.”

’De vierde koning’, de opvolger van Cyrus II, Cambyses II en Darius I, bleek Xerxes I te zijn, kennelijk de Ahasveros uit het bijbelboek Esther. Bracht hij echt ’alles in beweging tegen het koninkrijk Griekenland’, en hoe liep dit af?

Xerxes — Een vastberaden veroveraar

Xerxes had te kampen met de nasleep van de nederlaag van de strijdkrachten van zijn vader, Darius, bij Marathon.a Dus had Xerxes de eerste jaren van zijn regering nodig voor het neerslaan van opstanden in het rijk en om ’sterk te worden in zijn rijkdom’.

Maar het veroveren van Griekenland, een onderneming waartoe zijn ambitieuze hovelingen hem aanspoorden, bleef in Xerxes’ geest hangen. Dus besteedde hij vanaf 484 v.G.T. drie jaar aan het bijeenbrengen van een leger — naar verluidt een van de grootste legers die ooit op mars waren gegaan — uit alle satrapieën en staten onder Perzische heerschappij. Volgens de Griekse geschiedschrijver Herodotus bereikte de totale bezetting van Xerxes’ landmacht en vloot het ongelooflijke aantal van 2.641.610 krijgslieden.b

Ondertussen begonnen de Grieken zich op hun eigen manier voor te bereiden. Hoewel zij een zeevarend volk waren, was hun zeemacht niet sterk genoeg. Maar nu, als antwoord op de dreiging van de Perzische aanval en naar aanleiding van een orakel van Delphi dat hun opdracht gaf zich met „muren van hout” te verdedigen, begon Athene een oorlogsvloot te bouwen.

In de staatsmijnen van Lávrion (Laurion) was een rijke zilverader gevonden, en Themistocles, een vooraanstaand Atheens politicus, haalde de volksvergadering ertoe over de hele opbrengst te gebruiken voor de bouw van een vloot van 200 triëren (triremen). Na wat aanvankelijke besluiteloosheid nam Sparta de leiding bij het vormen van de Helleense Bond, bestaand uit zo’n dertig Griekse stadstaten.

Ondertussen verplaatste Xerxes zijn agressieve, verwoesting brengende leger naar Europa — beslist geen gemakkelijke taak. Het voedsel moest door de steden langs de route worden verschaft en het kostte 400 talenten goud per dag om het hele leger één maaltijd te geven. Maanden tevoren waren herauten vooruitgestuurd om voor graan, rund- en pluimvee voor de koninklijke tafel te zorgen. Alleen Xerxes had een tent; de rest van het leger sliep in de openlucht.

Het kolossale leger moest eerst de Hellespont (tegenwoordig de Dardanellen genoemd) oversteken, een smalle zee-engte die Azië van Europa scheidt. Nadat twee schipbruggen gedurende een storm waren bezweken, beval Xerxes in een vlaag van woede dat het water van de Hellespont 300 zweepslagen moest krijgen en gebrandmerkt en geboeid moest worden. Hij liet ook de geniesoldaten onthoofden. Nadat een tweede paar bruggen over de Hellespont gebouwd was, had het leger een hele week nodig om over te steken.

Thermopylae — Een kostbare, smalle strook land

Omstreeks het midden van 480 v.G.T. trok het keizerlijke Perzische leger, begeleid door de vloot, langs de kust van Thessalië naar beneden. De Griekse geallieerden hadden uiteindelijk besloten stelling te nemen bij Thermopylae, een smalle strook land waar de bergen van het vasteland destijds steil afdaalden tot minder dan vijftien meter van het strand.c

De Perzen zouden deze strook met zo’n smalle linie moeten passeren, dat een troep onverschrokken soldaten hen kon tegenhouden. Een voorhoede van 7000 Grieken onder koning Leonidas van Sparta nam haar positie in bij de engten bij Thermopylae. Ondertussen speelde de Griekse marine, bestaande uit 270 oorlogsschepen, voor de kust van Artemisium een kat-en-muisspel met de Perzische vloot.

Xerxes bereikte Thermopylae begin augustus, vol vertrouwen dat de geweldige omvang van zijn leger de Grieken op de vlucht zou jagen. Toen de Grieken niet weken, zond hij de Meden en de Kissiërs om hen te verjagen; maar deze leden zware verliezen, en de Onsterfelijken (een elitestrijdmacht), die Xerxes er onder aanvoering van de satraap Hydarnes op af stuurde, verging het al niet beter.

Ephialtes, een nachtmerrie

Net toen het erop leek dat de pogingen van de Perzen verijdeld waren, deed Ephialtes (Grieks voor „nachtmerrie”), een hebzuchtige Thessalische boer, het aanbod hen via de heuvels naar de achterhoede van het Griekse leger te leiden. De volgende ochtend naderden de Perzen de Grieken om hen van achteren aan te vallen. De Spartanen realiseerden zich dat zij verloren waren en verdedigden zich furieus; veel van hun aanvallers, met de zweep tot de aanval aangezet, werden vertrapt of de zee in gedreven. Uiteindelijk werden koning Leonidas en allen die bij hem waren, ongeveer duizend man, gedood. Hydarnes bereikte de Spartaanse achterhoede.

