Een blik op de wereld

Leesvaardigheid en gezondheid

Beter kunnen lezen draagt wellicht bij tot een hogere levensverwachting, zo valt af te lezen uit statistische gegevens aangehaald door de UNESCO (de VN-organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur). „Mensen die hebben leren lezen en schrijven,” merkt het blad UNESCO Sources op, „hebben meer aandacht voor hygiëne en gezondheidszorg; zij zijn gewoonlijk minder fatalistisch en, in geval van ziekte, eerder geneigd zich tot een arts te wenden.” Leesvaardigheid is echter slechts een van de factoren die de levensverwachting beïnvloeden. „Toegang tot medische behandeling, de financiële omstandigheden van het gezin en het sociale milieu” spelen eveneens een uiterst belangrijke rol.

Lege top

Bij benadering 20.000 afgevaardigden van over de hele wereld kwamen van 6 tot 12 maart 1995 in Kopenhagen (Denemarken) bijeen voor een door de VN georganiseerde „Wereldtop voor sociale ontwikkeling”. Wat beoogden zij? Manieren te bespreken om een eind te maken aan armoede, werkloosheid en sociale uitsluiting in ontwikkelingslanden. Maar al snel liet zich een belangrijke belemmering aanwijzen — gebrek aan fondsen. Het schijnt dat veel arme landen zo zwaar in de schuld staan bij de rijke landen dat ze niet eens hun rente kunnen betalen. Het gastland, Denemarken, stelde voor dat de rijke landen in navolging van het Deense voorbeeld de armste landen hun schulden zouden kwijtschelden. Er is echter één probleem. Veel schulden van de armere landen zijn ontstaan door wapenaankopen. Als de schuld wordt kwijtgescholden, zouden ze, zoals een VN-adviseur uitlegde, dan ook alleen maar de kans benutten om meer wapens te kopen.

Empathie aanleren

Onderzoekers die een studie maken van empathie bij kinderen, hebben geopperd dat het vermogen om begrip te hebben voor de gevoelens van anderen aangeleerd is. „Er is aangetoond dat kinderen die zijn mishandeld, niet met empathie reageren op leed van andere kinderen”, aldus dr. Mark A. Barnett, hoogleraar aan de Kansas State University in Manhattan, blijkens een aanhaling in The New York Times. „Zij kijken naar het kind dat van streek is en doen niets, of zij gaan naar het kind toe en schreeuwen ertegen en geven het een duw.” Anderzijds, zo voegt hij eraan toe, ’is een kind in wiens emotionele behoeften voorzien wordt, zelf gevoeliger voor de emoties van anderen’. Ouders moeten hun kinderen emotionele zekerheid verschaffen, maar zij moeten hun ook laten zien hoe zij met anderen moeten meeleven. Zoals dr. Barnett zegt, brengen invoelende ouders gewoonlijk invoelende kinderen groot.

Mannen of vrouwen — Wie werken het langst?

Noord-Amerika en Australië uitgezonderd, maken vrouwen overal meer uren op hun werk dan mannen, bericht Populi, het orgaan van de UNFPA (het Bevolkingsfonds van de Verenigde Naties). De grootste ongelijkheid bestaat in Afrika en het gebied van Oost-Azië en de Grote Oceaan, waar werkende vrouwen per week gemiddeld zo’n 12 uur meer werken dan mannen. „In veel ontwikkelingslanden”, signaleert het tijdschrift, „werken vrouwen nu 60-90 uur per week, waarmee zij nog alleen maar proberen hun schamele levensstandaard van tien jaar geleden te handhaven.” Ondertussen is in de geïndustrialiseerde wereld het aandeel van mannen in het huishouden aan het stijgen. „Maar”, legt Populi uit, deze stijging „is niet toe te schrijven aan een meer gelijke verdeling van de routine van koken, schoonmaken en wassen. In plaats daarvan gebruiken mannen meer tijd voor taken als het doen van boodschappen.”

China’s bevolking bereikt de 1,2 miljard

Eerder dit jaar bereikte China’s bevolking de 1,2 miljard, berichtte China Today. De bevolking had wellicht deze omvang negen jaar eerder al bereikt als niet in de jaren ’70 het nationale gezinsplanningsprogramma was geïntroduceerd. Niettemin zal bij de huidige groeisnelheid China’s bevolking vroeg in de volgende eeuw op de 1,3 miljard komen. Hoewel China geografisch tot de grootste landen ter wereld behoort, is per hoofd van de bevolking de opbrengst aan graan, vlees en eieren lager dan van landen die meer ontwikkeld zijn. Bovendien neemt het totaal aan in cultuur gebracht land af vanwege vervuiling en dichtere bewoning, zei China Today.

