Honingbij tegenover computer
HOE knap is de gewone honingbij? Kennelijk veel knapper dan de krachtigste supercomputers die er thans bestaan. En ze zijn een wonder van miniaturisatie.
Een van de krachtigste computers ter wereld kan de verbazingwekkende verwerkingssnelheid van zestien gigaflops bereiken. In lekentaal uitgedrukt kan zo’n computer zestien miljard simpele rekenkundige bewerkingen, zoals het optellen van twee getallen, per seconde verrichten. Uit een voorzichtige telling van alle elektrische en chemische gebeurtenissen die zich in de hersenen van een bij afspelen, blijkt daarentegen dat de nederige honingbij het equivalent van tien biljoen bewerkingen per seconde verricht. Verbazingwekkend!
Bij het doen van dat alles verbruikt de bij heel wat minder energie dan een computer. Volgens het blad Byte „verbruikt het brein van een honingbij nog geen 10 microwatt. . . . Het is ongeveer zeven orden van grootte superieur aan de meest efficiënte van de huidige gefabriceerde computers.” Er kunnen dus ruim tien miljoen bijebreinen werken op de elektriciteit die nodig is voor één gloeilamp van 100 watt. De meest efficiënte van de hedendaagse computers verbruikt honderden miljoenen malen meer energie om een overeenkomstig aantal bewerkingen te verrichten.
Toch doen honingbijen veel meer dan computers. Ze kunnen kleurenzien, ruiken, vliegen, lopen en hun evenwicht bewaren. Ze kunnen vliegend lange afstanden afleggen om nectarbronnen te lokaliseren en dan naar de korf terugkeren om de richting kenbaar te maken aan andere bijen. Het zijn ook zeer efficiënte scheikundigen. Ze voegen speciale enzymen aan de nectar toe om honing te maken. Ze vervaardigen bijenwas om die bij de bouw en reparatie van hun nesten te gebruiken. Ze produceren speciale soorten voedsel, zoals koninginnegelei en bijenbrood, voor hun larven. Ze beschermen hun nest door indringers te onderscheiden en te verdrijven.
Als goede huishoudsters verwijderen ze geregeld afval en andere rommel uit het nest. Ze regelen het klimaat in het nest door ’s winters voor wat warmte bijeen te kruipen of ’s zomers frisse lucht naar binnen te waaieren en water te sprenkelen. Raakt hun nest overbevolkt, dan zijn bijen intelligent genoeg om te weten dat er een aantal moet vertrekken. Dus brengen ze een nieuwe koningin voor het oude nest groot, waarna de oude koningin en veel van de werksters uitzwermen om een nieuwe kolonie te stichten. Eerst worden er echter verkenners uitgezonden om een onderzoek in te stellen naar nieuwe vestigingsplaatsen. Nadat die terug zijn en hun inlichtingen als het ware zijn vergeleken, leiden ’kwartiermaaksters’ de zwerm naar zijn nieuwe huis.
De nederige bijen doen dit alles zonder enige hulp of leiding van buitenaf. Ze functioneren onafhankelijk. Supercomputers echter hebben teams van programmeurs, operators en technici nodig. Niet te vergelijken! Bijen zijn werkelijk een wonder van miniaturisatie.
[Illustratieverantwoording op blz. 25]
L. Fritz/H. Armstrong Roberts