Een blik op de wereld

„Het jaar waarin de wereld in brand vloog”

Jean-Paul Jeanrenaud, hoofd van het internationale bosprogramma van het Wereld Natuur Fonds, zegt dat „1997 de geschiedenis zal ingaan als het jaar waarin de wereld in brand vloog”. Op elk continent, met uitzondering van Antarctica, hebben ernstige branden gewoed. In Indonesië en Brazilië gingen bijvoorbeeld kostbare bosgebieden zo groot als het landoppervlak van Zwitserland in vlammen op. De oorzaken variëren van het opzettelijk schoonbranden van land voor agrarische doeleinden tot droogte, die naar men denkt het gevolg is van extreme weersomstandigheden veroorzaakt door El Niño. Het hoge kooldioxidegehalte dat het gevolg is van de verbranding van fossiele brandstoffen verergert de luchtvervuiling en vergroot het gevaar van mondiale opwarming, zo bericht de Londense krant The Independent. De heer Jeanrenaud waarschuwt: „Wij zijn een vicieuze cirkel van vernietiging aan het creëren, waarbij de toename in het aantal branden zowel het gevolg is van weersveranderingen als een factor die tot deze veranderingen bijdraagt.”

Meer calcium nodig

„Jonge mensen hebben vanwege de groei van hun botten meer calcium nodig”, waarschuwt de Duitse nieuwsbrief Gesundheit in Wort und Bild. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid is 1200 milligram, maar in Duitsland komt slechts 56 procent van de jonge vrouwen en 75 procent van de jonge mannen tussen de 15 en de 19 jaar aan die hoeveelheid. „In heel Europa nemen jonge meisjes te weinig calcium tot zich”, zegt Mary Fraser, van de Europese Osteoporosestichting. Hoewel zo’n tekort lange tijd onopgemerkt blijft, kan het de basis leggen voor osteoporose in het latere leven. „Calciumrijke voedingsmiddelen zijn kaas, melk, yoghurt, sesamzaden, amarantzaden, sojabonen, groene groenten, noten en vis”, zegt het artikel.

De overheersende dollar

„Misschien beseffen maar weinig Amerikanen het, maar er is buiten de Verenigde Staten meer Amerikaans geld in omloop dan daarbinnen”, aldus U.S.News & World Report. „Van de $450 miljard aan bankbiljetten en munten in de portefeuilles, kassa’s, bankkluizen en matrassen van mensen, bevindt ongeveer twee derde — of $300 miljard — zich nu in het buitenland.” En dat bedrag groeit met $15 miljard tot $20 miljard per jaar. Terwijl het contante geld in de VS hoofdzakelijk als biljetten van $20 circuleert, bestaat het meeste van het contante geld in het buitenland uit biljetten van $100, waaruit blijkt dat het niet wordt gebruikt voor kleine dagelijkse inkopen maar om te sparen en voor handelstransacties. Dit is vooral zo in landen waar veel inflatie is en mensen de banken niet vertrouwen. Zo’n 60 procent van de nieuwe bankbiljetten van $100 die vorig jaar werden gedrukt, werd meteen naar het buitenland gezonden. Vanuit het gezichtspunt van de VS bezien, is de grote hoeveelheid geld die in het buitenland in omloop is, te vergelijken met een rentevrije lening aan de Amerikaanse regering die niet afgelost hoeft te worden met goederen of diensten, wat de regering miljarden dollars bespaart.

Machtiging tot roof?

„De rooms-katholieke leiders in Brazilië zijn opgekomen voor de armen en hongerigen, en hebben degenen verdedigd die voedsel hebben gestolen om in leven te blijven”, zo bericht het ENI Bulletin. Wegens een ernstige droogte in het noordoosten van Brazilië is het plunderen van supermarkten en warenhuizen goedgekeurd. Volgens de aartsbisschop van Belo Horizonte, Serafim kardinaal Fernandes de Araujo, „veroordeelt de kerk niemand die om verhongering te voorkomen voedsel pakt, waar hij het ook vindt”. En Paulo kardinaal Evaristo Arns wordt als volgt geciteerd: „Wij zullen de strijd aanbinden tegen dit neo-liberalisme dat alle rijkdommen samenbrengt in handen van een paar bevoorrechte personen terwijl de armen steeds armer worden.” Hij zei verder: „Het is tijd dat de mensen in de steden en op het platteland wakker worden.”

Schuldenlast

De Canadees „geeft in de periode rond de feestdagen gemiddeld $1236 uit aan geschenken, amusement en reizen”, zo bericht de krant The Vancouver Sun, en „veel van die uitgaven worden met een creditcard betaald”. Mensen staan in de kersttijd onder een enorme emotionele druk om geld uit te geven, zo zeggen financieel adviseurs, en wanneer men geen contant geld meer heeft, is het gemakkelijk om met een creditcard door te gaan met kopen. Een adviseur is van mening dat een vaste baan consumenten „het zelfvertrouwen [schijnt te geven] om zich nog meer in de schulden te steken in plaats van hun schulden af te betalen”. Tegen het einde van 1997 hadden de Canadezen een record van $20,42 miljard aan onbetaalde creditcard-rekeningen — tweemaal zoveel als in 1991. Deskundigen schatten dat het de gemiddelde koper zes maanden kost om de rekeningen van de feestdagen af te betalen en dat velen nog steeds iets in de schuld staan als zij in de volgende kersttijd een nieuwe vlaag van „koopwoede” krijgen.

