Hoe veilig zijn vliegtuigen?

IN EEN jaar tijd sterven er ongeveer een half miljoen mensen ergens ter wereld op de weg. Het aantal mensen daarentegen dat in 1996 bij vliegtuigongelukken omkwam, bedroeg 1945. Voor 1997 was het totaal gedaald tot 1226. Volgens statistische gegevens die de fabrikant Boeing bijhoudt, „stort er op elke één miljoen vluchten minder dan tweemaal een commercieel straalvliegtuig neer”.

Maar elke vliegtuigramp krijgt een maximum aan publiciteit, terwijl de dagelijkse slachting op de wegen gewoon wordt gevonden. In de Verenigde Staten wordt alleen reizen per bus iets veiliger geacht dan reizen per vliegtuig.

Waarom is een vliegtuig normaal gesproken veiliger dan een auto? Eén voor de hand liggende reden is dat in tegenstelling tot voertuigen op de weg, vliegtuigen meestal niet dicht opeen vliegen. Nog een reden is dat de meeste vliegtuigbemanningen zeer goed opgeleid en zeer professioneel in hun benadering van hun verantwoordelijkheden zijn. Een gezagvoerder van een Boeing 747 zal meestal in de vijftig zijn en zo’n dertig jaar vliegervaring hebben. Veiligheid is factor nummer één voor alle bemanningsleden. Per slot van rekening staat ook hun eigen leven op het spel.

Veiligheid in de cockpit

Als u even een kijkje neemt in de cockpit van een passagiersvliegtuig, zal het u opvallen dat alle belangrijke instrumenten en stuurorganen in duplo aanwezig zijn — één stel links voor de gezagvoerder en het andere rechts voor de copiloot.a Volgens Vliegen — Het nieuwe handboek voor luchtreizigers heeft zo „in het onwaarschijnlijke geval dat een van de vliegers bewusteloos raakt, . . . de ander alle stuurorganen die voor een veilige vlucht nodig zijn. Tijdens de vlucht kan iedere vlieger op de instrumenten van zijn collega kijken en zich ervan vergewissen dat [ze] op beide panelen dezelfde aanwijzingen geven.”

Een andere veiligheidsmaatregel in de cockpit is dat de gezagvoerder en de copiloot uit voorzorg gewoonlijk elk een andere maaltijd gebruiken. Waarom is dat? Opdat in het onwaarschijnlijke geval van voedselvergiftiging slechts een van hen daar last van zal hebben.

Om de controle over bewegende delen als kleppen, landingsgestel en remmen te waarborgen, hebben „verkeersvliegtuigen . . . gewoonlijk twee of meer hydraulische systemen voor het geval dat er een zou uitvallen”. Een verdubbeling of zelfs verdrievoudiging van systemen is een standaardveiligheidsvereiste bij de meeste moderne vliegtuigen.

Wat kunt u doen?

Hier volgen enkele simpele voorzorgsmaatregelen die alle passagiers kunnen nemen: Lees de instructiekaart voor noodgevallen en luister naar het cabinepersoneel wanneer zij aan het begin van elke vlucht de veiligheidsprocedures uitleggen. Kijk wanneer u uw zitplaats inneemt, waar de dichtstbijzijnde uitgang is. En volg in een noodgeval de instructies van het cabinepersoneel op. Zij zijn allemaal terdege opgeleid om moeilijke situaties aan te kunnen, mochten die zich voordoen. Wanneer er instructies worden gegeven, is het van levensbelang dat passagiers die snel opvolgen en zich niet bekommeren om hun eigendommen. Het leven is belangrijker dan eigendommen.

Moderne vliegtuigen vliegen in de regel boven het slechte weer of eromheen, dus de meeste langeafstandsvluchten verlopen heel soepel. Als gevolg daarvan hebben heel weinig mensen last van luchtziekte. Wordt er enige turbulentie verwacht, dan geeft de gezagvoerder de passagiers gewoonlijk de raad vooral hun veiligheidsriem vast te maken als voorzorgsmaatregel.

