Vredestichters of oorlogsstokers?
„EEN christen dient niet aan oorlogshandelingen deel te nemen.” Die uitspraak vat samen hoe de vroege christenen oorlog bezagen, zeggen Thoko en Malusi Mpulwana in het tijdschrift Echoes, uitgegeven door de Wereldraad van Kerken. Pas „nadat de christelijke Kerk een alliantie met de gevestigde politieke macht was aangegaan”, zo vervolgen zij, begon de kerk voorstandster te worden van „het aanvaarden van de noodzaak van oorlog”. Het gevolg? De steun die de christenheid door de eeuwen heen aan oorlogen heeft gegeven, is zo flagrant geworden dat de United Church of Christ in Japan na de Tweede Wereldoorlog zelfs de behoefte voelde om een officiële „Bekentenis van verantwoordelijkheid voor de Tweede Wereldoorlog” uit te brengen.
Vandaag de dag, zo’n vijftig jaar na de oorlog, is er weinig veranderd aan de oorlogszuchtige reputatie van de christenheid. „Wanneer wij vragen of wij als christenen inderdaad met stelligheid en overtuiging Nee tegen de logica van oorlog en Ja tegen de liefde van Christus hebben gezegd,” geeft de voor de Anglicaanse Kerk werkzame dr. Roger Williamson toe, „is het duidelijk dat wij . . . nog steeds veel te bekennen hebben.” Hoewel de Wereldraad in 1948 verklaarde dat „oorlog als middel om geschillen op te lossen onverenigbaar is met de leer en het voorbeeld van onze Heer Jezus Christus”, merkt Williamson op dat de kerken van de christenheid vaak hebben bijgedragen tot „fanatisme, onverdraagzaamheid, beperking van de menselijke vrijheid en het verharden van conflicten”. Het is dan ook geen wonder dat hij concludeert dat „religie . . . vaak conflicten verergert in plaats van beëindigt”.
De oorlog die het voormalige Joegoslavië verscheurde is een toepasselijk voorbeeld. Ondanks het onrecht en de wreedheden die al jarenlang plaatsvinden, hebben de kerken het erg moeilijk gevonden een gezamenlijk standpunt in te nemen ten aanzien van het conflict in dat land. Waarom? Dr. Williamson merkt op dat de Servische en Kroatische geestelijken, ondanks hun vermeende christelijke band, net zo verdeeld zijn als de politici van hun landen. De geestelijken van de christenheid, of zij nu katholiek, orthodox of protestant zijn, treden daar en elders niet op als vredestichters maar als „aalmoezeniers voor hun eigen kamp”. Hoewel er nu meer dan 300 kerken tot de Wereldraad behoren, geeft dr. Williamson toe dat het „verbazingwekkend moeilijk is voorbeelden te vinden van kerken die werkelijk . . . vrede stichten”.
Moeilijk, ja. Maar in tegenstelling tot de lidkerken van de Wereldraad, die slechts praten over verzoening, bestaat er één religie die er reeds in geslaagd is voormalige leden van verschillende religies met elkaar te verzoenen en hen te helpen ware christenen te worden. Bewogen door hun liefde voor God en hun wens ’naar vrede met alle mensen te streven’, weigeren thans de meer dan 5,8 miljoen getuigen van Jehovah in 233 landen aan de oorlogen van de naties deel te nemen — of die nu in plaatsen als Azië, het voormalige Joegoslavië, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten, Noord-Ierland of Rwanda gevoerd worden (Hebreeën 12:14; Mattheüs 22:36-38). Zij vervullen daarentegen een bijbelse profetie door ’hun zwaarden tot ploegscharen te smeden’ en ’de oorlog niet meer te leren’. — Micha 4:3.
[Illustraties op blz. 31]
Sommige getuigen van Jehovah in Afrika zijn hevig geslagen wegens hun neutraliteit of zijn vluchtelingen geworden