De plaag der werkloosheid

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN ITALIË

In verscheidene ontwikkelde landen is werkloosheid een urgent probleem — maar ze baart ook ontwikkelingslanden zorgen. Ze heeft toegeslagen waar ze eens niet leek voor te komen. Ze treft honderden miljoenen mensen — onder wie veel vaders en moeders. Voor twee derde van de Italianen is ze „bedreiging nummer één”. Ze schept nieuwe maatschappelijke kwalen. Tot op zekere hoogte ligt ze ten grondslag aan de problemen van veel jonge mensen die aan de drugs gaan. Ze verstoort de slaap van miljoenen en voor miljoenen anderen zou ze wel eens voor de deur kunnen staan . . .

„WERKLOOSHEID is waarschijnlijk het meest alom gevreesde verschijnsel van onze tijd”, bevestigt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). „De omvang en de consequenties van dit verschijnsel zijn bekend”, schrijft de Commissie van de Europese Gemeenschappen, maar „het valt niet mee er iets aan te doen”. Het is „een schrikbeeld”, zegt een deskundige, dat „opnieuw door de straten van het Oude Continent gaat waren”. De Europese Unie (EU) telt nu ongeveer twintig miljoen werklozen, en in oktober 1994 waren het er alleen al in Italië officieel 2.726.000. Wat commissaris Padraig Flynn van de Europese Unie betreft, „is het aanpakken van de werkloosheid de belangrijkste maatschappelijke en economische uitdaging waar wij voor staan”. Indien u werkloos bent of gevaar loopt uw baan te verliezen, kent u de angst die werkloosheid teweegbrengt.

Werkloosheid is echter niet alleen een Europees probleem. Ze teistert alle Amerikaanse staten. Ze spaart Afrika, Azië of Oceanië evenmin. De Oosteuropese landen hebben er de afgelopen jaren mee te kampen gehad. Weliswaar slaat ze niet overal even hevig toe, maar volgens sommige economen zullen de werkloosheidscijfers in Europa en Noord-Amerika lang veel hoger blijven dan in vorige decennia.a En de situatie wordt „verergerd doordat steeds meer mensen te weinig werk hebben en doordat de kwaliteit van de beschikbare banen algemeen achteruitgaat”, zet de econoom Renato Brunetta uiteen.

Een onverbiddelijke opmars

De werkloosheid heeft een voor een alle sectoren van de economie getroffen: eerst de landbouw met zijn toegenomen mechanisatie, die mensen hun werk ontneemt; vervolgens de industrie, die vanaf de jaren ’70 getroffen is door de energiecrises; en nu de dienstensector — handel, onderwijs — een sector die voorheen onaantastbaar werd geacht. Twintig jaar geleden zou een werkloosheidscijfer boven de twee of drie procent grote verontrusting hebben veroorzaakt. Tegenwoordig doet een geïndustrialiseerd land het goed als de werkloosheid onder de vijf of zes procent wordt gehouden, en menig ontwikkeld land heeft een veel hoger werkloosheidscijfer.

Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) is een werkloze iemand die zonder werk is, bereid is te werken en actief werk zoekt. Maar iemand dan die geen permanente voltijdbaan heeft of iemand die er slechts in slaagt werk voor enkele uren per week te vinden? Deeltijdwerk wordt van land tot land verschillend bezien. In bepaalde staten worden sommigen die in feite werkloos zijn, officieel tot de werkenden gerekend. Slecht omschreven situaties tussen werk hebben en zonder werk zijn maken het moeilijk vast te stellen wie werkelijk werkloos is, en om die reden geven statistieken slechts een onvolledig beeld van de werkelijkheid. „Zelfs het officiële aantal van 35 miljoen werklozen [in OESO-landen] weerspiegelt niet de totale omvang van de werkloosheid”, zegt een Europese studie.

De hoge prijs van werkloosheid

Maar de aantallen vertellen niet het hele verhaal. „De economische en sociale kosten van werkloosheid zijn gigantisch”, zegt de Commissie van de Europese Gemeenschappen, en ze vloeien „niet alleen [voort] uit de directe kosten van uitkeringen voor de werklozen maar ook uit verlies van belastingopbrengsten waartoe de werklozen zouden bijdragen indien zij actief waren”. En werkloosheidsuitkeringen gaan niet alleen steeds zwaarder wegen voor regeringen, maar ook voor mensen met een baan, die hogere premies moeten betalen.