Zouden luchtreizen nog veiliger kunnen? Het antwoord is ja. Maar de meeste passagiers zouden niet blij zijn met de noodzakelijke verandering. Welke dan? De passagiers naar achteren in plaats van naar voren laten kijken! Wat voor voordeel zou dat hebben? Passagiers zouden bij plotseling afremmen door de rugleuning worden opgevangen in plaats van alleen door een over hun buik gegespte stoelriem, wat een onvolledige bescherming is in vergelijking met de meeste veiligheidsgordels in auto’s die ook nog over de borst lopen. Maar mensen geven er de voorkeur aan te zien waar zij heen gaan in plaats van te kijken naar waar zij vandaan komen!

Bang om te vliegen?

Naar schatting is een op de zes volwassenen in de Verenigde Staten bang om te vliegen. Bij sommigen is het meer dan angst — het is een fobie, een onevenredige angst die tot paniekreacties kan leiden. Wat kan een hulp zijn?

Kennis van zaken verwerven kan veel bijdragen tot het beteugelen van de angst. Elk jaar vervoeren wereldwijd ongeveer 15.000 vliegtuigen, die bijna 10.000 luchthavens aandoen, meer dan 1,2 miljard mensen met betrekkelijk weinig ongelukken of incidenten. „Volgens [de verzekeringsmaatschappij] Lloyds in Londen kan men 25 maal veiliger per vliegtuig reizen dan per auto.”

Bent u huiverig voor vliegreizen, lees dan boeken over vliegen, vliegtuigen en de opleiding van piloten. Lees over de hoge opleidingsnormen waaraan vliegers moeten voldoen en over de voor hen geldende regels ten aanzien van het aantal uren slaap, beperkingen op het gebruik van alcohol vóór het vliegen en steekproefsgewijze drugscontroles. Ook zijn er de halfjaarlijkse checkups in een vluchtsimulator die vliegers moeten doorstaan om hun reacties op noodsituaties te testen. Die nabootsingen zijn zo levensecht dat sommige vliegers ’trillend en badend in het zweet’ uit de simulator komen. Als een vlieger voor de simulatortest zakt, kan hij zijn brevet voor het vliegen van commerciële toestellen kwijtraken.

Deze normen zijn veel hoger dan die waaraan chauffeurs moeten voldoen. Uw vertrouwen kan dus groeien naarmate u meer over vliegtuigen en vliegers te weten komt.

Een bezoek aan een luchthaven kan ook helpen. Let op de procedures voor passagiers en kijk hoe mensen reageren. Het zal u opvallen dat de meeste mensen uit een vliegtuig stappen alsof zij gewoon uit een bus komen. Een vliegreis is heel gewoon voor hen. Kijk naar het opstijgen en landen van vliegtuigen. Begrijp en bewonder de wetenschappelijke principes van de aërodynamica die vliegen mogelijk en veilig maken.

Wanneer u dan uiteindelijk voor de eerste keer vliegt, is het goed tegen iemand van het cabinepersoneel te zeggen dat het de eerste keer is dat u in een vliegtuig zit en dat u misschien wat nerveus bent. Deze vakmensen weten hoe zij u moeten helpen u te ontspannen en vertrouwen in het systeem te hebben. Probeer u te ontspannen. Zegt de gezagvoerder dat u door het vliegtuig kunt lopen, sta dan op en maak een wandelingetje door de cabine. U bent dan waarschijnlijk al een heel eind gevorderd met het overwinnen van uw vliegangst!

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 11]

„Volgens [de verzekeringsmaatschappij] Lloyds in Londen kan men 25 maal veiliger per vliegtuig reizen dan per auto”

[Illustraties op blz. 12]

Leren u te ontspannen kan vliegen tot een genoegen maken

[Illustratieverantwoording op blz. 10]

Photograph courtesy of Boeing Aircraft Company