Het Perzische leger joeg samen met de restanten van de Perzische vloot de Atheners huiswaarts. Xerxes marcheerde Attica binnen, alles plunderend en platbrandend wat hij tegenkwam. De Atheners trokken zich terug naar het nabijgelegen eiland Salamis. De Griekse vloot bleef tussen Athene en Salamis liggen. Het duurde twee weken voordat de Acropolis van Athene viel. De verdedigers werden allemaal gedood en de heiligdommen werden vernield, verbrand en geplunderd.

Salamis — De „muren van hout” aan het werk

De Griekse oorlogsschepen hadden al een paar keer hevig, maar niet beslissend, slag geleverd met de Perzische vloot bij Thermopylae. Vervolgens had de Griekse vloot zich, tegelijk met de terugtocht op het land, naar het zuiden teruggetrokken. Zij verzamelden zich weer in de baai van Salamis, waar Themistocles een strijdplan begon op te stellen.

Hij wist dat de 300 Fenicische oorlogsschepen die de kern van de Perzische marine vormden, groter en toch wendbaarder waren dan de kleinere, steviger Griekse triëren. De Perzische vloot telde zo’n 1200 schepen, vergeleken met 380 in de Griekse zeemacht. En de Griekse zeelieden waren niet zo ervaren als de zeelieden op de Perzische oorlogsschepen. Maar het kanaal tussen Salamis en de kust van Attica was smal, slechts breed genoeg om met vijftig schepen naast elkaar te varen. Als de Grieken de Perzen deze natuurlijke trechter in konden lokken, zouden de Perzen hun voordeel in aantallen en manoeuvreerbaarheid kwijtraken. Naar verluidt bespoedigde Themistocles de krachtmeting door Xerxes een misleidende boodschap te sturen waarin hem werd gezegd aan te vallen voordat de Griekse vloot de kans kreeg te vluchten.

En zo gebeurde het. De Perzische vloot, elk schip in volledige oorlogsuitrusting met zijn rijen roeiers en zijn strijdmacht van speerwerpers en boogschutters, voer om de punt van Attica heen en stevende op het kanaal af. Xerxes, zeker van de overwinning, had zijn troon op een berg opgesteld vanwaar hij het treffen op zijn gemak kon bekijken.

Een bittere nederlaag

Er heerste grote verwarring toen de Perzen in de smalle doorgang samendromden. Plotseling klonk er een trompetsignaal vanaf de heuvels van het eiland Salamis, en de Griekse vaartuigen snelden in ordelijke gelederen vooruit. De triëren ramden de Perzische boten, verbrijzelden hun romp en deden ze op elkaar botsen. Griekse krijgslieden sprongen met zwaarden zwaaiend de gehavende vijandelijke schepen op.

Het strand van de Attische kust raakte bezaaid met wrakhout en verminkte lichamen. Na deze catastrofe verzamelde Xerxes zijn overgebleven schepen en keerde huiswaarts. Zijn veldtocht was voor dat jaar beëindigd. Maar hij liet een behoorlijk groot leger achter om daar onder bevel van zijn zwager Mardonius te overwinteren.

Voor ijverige studenten van de bijbel was de nederlaag bij Salamis een lang van tevoren gegeven aanwijzing dat de Griekse „geitebok” uit Daniëls profetie uiteindelijk de ’tweehoornige ram’, Medo-Perzië, zou overheersen (Daniël 8:5-8). Maar nog belangrijker is dat profetieën in de bijbel Gods dienstknechten verzekeren dat de doelloze menselijke strijd om overheersing ten slotte beëindigd zal worden door de regering van de koning Jezus Christus. — Jesaja 9:6; Daniël 2:44.

[Voetnoten]

[Kader/Illustratie op blz. 25]

De triëre — Een dodelijk vaartuig

De kracht achter de Atheense overmacht op de Egeïsche Zee in de vijfde eeuw v.G.T. was de triëre (trireem), een rank vaartuig dat met de zeilen gehesen naar zijn bestemming voer maar tijdens zeeslagen met roeiriemen werd voortgestuwd. Aan boord van elke galei bevond zich een kleine troep soldaten. Hun doel was echter niet zozeer de vijandelijke schepen te enteren, als wel ze onbruikbaar te maken met de gepantserde ramsteven van de triëre, die door 170 roeiers richting doelwit werd voortbewogen.

[Verantwoording]

Hellenic Maritime Museum/Photo: P. Stolis

[Kaart op blz. 26]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

XERXES’ STRIJDKRACHTEN

HELLESPONT

THESSALIË

ARTEMISIUM

THERMOPYLAE

ATTICA

ATHENE

MARATHON

LÁVRION

SALAMIS

SPARTA

[Verantwoording]

Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.