Werkloosheid is niet louter een kwestie van feiten en cijfers, maar leidt tot individuele drama’s, want deze plaag is een zware slag voor mensen — mannen, vrouwen en jongeren van alle rangen en standen. In combinatie met alle andere problemen van deze „laatste dagen” kan werkloosheid een enorme last blijken (2 Timotheüs 3:1-5; Openbaring 6:5, 6). Vooral in het geval van „langdurige werkloosheid”, terwijl de situatie anderszins gelijk is gebleven, zal het voor de werkloze nog moeilijker blijken een baan te vinden. Droevig genoeg zullen sommigen misschien nooit meer aan de slag komen.b

Psychologen constateren dat onder de hedendaagse werklozen de psychiatrische en psychische problemen toenemen, evenals de emotionele instabiliteit, frustratie, voortschrijdende apathie en verlies van zelfrespect. Wanneer iemand met kinderen om voor te zorgen zijn baan verliest, is dat een verschrikkelijke persoonlijke tragedie. De wereld is rond hen ingestort. Met de zekerheid is het gedaan. Thans merken sommige deskundigen zelfs de opkomst op van een „anticiperende bezorgdheid” voor de mogelijkheid werkloos te worden. Deze bezorgdheid kan van ernstige invloed zijn op de relaties in het gezin en kan nog tragischer gevolgen hebben, zoals uit recente zelfdodingen van werklozen zou kunnen blijken. Bovendien is het feit dat het moeilijk is zich een plaats op de arbeidsmarkt te veroveren, een van de vermoedelijke oorzaken van het geweld en de sociale vervreemding onder jongeren.

’Gevangenen van een ondeugdelijk systeem’

Ontwaakt! heeft een aantal personen geïnterviewd die hun baan verloren hebben. De vijftigjarige Armando zei dat het voor hem betekende „de inspanningen van dertig jaar werk tenietgedaan te zien, opnieuw te moeten beginnen” en zich te voelen „als een gevangene van een ondeugdelijk systeem”. Francesco ’zag zijn hele wereld instorten’. Stefano „onderging een intens gevoel van teleurstelling in de huidige maatschappij”.

Daarentegen voelde Luciano, ontslagen na bijna dertig jaar technisch management bij een belangrijke Italiaanse autofabrikant, „woede en ontgoocheling toen hij zag dat zijn inspanningen, plichtsbetrachting en betrouwbaarheid in al die jaren dat hij gewerkt had, als niets werden beschouwd”.

Voorspellingen en teleurstellingen

Enkele economen hadden heel andere scenario’s verwacht. In 1930 voorspelde de econoom John Maynard Keynes optimistisch „werk voor iedereen” binnen de komende vijftig jaar, en tientallen jaren lang is arbeid voor allen als een bereikbaar doel beschouwd. In 1945 werd in het Handvest van de Verenigde Naties de snelle verwezenlijking van arbeid voor allen als doel gesteld. Tot voor zeer kort werd geloofd dat vooruitgang een baan en een kortere arbeidsduur voor iedereen zou betekenen. Maar het is anders gelopen. De ernstige recessie van het afgelopen decennium heeft de „ernstigste mondiale werkgelegenheidscrisis sinds de Grote Depressie van de jaren ’30” veroorzaakt, zegt de ILO. In Zuid-Afrika zijn minstens 3,6 miljoen mensen zonder werk, onder wie zo’n 3 miljoen zwarte Afrikanen. Zelfs Japan — met ruim twee miljoen werklozen vorig jaar — maakt een crisis door.

Waarom is werkloosheid zo’n wijdverbreide plaag? Welke oplossingen zijn aangedragen om de werkloosheid tegen te gaan?

[Voetnoten]

[Kaart op blz. 2, 3]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

Canada — 9,6 procent

Verenigde Staten — 5,7 procent

Colombia — 9 procent

Ierland — 15,9 procent

Spanje — 23,9 procent

Finland — 18,9 procent

Albanië — 32,5 procent

Zuid-Afrika — 43 procent

Japan — 3,2 procent

Filippijnen — 9,8 procent

Australië — 8,9 procent

[Verantwoording]

Mountain High Maps™ copyright © 1993 Digital Wisdom, Inc.