Slakken in de aanval

Voordat zes jaar geleden levende Zuidamerikaanse slakken als voedingsartikel in Vietnam werden geïmporteerd, waarschuwden wetenschappers dat de slakken voor grote problemen zouden zorgen als ze ooit zouden ontsnappen. De tijd schijnt de wetenschappers in het gelijk te hebben gesteld. Er zijn slakken ontsnapt en ze toonden al gauw een voorliefde voor het verorberen van rijst. De regering vaardigde toen een verbod uit, maar veel kleine bedrijfjes bleven ze toch fokken en als voedsel verkopen. Associated Press bericht dat volgens de officiële nieuwsbron Vietnam News slechts acht van deze nietige dieren in één dag een vierkante meter rijstplanten kunnen verslinden! Naar verluidt hebben de slakken al 31.000 hectare rijst verwoest en hebben ze zich inmiddels verspreid in het produktiefste rijstgebied van het land. Een enkele wijfjesslak kan in een jaar zo’n 40 miljoen eitjes leggen.

Een voetnoot bij de Tweede Wereldoorlog

Ruim 50 jaar geleden, terwijl de Tweede Wereldoorlog in volle gang was, had een boer in het landelijke Colorado (VS) zich betrekkelijk veilig kunnen voelen voor vijandelijke aanvallen. Hoe verbaasd moet één zo’n agrariër zijn geweest toen zijn trekker plotseling in een kleine bomkrater duikelde! De bom bleek afkomstig van de andere kant van de Grote Oceaan — via een ballon. In wat een curieuze voetnoot bij een wereldwijde oorlog vormt, hadden de Japanners besloten wraak te nemen voor Amerikaanse luchtaanvallen in 1942 door meer dan 9000 waterstofballonnen met daaraan kleine brandbommen en brisantbommen op te laten. De achterliggende gedachte, aldus Scripps Howard News Service, was bosbranden en paniek te veroorzaken in de Verenigde Staten, op zo’n 10.000 kilometer afstand. De schade was relatief gering, hoewel verscheidene mensen de dood vonden. Er werden 285 met deze ballonnen samenhangende voorvallen gerapporteerd, en op verzoek van de overheid hielden de media het nieuws hierover achter om paniek te vermijden.

Spelletje tennis?

De vraag naar — verboden — drugs in gevangenissen in Australië heeft aanleiding gegeven tot enkele innovatieve methoden van drugssmokkel. „Mensen vullen tennisballen met drugs en meppen die dan met een racket Australische gevangenissen in”, bericht het persbureau Reuter. Keith Blyth, een woordvoerder van het gevangeniswezen, zegt: „De drugs worden verpakt en dan (met plasticfolie) omwikkeld.” Vervolgens worden ze in een tennisbal gestopt en letterlijk over de omheining gegooid of geslagen. In een poging een dam op te werpen tegen de drugs heeft de regering van de deelstaat South Australia onder andere al overwogen om buiten de staatsgevangenissen met drugshonden te patrouilleren tegen „mensen met verdachte tennisballen”, legde Blyth uit. Een andere ondernemende smokkelaar gebruikte een kruisboog om drugs een gevangenismuur over te krijgen. Het bericht zei echter dat de „traditionelere methode om drugs in cake te verstoppen” en die mee naar binnen te nemen, nog steeds populair is.

Planten met een „geheugen”

Veel planten produceren wanneer ze aangevallen worden, chemische stoffen om hun aanvallers af te weren. Het tijdschrift New Scientist bericht dat sommige ook een „herinnering” aan de aanval bewaren die ze in staat stelt bij een nieuwe aanval sneller met de produktie van chemische afweerstoffen te beginnen. Een rups die aan een tabaksblad knaagt, zet daarmee de aanmaak in gang van jasmijnzuur, dat zich naar de wortels beweegt. Dit leidt tot de produktie van nicotine, die weer naar de bladeren gaat en ze voor de eter onsmakelijk maakt. Planten met wortels die voordien al aan het zuur blootgesteld zijn geweest, reageren sneller op de aanval. „Dit maakt aannemelijk dat planten inderdaad een geheugen bezitten”, zo zegt Ian Baldwin van de State University of New York in Buffalo.

Overschot aan geestelijken

Een afnemend ledental van Canada’s protestantse kerken heeft geleid tot een „volslagen nieuw overschot aan protestantse geestelijken”, bericht The Globe and Mail. In de laatste tien jaar is het ledental van de Anglicaanse Kerk in Montreal (Quebec) van 67.000 naar 27.000 gekelderd, terwijl het aantal priesters gelijk is gebleven. Het overschot aan geestelijken heeft tot gevolg gehad dat sommigen er een part-timebaan bij hebben moeten nemen of een werkloosheidsuitkering moesten aanvragen. In Toronto (Ontario) staat de Presbyteriaanse Kerk voor een zelfde crisis. Jean Armstrong, een kerkfunctionaris voor zaken van bediening en roeping, zegt: „Wij vragen ons af hoeveel langer gemeenten zich nog full-time voorgangers kunnen veroorloven.”