Een blik op de wereld
Radiotelescoop in de ruimte
Het Japanse Instituut voor Ruimteonderzoek en Ruimtevaartwetenschap heeft onlangs een radiotelescoop met een doorsnede van 8 meter in de ruimte gebracht, bericht Science News. Het unieke van deze nieuwe telescoop is gelegen in het feit dat ze gekoppeld is met zo’n 40 radiotelescopen op de grond, in diverse delen van de wereld. Emissies van radiobronnen aan de hemel, zoals quasars en zwarte gaten, worden opgevangen door deze op grote afstand van elkaar staande telescopen en gecombineerd tot een enkel beeld. Hoe verder de ontvangers uit elkaar staan, des te groter is het scheidend vermogen van het uiteindelijke beeld. De elliptische baan van deze telescoop brengt hem op het verste punt op een afstand van zo’n 20.000 kilometer van de aarde. De nieuwe in de ruimte gestationeerde telescoop maakt een resolutie mogelijk die 1000 maal zo groot is als wat de ruimtetelescoop Hubble voor het zichtbare licht presteert. „Bij die resolutie”, zo verklaart Science News, „zou een waarnemer in Los Angeles een rijstkorrel in Tokio kunnen onderscheiden.”
Televisie voor peuters?
Om allerlei noodzakelijke taken gedaan te krijgen zijn drukbezette ouders van kleine kinderen wellicht geneigd hun peuter voor de tv te planten. Maar volgens het tijdschrift Parents zijn hier voor het kind gevaren aan verbonden. „Er is ondubbelzinnig aangetoond dat programma’s met geweld”, waaronder veel tekenfilms, zo schrijft het blad, „tot verhoogde agressiviteit leiden bij jeugdige kijkertjes.” Daarbij geeft onderzoek, verricht door Dorothy Singer van de Yale University, te kennen dat „een gestaag tv-aanbod vóór de kleuterschoolleeftijd ook samenhangt met gedragsproblemen en vertragingen in leesrijpheid” later. Singer beveelt aan om eenjarigen per dag niet meer dan 30 minuten tv te laten kijken. Een andere zorg is wat er allemaal aan ongelukken kan gebeuren als een kind alleen wordt gelaten voor de tv. De auteur Milton Chen merkt op: „Een actief peutertje zonder toezicht heeft aan een minuut genoeg om zichzelf in gevaar te brengen.” Het tijdschrift Parents doet de suggestie om uw kind met wat veilige speeltjes in het zicht in een box te zetten als u het middageten klaar moet maken of de telefoon aanneemt.
Internetverslavingsstoornis
Het recentste uitvloeisel van het informatietijdperk is wellicht verslaving aan het Internet”, bericht de Canadian Medical Association Journal. Dr. Kimberly Young interviewde 496 intensieve gebruikers van het Internet, van wie er 396 als afhankelijke gebruikers geïdentificeerd werden. Het onderzoek bracht aan het licht dat tot de gevolgen van internetverslaving „sociale isolering, huwelijksproblemen, mislukken van studie, excessieve schulden en kwijtraken van de baan” behoren. Dr. Young zegt dat de stoornis „net zo’n reële verslaving is als alcoholisme of dwangmatig gokken”. Het tijdschrift voegde eraan toe dat „gebruikers van een thuis aanwezige computer het meest gevaar lopen”. Hoewel iedereen het risico loopt zich excessief door het Internet in beslag te laten nemen, „is de typische verslaafde een vrouw van middelbare leeftijd met een beperkte opleiding”, aldus dr. Young. Gevaarsignalen zijn onder andere steeds langere periodes on-line, en „het opgeven van belangrijke activiteiten in het sociale verkeer of in verband met het werk” om het Internet te kunnen gebruiken.
Project Tijger dreigt te mislukken
In 1973 ging in India Project Tijger van start om te voorkomen dat het nationale dier van het land zou uitsterven. Het aantal tijgers in India was toen inmiddels gedaald tot 1827. Het project ontving internationale steun en was opmerkelijk succesvol. In 1989 was de Indiase tijgerpopulatie al weer gestegen tot meer dan 4000. Nu verkeert de tijger echter opnieuw in gevaar, zo schrijft India Today. Men schat dat het aantal tijgers in India tot beneden de 3000 is gezakt. Waardoor komt dit? Sommigen zeggen dat stropers gemiddeld iedere dag minstens één tijger doden. Project Tijger had de grote kat moeten beschermen, maar schijnt dat niet te kunnen. „De wildwacht, vaak zelf onder vuur genomen, is gedemoraliseerd en slecht toegerust”, verklaart het verslag. Voor de tijger „wordt het rondzwerven uitsterven”.
Er oud uitzien en jong sterven
Zoals uit de volgende berichten blijkt, geloven onderzoekers dat roken het verouderingsproces kan versnellen. Mensen die al heel lang roken hebben viermaal zoveel kans op voortijdig grijs worden en tweemaal zoveel kans op kaalheid of kaal worden, volgens de Britse Lancet. In een bericht hierover wees de UC Berkeley Wellness Letter erop dat rokers meer rimpels hebben en een tweemaal zo grote kans als niet-rokers om hun tanden te verliezen. Het bericht verwijst naar een recent, in de British Medical Journal vermeld onderzoek waaruit blijkt dat mannen die hun hele leven roken, slechts half zoveel kans hebben om de 73 te halen als degenen die niet roken. Daarbij bericht het tijdschrift Good Housekeeping dat „niet-rokers met een rokende partner 20 procent meer kans lopen op een hartkwaal”.
