Een blik op de wereld
Misdaad — Een winstgevende bezigheid
De georganiseerde misdaad in Italië haalt naar schatting $200 tot $240 miljard per jaar binnen, aldus het Verslag 1997 van de Commerciële Federatie, een vereniging van Italiaanse zakenlieden. Minstens $18 miljard zou afkomstig zijn uit de drugshandel, $11 miljard uit de prostitutie en een $15 à $18 miljard uit woeker en oplichterij. „Van de 10 commerciële ondernemingen worden er 3 geleid door personen, bedrijven of maatschappijen die connecties hebben met criminele organisaties; 20 tot 25 procent van de banktransacties die elke dag plaatsvinden, hebben een duistere oorsprong”, zegt de krant La Repubblica.
Het lezen van boeken blijft populair
De computertechnologie heeft de leesgewoonten van de Britten nog steeds niet veranderd, aldus een onderzoek door het Instituut voor de Bestudering van Gedragslijnen. Volgens een bericht in The Times „zei bijna 50 procent van de geënquêteerden dat zij nu voor hun ontspanning een boek aan het lezen waren, een percentage dat sinds 1989 weinig veranderd is”. Vrouwen lezen meer dan mannen en 55-plussers zijn de grootste lezers. Kookboeken zijn het populairst, gevolgd door misdaadverhalen of thrillers, liefdesverhalen en eigentijdse romans. Hoewel 30 procent van de huishoudens een computer heeft, is slechts 7 procent daarvan toegerust voor het lezen van CD-ROM’s, de concurrenten van boeken. En, zo zegt The Times, in tegenstelling tot een laptop (een schootcomputer) wordt een interessant boek niet bedorven door zandkorrels die er op een vakantiestrand in terechtkomen of door dringende menigten in een volle ondergrondse, en een mooi uitgevoerd boek kan „zowel een genot voor het oog [zijn] als voedsel voor de geest”.
Terug bij water
„De lange speurtocht naar een brandblusmiddel dat de ozonlaag niet aantast, heeft uiteindelijk geleid tot . . . water”, verklaart New Scientist. „Na zo’n honderd proefbranden geblust te hebben, is het in Trondheim (Noorwegen) gevestigde laboratorium dat onderzoek doet naar branden, tot de conclusie gekomen dat verneveld water een geschikt vervangingsmiddel is voor de ozonverwoestende halonen die nog steeds op grote schaal in brandblussers worden gebruikt.” Halonen — verbindingen van koolstof, broom en fluor — verstikken het vuur. Waterdruppeltjes doen hetzelfde door bij het verdampen uit te zetten tot het 1700-voudige van hun oorspronkelijke volume en aldus de zuurstof te verdringen. De enige situatie waarin ze minder doeltreffend bleken te zijn dan halonen was bij kleine smeulende branden waarbij de temperatuur niet hoog genoeg opliep om het water te verdampen. Maar er wordt nog steeds gezocht naar kunstmatige vervangingsmiddelen voor halonen omdat water een ander probleem met zich brengt: Er valt niet veel aan te verdienen.
Nieuw: hepatitis G
Artsen in Japan hebben bevestigd dat patiënten die bloedtransfusies ontvingen, binnen een maand besmet bleken met het hepatitis-G-virus, een nieuwe virusstam die in 1995 in de Verenigde Staten werd geïdentificeerd. Door het opnieuw onderzoeken van het bloed van leverkankerpatiënten die tussen 1992 en 1994 een operatie ondergingen in het Toranomon Ziekenhuis in Tokio, ontdekten de artsen dat 2 van de 55 patiënten voor de operatie waren besmet en dat 7 anderen na de operatie besmet bleken. Het besmette bloed dat elk van de 7 patiënten ontving, kwam van gemiddeld 71 donors, zo zeiden de artsen, wat te kennen geeft dat 1,4 procent van de gebruikte bloedvoorraad met het nieuwe virus besmet was. Er is erg weinig bekend over het hepatitis-G-virus of over het percentage dragers dat uiteindelijk hepatitis of leverkanker zal krijgen, aldus de Asahi Evening News.
„De Millenniumbug”
„Wat bekendstaat als de Millenniumbug, het ’jaar 2000’-probleem, of gewoon ’Y2K’”, „zou een van de meest verlammende krachten kunnen zijn waarmee men in het moderne computergebruik bekend is”, zegt U.S.News & World Report. Het begon allemaal in de jaren ’60, toen computers duur waren en hun geheugen beperkt was. Om ruimte te sparen gebruikten programmeurs bij het schrijven van datums slechts de laatste twee cijfers van het jaar. Voor de computer was het jaar 1997 eenvoudig „97”. Het probleem? „Op 1 jan. 2000 zal zo’n 90 procent van de hard- en software op aarde ’denken’ dat het de eerste dag van 1900 is.” Er zijn al fouten gemaakt. „In een staatsgevangenis was de bug er de oorzaak van dat computers de straffen van verscheidene gevangenen verkeerd berekenden, waardoor zij werden vrijgelaten”, aldus Newsweek. „Sommige creditcards zijn in winkels en restaurants geweigerd toen hun verloopdatum, die eindigde op ’00’, computers in de war bracht. En in verscheidene staten bemerkten vrachtwagenchauffeurs dat hun rijbewijs voor het rijden in de verschillende staten ongeldig was gemaakt toen de computers hun aanvraag voor hernieuwing ervan niet konden verwerken omdat er datums na het millennium op stonden.” Wereldwijd zullen ondernemingen naar schatting $600 miljard moeten uitgeven om de datumcodes te veranderen — en ze hopen dit in de resterende twee jaar te redden.
