Die prachtige vlinders zouden giftig zijn?

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN ZUID-AFRIKA

HEBT u ooit vol verrukking naar een voorbijfladderende vlinder staan kijken? Was u onder de indruk van zijn schoonheid, zijn tekening en zijn kleuren? Al vliegend van bloem naar bloem schijnt hij u te plagen en te tantaliseren. U zou hem graag van dichterbij bekijken, misschien zelfs een foto nemen, maar hij schijnt nooit lang genoeg op één bloem te blijven zitten — en constant slaat hij zijn vleugels op en neer. Maar wist u dat men van mening is dat sommige van deze schitterende diertjes giftig zijn?

Laten wij de twee op deze bladzijden eens wat nader bekijken — de monarch (rechts), met zijn grote zwart met oranjebruine vleugels, en de Limenitis archippus (boven), die tot de familie van de schoenlappers behoort en sprekend op de monarch lijkt, hoewel hij meestal kleiner is. Wat maakt ze giftig, en wat heeft dat voor nut?

Vlinders, die er in meer dan 15.000 soorten zijn, doorlopen vier ontwikkelingsstadia om die tere gevleugelde wonderen te worden die wij in onze tuinen zien. Een daarvan is het larve- of rupsstadium. De monarchrups voedt zich met giftige planten van de zijdeplantfamilie en wordt daardoor, zegt men, „een echt giftige vlinder, potentieel dodelijk voor elke vogel die er een opeet en hem niet uitbraakt”, aldus Tim Walker in Science News. Het gif is een cardenolide, dat de hartfunctie aantast. Hoe staat het met de Limenitis archippus?

Walker verklaart: „Meer dan een eeuw werd algemeen aangenomen dat er bij dit gevleugelde insekt een zeer smakelijk lijfje schuilgaat achter de kleuren van een giftige monarchvlinder, Danaus plexippus.” Zoals u op de foto’s kunt zien, is de vleugeltekening van de twee vlinders bijna gelijk, met uitzondering van de zwarte streep over de achtervleugels van de Limenitis archippus. De afgelopen honderd jaar hebben evolutionisten gedacht dat de Limenitis een vleugeltekening had ontwikkeld die leek op die van de giftige monarch in een poging aanvallen te voorkomen van vogels die geleerd hadden uit de buurt van deze walgelijk smakende vlinder te blijven. Afgezien daarvan, zo geloofde men, was de Limenitis aanlokkelijk voor vogels.

Wat hebben onderzoekers onlangs ontdekt? Walker schrijft: „Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt echter dat de Limenitis erin geslaagd is de wetenschappers te misleiden, maar niet de vogels. . . . Twee zoölogen hebben bewezen dat voor vogels die het verschil zien, de Limenitis net zo vies kan smaken als de schadelijke monarch.” Maar hoe komt het dat de Limenitis vies smaakt, vooral gezien het feit dat zijn larven zich voeden met niet-giftige wilgen, niet met giftige planten? Walker schrijft: „Dit doet vermoeden dat de Limenitis archippus op de een of andere manier zijn eigen chemische afweermiddel produceert.”

In feite doet de huidige stand van de entomologie vermoeden dat er voor de deskundigen nog heel wat te leren valt en dat zij misschien minder moeten afgaan op wat „algemeen aangenomen” wordt. Een criticus schreef het volgende met betrekking tot een recent boek over de monarchvlinder: „Dit opmerkelijke boek maakt ons duidelijk dat hoe meer wij over de monarch te weten komen, des te minder wij zeker ’weten’.”

Het is veeleer zoals in de bijbel staat: „Gij, Jehovah, ja onze God, zijt waardig de heerlijkheid en de eer en de kracht te ontvangen, want gij hebt alle dingen geschapen, en vanwege uw wil bestonden ze en werden ze geschapen.” — Openbaring 4:11.

Het is duidelijk dat de mens nog veel te leren heeft over alle vormen van leven op onze aarde. Eén fundamentele barrière voor nauwkeurige kennis is de weigering van veel wetenschappers om het bestaan en de actieve rol van een Schepper-Ontwerper te aanvaarden. Paul Davies, hoogleraar mathematische fysica, schreef in zijn boek The Mind of God: „Het lijdt geen twijfel of veel wetenschappers zijn fel gekant tegen letterlijk alle metafysische . . . argumenten. Zij vinden het idee verachtelijk dat er een God zou bestaan, of zelfs een onpersoonlijk scheppend beginsel of een zijnsgrond die de werkelijkheid zou schragen . . . Persoonlijk deel ik hun verachting niet. . . . Ik kan niet geloven dat ons bestaan in dit universum niets dan een gril van het lot is, een historische toevalligheid, een incidenteel bliepje in het grote kosmische drama.”

De psalmist David schreef: „De persoon zonder verstand heeft in zijn hart gezegd: ’Er is geen Jehovah.’ Zij hebben verderfelijk gehandeld, zij hebben verfoeilijk gehandeld in hun gedragingen.” Iemand die verstandig is daarentegen, zal nederig het bestaan van de Schepper erkennen, net als de profeet Jesaja dit deed: „Dit heeft Jehovah gezegd, de Schepper van de hemelen, Hij, de ware God, de Formeerder van de aarde en de Maker ervan, Hij, die haar stevig heeft bevestigd, die haar niet louter voor niets heeft geschapen, die haar geformeerd heeft om ook bewoond te worden: ’Ik ben Jehovah, en er is geen ander.’” — Psalm 14:1; Jesaja 45:18.

[Illustraties op blz. 16, 17]

Monarch (boven), „Limenitis archippus” (blz. 16). Een belangrijk verschil is de zwarte streep over de achtervleugels van de Limenitis. (Afbeeldingen niet op schaal)