Bliksemgevaar
„Blikseminslag met fatale afloop”, bericht de krant The Australian, „komt vaker voor dan men denkt.” De bliksem kost jaarlijks tussen de vijf en tien mensen in Australië het leven en is verantwoordelijk voor meer dan 100 gewonden, zo wordt in het bericht toegelicht. Er zijn weinig waarschuwingstekens voor een naderende inslag, hoewel „sommige mensen die op het punt stonden door de bliksem getroffen te worden, zeiden dat zij hun haar rechtop voelden staan”, zegt Phil Alford van de meteorologische dienst in Melbourne. U vergroot uw kans om niet getroffen te worden, zo luidt Alfords aanbeveling, door tijdens onweer beschutting te zoeken in een solide gebouw of een voertuig dat een hard dak heeft en geen contact maakt met metalen structuren.
Depressiviteit bij ouderen
„Depressiviteit bij bejaarden vertoont een ander gezicht dan die bij jongere mensen”, bericht de Jornal do Brasil. In plaats van zich als angst of bezorgdheid te manifesteren wordt hun depressiviteit „gekarakteriseerd door verlies van cognitieve vermogens — geheugen, concentratie en denkvermogen”. En, aldus professor Paulo Mattos van de federale Universiteit van Rio de Janeiro, „depressieve bejaarden vertonen excessieve schuldgevoelens over onbeduidende zaken. Zij verliezen hun interesse in wat zij gewoonlijk deden of wat zij vroeger plezierig vonden”, met inbegrip van conversatie. Zulke symptomen worden soms ten onrechte opgevat als gewoon horend bij de oude dag, verklaart het verslag. Om zulke veranderingen in gedrag te herkennen en depressiviteit te identificeren, zegt dr. Mattos, „is het heel belangrijk dat mensen voortdurend contact hebben met bejaarde familieleden”.
Goud delvende termieten
In 1984 werd door een dorpeling goud ontdekt in het Afrikaanse land Niger, en de daaropvolgende goldrush bracht delvers uit vele landen naar het gebied. De Canadese geoloog Chris Gleeson herinnerde zich dat oude Afrikaanse beschavingen termietenheuvels gebruikten om goudafzettingen te lokaliseren. In Niger komt een termietesoort voor die enorme heuvels bouwt, sommige met een hoogte en een doorsnede van wel 1,8 meter. De heuvels groeien aan terwijl de termieten — soms wel 75 meter diep — naar water graven, legt het tijdschrift National Geographic uit. Gleeson nam monsters van allerlei heuvels in de hoop dat ze hem zouden vertellen waar te graven. De meeste monsters bevatten geen goud, maar bij sommige was het raak! „Een heuvel met goud bevatte dan ook overal goud”, constateerde hij. Als de termieten naar water graven, blijken ze alles wat ze aantreffen omhoog te brengen, met inbegrip van goud.
Etiquette voor mobiel bellen
De komst van de draagbare telefoon heeft de noodzaak beklemtoond van wat ouderwetse gemanierdheid, aldus de Far Eastern Economic Review. Tina Liu, business consultant in Hong Kong, pleit ervoor respect en consideratie te tonen voor zowel de persoon aan de andere kant van de verbinding als de mensen in uw buurt. Zij adviseert duidelijk maar niet luid te spreken en niet te eten of te drinken onder het telefoneren. Liu beveelt ook aan om tijdens vergaderingen het beantwoorden van oproepen tot een minimum te beperken en gespreksoproepen door te schakelen, en in bijvoorbeeld ziekenhuizen, bibliotheken en gehoorzalen gebruik te maken van een trilfunctie. Als tijdens gezellige gelegenheden oproepen worden beantwoord, kan dat vrienden of familie het gevoel geven buitengesloten te zijn. Met betrekking tot dineren in een restaurant merkt Liu op: „Een man die mobiel telefoneert terwijl hij met een vrouw uit is, doet er goed aan het gesprek te beëindigen voordat het effect van het bloemetje dat hij haar gaf, uitgewerkt is.”
’Slimme vloeistoffen’
Bij aanwezigheid van een elektrische spanning zullen in bepaalde vloeistoffen gesuspendeerde deeltjes kleine ketens vormen, waardoor de vloeistof meer viskeus, stroperiger, wordt. Dit verschijnsel heet het Winslow-effect, naar dr. W. M. Winslow, die het in 1940 ontdekte. Sindsdien is men in de automobielindustrie, samen met anderen, onder wie de inmiddels 93-jarige dr. Winslow zelf, blijven zoeken naar een praktische toepassing voor dergelijke ’slimme vloeistoffen’. Experimentatoren aan de Michigan State University in de Verenigde Staten wisten dat gesmolten melkchocolade bepaalde eigenschappen gemeen had met ’slimme vloeistoffen’. Zoals al vermoed werd, bleek in een recent experiment een gesmolten chocoladereep bijna ogenblikkelijk in een stijve halfvaste stof te veranderen toen hij werd blootgesteld aan een sterk elektrisch veld. Een andere ’slimme vloeistof’, bestaande uit in kerosine gesuspendeerde maïzena, varieert qua consistentie tussen melk en boter naargelang de intensiteit van het elektrische veld wordt veranderd.