De veelzijdige chitenge

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN NAMIBIË

DE CHITENGE — weet u wat dat is? Als u even tijd hebt, kom dan eens mee op een tochtje naar een Afrikaans dorp en zie de veelzijdige chitenge bij werk en ontspanning.

Het dorp dat wij bezoeken, is Rundu in Namibië. De eerste plaats die wij aandoen, is het drukke marktterrein. Vrouwen staan opgewekt te onderhandelen, te kopen, te verkopen of gewoon even te babbelen. Maar kijk eens een beetje nauwkeuriger en u zult zien dat zij vrijwel allemaal een markant kledingstuk dragen, een wikkelrok, die chitenge wordt genoemd.

De katoenen chitenge is twee meter lang en anderhalve meter breed en vertoont een eindeloze verscheidenheid aan kleuren en dessins. Sommige zijn versierd met afbeeldingen van dieren en andere met mensen of landschappen.

Vervolgens brengen wij een bezoek aan enkele dorpelingen in hun keurig gebouwde huizen van leem en gras. De vrouwen zijn met het huishouden bezig — zij harken het zand voor hun huis aan of maken het vuur voor de gezinsmaaltijd klaar. Sommigen dragen alleen maar een chitenge, ditmaal hoog opgetrokken en over de borst geslagen als een soort ochtendjas. Als de vrouwen zich aankleden — een blouse en rok aantrekken bijvoorbeeld — slaan zij een chitenge om hun heupen om te voorkomen dat hun rok vuil wordt bij het lopen over de stoffige dorpswegen.

Hebt u die aantrekkelijke jonge vrouw opgemerkt? Zij heeft een chitenge — de hele twee meter — tot een ingewikkelde en charmante tulband geplooid. En zie eens hoe zij haar baby draagt. Zij heeft nog een chitenge als draagdoek omgeknoopt, en draagt die over één schouder. Haar baby heeft het prima naar zijn zin, zo op Moeders rug gedragen. Als hij gaat huilen, trekt zij eenvoudig de draagdoek naar voren en geeft de baby onder het lopen de borst of troost hem.

Misschien hebt u haar ook haar geld in een punt van haar wikkelrok zien knopen — een handige portemonnee. Na haar inkopen te hebben gedaan, wikkelt zij een extra chitenge los, doet de groente erin, knoopt ze vakkundig in de lap en zet die boodschappentas op haar hoofd om hem naar huis te dragen.

Als zij haar huis binnengaat, zult u nog andere vernuftige manieren zien waarop deze veelzijdige doek wordt gebruikt. Voor elke deuropening hangt een bontgekleurde chitenge. Zoals u ziet, zijn er geen binnenmuren. Van de ene kant van de woning naar de andere is een touw gespannen, en daaraan hangen vier chitenges, om het woongedeelte van de slaapkamer te scheiden.

Onze gastvrouw zet haar groente neer en ontdekt dat zij geen brandhout meer heeft. Maar voordat zij het bos ingaat om hout te sprokkelen, pakt zij snel een extra chitenge. Nadat zij het brandhout bij elkaar gezocht heeft, gebruikt zij één chitenge om alle stukken bij elkaar te binden. Dan pakt zij een andere chitenge en draait die strak in elkaar tot een dikke ring, die zij op haar hoofd legt. Dit vormt een lekker kussentje als zij de grote bos hout op haar hoofd legt en naar huis draagt.

Als onze vriendin haar potje eenmaal aan de kook heeft, besluit zij dat zij wel even bij haar naaste buren kan aanwippen. Al pratend en gebarend spreidt zij haar chitenge als een deken op de grond uit en legt haar baby erop. Hij beloont zijn moeder met een stralende glimlach als zij hem een stokje geeft om mee te spelen.

Al veel te snel moet onze vriendin weer weg om op het eten te letten. Maar de lucht is donker geworden en opeens begint het te regenen. Kalm neemt zij haar baby op de arm en drapeert de chitenge vindingrijk over haar hoofd. Samen met de baby onder haar geïmproviseerde paraplu gaat zij naar huis om verder voor het eten te zorgen.

Rok, ochtendjas, portemonnee, boodschappentas, kussen, deken, paraplu, reiswieg, tulband — de gebruiksmogelijkheden van de chitenge lijken oneindig, en getuigen van de vindingrijkheid van deze Afrikaanse mensen.

[Illustraties op blz. 23]

De „chitenge” wordt op veel manieren gebruikt: om brandhout heen, als draagdoek voor de baby, als charmante tulband, als kleurige deken