Op drift in een zee van reclame

„PAPA, waar maakt de maan reclame voor?” Deze vreemde vraag, gesteld door een klein meisje, kwam voor in een zo’n vijftig jaar geleden geschreven gedicht van Carl Sandburg. In de toekomst zal zo’n vraag misschien niet zo vreemd lijken. Volgens het blad New Scientist wordt er in Londen serieus gewerkt aan een plan om weerkaatst zonlicht te gebruiken voor het projecteren van reclame op het maanoppervlak.

Stelt u zich dat eens voor: de maan als reclamebord! Een mondiaal publiek krijgt een commerciële boodschap voorgeschoteld, een boodschap die kijkers niet kunnen afzetten, afbreken, in de prullenbak gooien of wegzappen met de afstandsbediening. Misschien bent u niet verrukt bij het idee, maar voor anderen zou het een in vervulling gegane droom zijn.

De reclame mag de maan dan nog niet bereikt hebben, ze heeft wel de aarde overspoeld. De meeste Amerikaanse tijdschriften en kranten reserveren zestig procent van hun pagina’s voor reclame. Alleen al de zondagseditie van The New York Times bevat soms 350 pagina’s reclame. Sommige radiostations besteden veertig minuten van elk uur aan commercials.

Dan is er de televisie. Volgens één schatting zien Amerikaanse jongeren wekelijks drie uur televisiecommercials passeren. Tegen de tijd dat zij de middelbare school hebben doorlopen, zullen zij 360.000 reclameboodschappen op hun netvlies gekregen hebben. TV-toestellen brengen reclame op luchthavens, in wachtkamers van ziekenhuizen en op scholen.

Belangrijke sportevenementen zijn nu belangrijke reclame-evenementen. Racewagens dienen als razendsnelle reclameborden. Sommige sporters ontvangen hun geld grotendeels van reclamemakers. Een topbasketbalspeler verdiende $3,9 miljoen met basketballen. Reclamemakers betaalden hem negenmaal zoveel om hun produkten aan te prijzen.

Er is geen ontkomen aan. Er staat commerciële reclame op muren, bussen en vrachtwagens. Ze prijkt in taxi’s en de ondergrondse — op de deuren van openbare toiletten zelfs. Wij krijgen reclameboodschappen te horen in supermarkten, warenhuizen en liften — en terwijl wij aan de telefoon in de wachtstand staan. In sommige landen komt er zo veel reclame over de post dat veel ontvangers rechtstreeks van de brievenbus naar de dichtstbijzijnde prullenmand lopen om het reclamedrukwerk weg te gooien.

Volgens Insider’s Report, uitgegeven door McCann-Erickson, een mondiaal opererend reclamebureau, bedroeg de hoeveelheid geld die in 1990 wereldwijd aan reclame werd besteed naar schatting $275,5 miljard. Sindsdien zijn de cijfers omhooggevlogen tot $411,6 miljard voor 1997 en een geplande $434,4 miljard voor 1998. Dat is veel geld!

De uitwerking van dit alles? Een onderzoekster zei het als volgt: „Reclame is een van de invloedrijkste socialiserende krachten in de cultuur. . . . Reclame verkoopt meer dan alleen produkten. Ze verkoopt imago’s, waarden, doelen, visies op wie wij zijn en wie wij moeten zijn . . . Ze vormt onze zienswijzen, en onze zienswijzen vormen ons gedrag.”

Waarom zou u, omdat er toch niet aan reclame te ontkomen valt, niet nagaan hoe reclame werkt en hoe u er misschien door beïnvloed wordt?