Een oud en simpel middel in de strijd tegen malaria
Omdat de aandacht van de wereld gericht is op burgeroorlogen, misdaad, werkloosheid en andere crises, is malariasterfte zeker geen nieuws dat op prime time wordt uitgezonden. Niettemin wordt volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) thans bijna de helft van de wereldbevolking bedreigd door malaria en lopen jaarlijks zo’n 300 tot 500 miljoen mensen de ziekte op, zodat malaria „de meest wijdverbreide van alle tropische ziekten en een van de dodelijkste” is. Hoe dodelijk?
Elke twintig seconden sterft er iemand aan malaria. Dat komt neer op een dodental van ruim 1,5 miljoen per jaar — een aantal gelijk aan dat van de hele bevolking van het Afrikaanse land Botswana. Negen van de tien sterfgevallen door malaria doen zich voor in tropisch Afrika, waar de meeste slachtoffers jonge kinderen zijn. In Amerika registreerde de WHO de hoogste malaria-incidentie in het Amazonegebied. In het kielzog van ontbossing en andere ecologische veranderingen neemt het aantal malariaslachtoffers in dat deel van de wereld toe. In het Braziliaanse Amazonegebied is het probleem in sommige gemeenschappen nu zo ernstig geworden dat ruim 500 op de 1000 bewoners besmet zijn.
Of het nu in Afrika, Amerika, Azië of elders is, malaria treft in de eerste plaats de armste bevolkingsgroepen. Deze mensen, zo merkt de WHO op, „hebben het minst toegang tot de gezondheidszorg, kunnen zich het minst persoonlijke bescherming veroorloven en zijn het verst verwijderd van georganiseerde activiteiten ter bestrijding van malaria”. Desondanks is het lot van die armen niet uitzichtloos. De laatste jaren, zo schrijft TDR News, een nieuwsbrief over onderzoek naar tropische ziekten, is een van de meest veelbelovende methoden om sterfte door malaria te voorkomen, in grotere mate beschikbaar gekomen. De naam van dat levenreddende middel? Met insekticiden geïmpregneerde klamboes.
De voordelen
Hoewel het gebruik van klamboes een oude en simpele oplossing is, vertelde dr. Ebrahim Samba, directeur van de afdeling Afrika van de WHO, aan Panos Features, een nieuwsbrief van het Panos Institute, dat proeven om de doelmatigheid van klamboes in de strijd tegen malaria te testen, „zeer opwindende resultaten” te zien hebben gegeven. In Kenia bijvoorbeeld is door het gebruik van klamboes die met biodegradabele insekticiden geïmpregneerd waren, het totale aantal sterfgevallen, niet alleen die door malaria, bij kinderen onder de vijf jaar met een derde teruggedrongen. Naast het redden van levens „zouden klamboes de last die op de gezondheidsdiensten drukt drastisch kunnen verminderen” omdat minder patiënten een ziekenhuisbehandeling wegens malaria nodig zullen hebben.
Eén probleem moet echter nog opgelost worden: Wie betaalt de klamboes? Toen aan mensen in één Afrikaans land werd gevraagd iets bij te dragen, zagen de meesten ervan af. En geen wonder, want voor mensen die in landen wonen die nog geen $5 per persoon per jaar aan gezondheidszorg uitgeven, is zelfs een klamboe — met of zonder insekticiden — een luxe. Maar omdat deze preventiemethode regeringen minder zal kosten dan de behandeling van malariapatiënten, zou het volgens deskundigen van de VN „een zeer rendabel gebruik van schaarse overheidsmiddelen zijn als er geïmpregneerde klamboes werden gedistribueerd en gefinancierd”. Ja, voor regeringen kan het verschaffen van klamboes een manier zijn om geld te besparen. Voor miljoenen van hun arme ingezetenen is het echter veel meer — het is een middel om hun leven te redden.
[Illustratieverantwoording op blz. 31]
CDC, Atlanta, Ga.