Lawaai — Een hedendaagse plaag

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN GROOT-BRITTANNIË

„Een van de grote stressoren in het leven.” — Makis Tsapogas, adviseur bij de Wereldgezondheidsorganisatie.

„Amerika’s meest verbreide vervuiling.” — The Boston Sunday Globe, VS.

„De ergste vervuiling van onze tijd.” — Daily Express, Londen.

JE KUNT het niet zien, ruiken, proeven of voelen. LAWAAI, de vloek van het hedendaagse grotestadsleven, vervuilt nu ook het platteland.

Een Amerikaans natuurkenner die zo’n zestien jaar besteed heeft aan het vastleggen van natuurgeluiden, merkte dat zijn taak steeds moeilijker werd. In 1984 bestudeerde hij 21 plekken in de staat Washington (VS) die 15 minuten of langer vrij van lawaai waren. Vijf jaar later waren er nog maar drie over.

Voor veel bewoners van de wereld is het vinden van drie lawaaivrije plekken een hele uitdaging. In Japan werd in een landelijk verslag over 1991 verklaard dat lawaai tot meer klachten leidde dan enig ander milieuprobleem. De Londense Times noemt lawaai zelfs met recht „de grootste gesel van het hedendaagse leven”. Van het irritant aanhoudende geblaf van een hond tot het schallen van de stereo-installatie van de buren of het hardnekkige geloei van een alarminstallatie of radio in een auto — lawaai is de norm geworden. Toch is geluidsoverlast niet nieuw maar iets waarmee men al van oudsher worstelt.

Geen nieuw probleem

Om verkeersopstoppingen te voorkomen, verbande Julius Caesar overdag het verkeer op wielen uit het centrum van Rome. Jammer genoeg voor hem en de andere Romeinen zorgde het decreet ’s nachts voor intense geluidshinder „als de houten of met ijzer beslagen karrewielen over de keien van het wegdek ratelden” (The City in History, door Lewis Mumford). Meer dan een eeuw later klaagde de dichter Juvenalis dat het lawaai de Romeinen tot eeuwigdurende slapeloosheid veroordeelde.

Tegen de zestiende eeuw was de Engelse hoofdstad Londen een drukke metropool geworden. „Het eerste dat de meeste bezoekers opgevallen moet zijn,” schrijft Alison Plowden, auteur van Elizabethan England, „was de herrie: het gekletter en geklop uit duizend werkplaatsen, het geratel en geknars van karrewielen, het geloei van vee dat naar de markt gedreven werd, het rauwe geschreeuw van straatventers die hun waar aanprezen.”

In de achttiende eeuw deed de Industriële Revolutie haar intrede. Nu werden de gevolgen van het lawaai van machines merkbaar daar fabrieksarbeiders last kregen van gehoorbeschadiging. Maar zelfs stadsbewoners die niet bij fabrieken woonden, klaagden over toenemende rustverstoring. De historicus Thomas Carlyle zocht zijn toevlucht in een „stille kamer” op het dak van zijn Londense huis om aan kraaiende hanen, de piano’s van buren en het nabije straatverkeer te ontkomen. The Times bericht: „Het hielp niet.” Waarom niet? „Nu werd hij gek van een nieuwe reeks geluiden, waaronder het geloei van scheepshoorns op de rivier en het gefluit van locomotieven”!

Een wijdverbreide hedendaagse vervuiling

Thans richten mensen die tegen lawaai protesteren zich op vliegvelden, terwijl luchtvaartmaatschappijen zich fel verzetten tegen pogingen om tot wetgeving tegen geluidsoverlast te komen. Waren de boetes effectief die het Engelse vliegveld Manchester iedere keer automatisch oplegde als de supersonische Concorde vertrok? Nee. Eén piloot op de Concorde gaf toe dat het toestel veel lawaai maakte, maar dat als het met minder brandstof aan boord vertrok om het lawaainiveau te verlagen, het niet non-stop Toronto of New York zou bereiken.

Het voorkomen van verkeerslawaai op de weg is al even problematisch. In Duitsland bijvoorbeeld blijkt uit onderzoeken dat dit soort vervuiling 64 procent van de bevolking stoort. En het is een groeiend probleem, naar verluidt duizendmaal zo groot als voordat de samenleving gemotoriseerd werd. In een rapport uit Griekenland wordt verklaard dat „Athene een van de lawaaiigste steden van Europa is en de herrie zo verschrikkelijk is dat de gezondheid van de Atheners eronder lijdt”. Ook het Japanse Milieubureau constateert dat het verkeerslawaai een stijgende tendens vertoont en schrijft het toe aan het almaar toenemende autogebruik. Bij lage snelheden is de motor van een auto de voornaamste lawaaibron, maar boven de zestig kilometer per uur maken de banden het meeste lawaai.

De voornaamste reden voor lawaaiklachten in Groot-Brittannië is burengerucht. In 1996 constateerde het officiële Britse Instituut voor Milieuhygiëne een stijging van tien procent in het aantal klachten over luidruchtige buren. Een woordvoerster van het instituut zei: „Het is moeilijk te verklaren. Eén factor zou kunnen zijn dat mensen onder invloed van de druk waaraan zij op hun werk blootstaan, thuis meer vrede en rust eisen.” Bij twee derde van alle in 1994 in Groot-Brittannië ingediende klachten ging het om late muziek en luidruchtige motoren, alarminstallaties en claxons van auto’s. Maar hoe staat het met de naar schatting zeventig procent van de slachtoffers van geluidsoverlast die geen klacht indienen uit angst voor represailles? Het probleem is werkelijk veelomvattend.

Als gevolg van de wijdverbreide geluidshinder dringen instellingen die milieubescherming als doel hebben, op wetten ter bestrijding van de geluidsoverlast aan. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld zijn hier en daar plaatselijke verordeningen uitgevaardigd ter beperking van het gebruik van elektrisch tuingereedschap. In Groot-Brittannië richt een nieuwe Lawaaiwet zich tegen luidruchtige buren en machtigt tot onmiddellijke boetes voor overtredingen tussen 11.00 uur ’s avonds en 7.00 uur ’s ochtends. Plaatselijke autoriteiten zijn zelfs bevoegd om ergerlijke stereoapparatuur in beslag te nemen. Toch houdt het lawaai aan.

Omdat geluidsoverlast werkelijk een groeiend probleem is, vraagt u zich misschien af wat u als slachtoffer kunt doen. Maar ook hoe u het kunt vermijden lawaai te veroorzaken. Zal er ooit blijvende rust en vrede heersen? Lees voor de antwoorden de volgende artikelen.