Stress — „De stille moordenaar”
„Het eerste symptoom dat ik voelde was een intense druk. Die begon bij mijn borstbeen, schoot omhoog naar mijn schouders, nek en kaken, en trok weer omlaag door allebei mijn armen. Het was of er een olifant op mijn borst was gaan zitten. Ik had moeite met ademhalen. Ik begon te transpireren. Ik kreeg kramp in mijn ingewanden en werd toen verschrikkelijk misselijk. . . . Ik herinner me dat toen de verpleegkundigen me later in een ziekenhuisbed hielpen, ik vol verbazing zei: ’Ik heb een hartaanval.’ Ik was vierenveertig jaar.”
IN ZIJN boek From Stress to Strength beschrijft dr. Robert S. Eliot zo hoe ruim twintig jaar geleden de dood hem bijna had opgeëist. Eerder die ochtend had hij een conferentie bijgewoond en een lezing gehouden — ironisch genoeg over het onderwerp hartaanvallen. Plotseling bevond dr. Eliot, een cardioloog, zich, zoals hij het noemt, aan „de verkeerde kant van de lakens op een hartbewakingsafdeling”. Waaraan schrijft hij zijn onverwachte crisis toe? „Inwendig”, zo zegt dr. Eliot, „deden mijn eigen lichamelijke reacties op stress me de das om.”a
Zoals de ervaring van dr. Eliot illustreert, kan stress levensbedreigende gevolgen hebben. In de Verenigde Staten is stress zelfs in verband gebracht met enkele van de voornaamste doodsoorzaken. De effecten van stress kunnen zich mettertijd ongemerkt opstapelen en zich dan zonder voorafgaande waarschuwing manifesteren. Het is dan ook met reden dat stress wel „de stille moordenaar” is genoemd.
Verrassend is dat mensen met een type A-persoonlijkheid — gekenmerkt door ongeduld, agressiviteit en wedijver — niet de enigen zijn die vatbaar zijn voor met stress samenhangende rampen. Mensen met een schijnbaar kalme persoonlijkheid kunnen ook gevaar lopen, vooral als hun kalmte slechts een broze façade is, zoals een slecht bevestigd deksel op een hogedrukpan. Dr. Eliot is van mening dat dit in zijn geval zo was. Hij waarschuwt nu anderen: „U zou vandaag dood neer kunnen vallen — zonder te weten dat er jarenlang een tijdbom op uw hart vastgebonden heeft gezeten.”
Maar een hartaanval en plotseling overlijden zijn niet de enige problemen die met stress in verband zijn gebracht, zoals uit het volgende artikel zal blijken.
[Voetnoten]
a Hoewel stress een factor kan zijn die tot een hartaanval bijdraagt, zijn in de meeste gevallen de kransslagaderen aanzienlijk aangetast door atherosclerose. Het zou daarom onverstandig zijn als iemand hartklachten licht zou opnemen, misschien in de veronderstelling dat simpelweg het verminderen van stress genezing zal brengen. Zie de Ontwaakt! van 8 december 1996, blz. 3-13.