Nieuwe records in de dierenwereld
In de zomer van 1996 vestigde een visdiefje een record voor „de langste, ooit door een dier tijdens de trek gemaakte vlucht” waarvoor wij bewijzen hebben, aldus de Italiaanse krant Corriere della Sera. Het diertje vertrok vanuit Finland, waar hij geringd was, en werd 18 weken later gevangen in de staat Victoria in het zuidwesten van Australië — na een reis van 24.400 kilometer waarbij hij gemiddeld 200 kilometer per dag aflegde. Het oude record stond op naam van een Noordse stern die in 1955 van Rusland naar Australië vloog — een afstand van 22.530 kilometer. Enkele andere dieren die tijdens de trek duizenden kilometers afleggen zijn blauwrugzalmen, palingen, monarchvlinders, soepschildpadden en bultruggen.
Bultruggen hebben gewoonlijk ongeveer 102 dagen nodig om van Alaska naar Hawaii te trekken, maar onderzoekers hebben er een ontdekt die de 4465 kilometer in slechts 39 dagen heeft gezwommen! Dat betekent een gemiddelde snelheid van ruim 4,75 kilometer per uur. Dezelfde walvis was ook in Mexico gezien. Bultruggen trekken naar Hawaii om zich voort te planten omdat hun jongen weinig vet hebben en in de ijzige wateren van Alaska niet in leven zouden blijven. Hun trek is een van de langste onder de zeezoogdieren, aldus de Londense Times.
Vliegensvlug!
Waarom is het zo moeilijk een vlieg met een vliegemepper te raken? Hoe slaagt ze erin zo snel weg te komen? Het geheim ligt in een structuur in haar hersenen, de reuzenvezel genoemd. Dit is een op een lint gelijkende cel die langs elektrische weg in plaats van chemische weg met andere delen van de vliegehersenen communiceert. Het resultaat is dat de stroom snel het deel van de hersenen bereikt dat het springen en vliegen activeert, waardoor de vlieg in enkele duizendsten van een seconde de gevarenzone kan ontvluchten. Bij een mens bijvoorbeeld duurt het gemiddeld ongeveer een kwart seconde voordat de hand kan reageren op iets wat de ogen zien. Gewapend met deze kennis van vliegen hopen onderzoekers aan de Britse University of Sussex een insekticide te ontwikkelen dat erin slaagt de reactie van de vlieg uit te schakelen, aldus de Londense Times.
Zeeschildpaddencrisis
De populaties van zeeschildpadden worden vanwege overbejaging in de wateren van de Grote Oceaan en rond Azië gevaarlijk klein, bericht The Weekend Australian. Dit heeft Australië en Indonesië ertoe gebracht op Java een conferentie te organiseren ter verbetering van de methoden om ze te beschermen. Omdat schildpadden trekken en geen nationale vlag dragen, zijn de beste beschermingsprogramma’s in het ene land van weinig waarde als een ander land langs de trekroute jacht maakt op de schildpadden zonder erop te letten of er nog voldoende overblijven voor de toekomst. „Alleen al op Bali worden elk jaar naar schatting zo’n 50.000 schildpadden gedood voor de toeristenindustrie,” aldus de krant, „en honderdduizenden schildpaddeëieren worden verzameld voor voedsel.” Papoea Nieuw-Guinea handelt ook in zeeschildpadden, waaronder de bedreigde onechte karetschildpad en de kwetsbare lederschildpad en soepschildpad. Andere bedreigde soorten zijn de karetschildpad, de platte soepschildpad en de warana.
Morsecode na 150 jaar bijna dood
Ruim 150 jaar geleden kende Samuel Morse, een Amerikaanse uitvinder, aan elke letter van het alfabet een specifieke code van punten en streepjes toe. Dit maakte het mogelijk boodschappen via radiogolven over te seinen met behulp van een apparaat dat een morsesleutel werd genoemd. Op zee zijn duizenden levens gered wanneer schepen in moeilijkheden de noodcode SOS gebruikten. De legers van de wereld bedienden zich eveneens van dit eenvoudige communicatiemiddel, net als talloze amateurs die voor hun plezier boodschappen verzonden. Het grote voordeel van de morsecode ligt in zijn duidelijkheid, een essentiële factor wanneer een radiotelegrafist een sterk accent heeft of de taal van het gebied waar zijn boodschap waarschijnlijk opgevangen zal worden, niet spreekt. Maar morseboodschappen zijn geleidelijk aan vervangen door gesproken radiocontact en satellietcommunicatiesystemen. In 1993 was de code niet langer een vereiste op schepen die het ruime sop kozen. Frankrijk zei het morsesysteem begin dit jaar vaarwel en tegen 1999 zal het overal ter wereld in onbruik zijn geraakt.