Doodgewoon

„Ouders en leraren zouden de heldhaftigheid moeten afzwakken die in films en op de tv wordt gestimuleerd, om ervoor te zorgen dat de dood niet als iets onbeduidends voorgesteld wordt”, zet de Jornal do Brasil uiteen. Een onderzoek in Rio de Janeiro toont aan dat kinderen onder de 13 jaar 10 procent van de misdaden begaan. „Dit zijn kinderen die vuurwapens dragen, medescholieren aanvallen, verminken of doden en zich schuldig maken aan seksueel misbruik van jongere kinderen”, zegt het artikel. De psychiater Alfredo Castro Neto zegt: „Een cultuur zoals die van ons, die tot wedijver aanmoedigt en in films laat zien dat iemand kan doden om zijn zin te krijgen, kan de mentale verwarring van deze kinderen alleen maar vergroten.” Opvoedkundige Josefa Pech beveelt educatief speelgoed aan in plaats van vuurwapens en zegt dat het noodzakelijk is het kind te laten zien dat dit „beeld van een held die iedereen doodt, dwaas en onrealistisch is en dat wapens geen status- of machtssymbolen zijn maar in plaats daarvan voorwerpen waarmee mensen worden gedood”.

Dodelijk record

„Door roken komen jaarlijks meer Amerikanen om dan er in gevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog en de Vietnam-oorlog bij elkaar zijn gestorven”, aldus de University of California Berkeley Wellness Letter. „Elke dag sterven meer dan 1200 Amerikanen door met roken verband houdende oorzaken, het equivalent van drie of vier volle jumbo-jets die neerstorten zonder overlevenden.”

Lemming-mythe weerlegd

Plegen lemmingen — kleine knaagdieren die in koude noordelijke regionen leven — zelfmoord door zich massaal te verdrinken? Veel mensen geloven dit nog steeds. Geleerden hebben echter lang een sceptische houding gehad, en nu heeft een team van het BBC-programma „Wildlife on One”, dat zes maanden lang in het Noordpoolgebied van West-Canada heeft gefilmd, de mythe weerlegd. Zolang ze genoeg voedsel hebben, gedijen de lemmingen, met overbevolking en al. Hoe is het verhaal van hun massa-zelfmoord dan ontstaan? In Noorwegen heeft men lemmingen per ongeluk in het water zien vallen toen ze uit de bergen naar weliger graslanden trokken, aldus de Londense krant The Guardian.

Patiënten beroven

Duitse ziekenhuizen worden geplaagd door dieven. „Door de academische ziekenhuizen in Keulen worden driehonderd diefstallen per jaar aangegeven”, aldus de krant Emsdettener Tageblatt. „Een bos bloemen in de hand, een charmante glimlach om de mond — en voor de dief in een ziekenhuis is de buit zo goed als binnen.” Vermomd als bezoekers van patiënten, hebben zij een domein dat zich uitstrekt van nachtkastjes tot kapstokken. Vooral oudere patiënten maken het dieven gemakkelijk. Bij een bejaarde man werden bijvoorbeeld verscheidene duizenden marken onder het kussen van zijn ziekenhuisbed aangetroffen. Onbeperkte bezoekuren geven de dieven grote vrijheid, en vrijwel iedereen kan een ziekenhuis binnenlopen zonder tegengehouden te worden. Daarom worden patiënten gewaarschuwd geld en waardevolle dingen in een kluis van het ziekenhuis of elders op te bergen of bij iemand in bewaring te geven.

Oorafdrukken

Toen een inbreker onlangs in Londen werd veroordeeld, was het zijn oor dat hem had verraden. Hoe? Alhoewel hij er altijd heel goed op lette om op de plaats van een misdrijf geen vingerafdrukken achter te laten, had hij de gewoonte zijn oor tegen een raam of een sleutelgat te houden om, voordat hij inbrak, te controleren of er niemand thuis was, waardoor hij zijn oorafdrukken achterliet. „Oorafdrukken zijn net zo uniek als vingerafdrukken”, zegt professor Peter Vanesis, forensisch patholoog aan de University of Glasgow in Schotland. Er is echter een verschil met vingerafdrukken; oren blijven, net zoals haar en nagels, groeien als iemand volwassen is, aldus de Londense Daily Telegraph. De politie weet echter dat onze oren, hoe groot ze ook zijn, uniek zijn, net zoals bij deze inbreker het geval was. Hij was de eerste in Engeland die veroordeeld werd op grond van een oorafdruk, en hij heeft vijf gevallen van inbraak bekend.