Olifanten — Vrienden of vijanden?

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN ZUID-AFRIKA

OLIFANTEN worden om verschillende redenen gewaardeerd en om andere gehaat. Voor sommigen zijn ze waardevolle werkers, bedreven in het verslepen en in nette rijen leggen van kolossale boomstammen. Anderen appreciëren olifanten om hun slagtanden, huid en vlees. Weer anderen zien ze slechts als een bedreiging voor hun land en gewassen.

Veel onderzoekers waarderen olifanten echter omdat ze zo amusant kunnen zijn. Cynthia Moss besteedde dertien jaar aan het bestuderen van olifanten in het Keniaanse Amboseli wildreservaat. In haar boek Onder olifanten schrijft zij: „Ik heb de grootste, oude matriarchen hun familie zien leiden en verdedigen, maar ook gezien hoe ze alle waardigheid verloren en speels rondrenden met hun staart over hun rug gekruld en een wilde fonkeling in hun ogen.”

Daphne Sheldrick uit Kenia heeft veel wees geworden olifanten grootgebracht en ze weer in het wild vrijgelaten. In een interview met het blad Getaway vertelde zij: „Alle kleine olifanten die binnenkomen, hebben een verschillend temperament, net als mensenkinderen. . . . Ze hebben enigszins de neiging zich met elkaar te meten, ze worden jaloers en wanneer je ze een standje geeft, kan het zijn dat ze gaan pruilen. . . . Sommige zijn opzettelijk ondeugend of ongehoorzaam. Wij moeten ze wel degelijk straffen, net zoals je mensenkinderen straft.”

Olifanten zijn niet alleen amusant maar spelen ook een praktische rol in de natuur. Een bescheiden aantal ervan in een begrensd gebied verhoogt de rijkdom aan plantesoorten. In het boek Elephants, Economics and Ivory worden andere waardevolle functies opgesomd, zoals het scheppen van nieuwe graslanden, het verspreiden van zaden en het terugdringen van de tseetseevlieg. „Olifanten”, concluderen de auteurs, „hebben een essentiële ecologische taak in de Afrikaanse savannen en wouden.”

Zijn er echter te veel olifanten, dan berokkenen ze de plantengroei schade. Dan worden ze een vijand voor sommige mensen. Dat is de reden waarom natuurbeschermers de olifantenpopulatie in sommige begrensde gebieden regelmatig door afschot uitdunnen. In andere delen van Afrika waar olifanten nog volop ruimte hebben, is men niet tot afschot overgegaan. Dat heeft zijn voordelen. „In het Keniaanse Amboseli wildreservaat,” zo wordt in het blad New Scientist uitgelegd, „waar geen olifanten zijn afgeschoten, lopen ze vrij tussen de mensen rond en vertonen ze geen angst voor hen.”

Wetenschappers werken aan alternatieve methoden om het geboortencijfer bij olifanten omlaag te brengen. Ondertussen zal de mens, naarmate hij meer over olifanten te weten komt, ongetwijfeld meer redenen vinden om ze als vrienden te beschouwen.

[Illustratieverantwoording op blz. 18]

Animals/Jim Harter/Dover Publications, Inc.