Hard werken — Wat zijn de gevolgen?

Door Ontwaakt!-correspondent in Japan

„’PEPDRANKJES’ zijn uiterst populair geworden; er zijn meer dan 200 merken in de handel, met een gezamenlijke omzet van 900 miljoen yen [ƒ 14.275.000] per jaar”, bericht de Engelse editie van de Mainitji Sjimboen, het voornaamste dagblad van Japan. De populariteit van deze produkten, die vermoeide werkers naar verluidt een onmiddellijke energiestoot geven, „getuigt van de Japanse drang om ondanks stress, gebrek aan slaap en verstikkend zomerweer een goede werkprestatie te leveren”, vervolgt het bericht.

Aan de andere kant van de Grote Oceaan „gaf bijna één op de acht Amerikanen te kennen, zestig of meer uur per week te werken”, aldus het Amerikaanse Bureau voor de Arbeidsstatistiek. Mensen uit het middenkader vinden het nodig zo veel van hun tijd en energie aan hun werk te besteden, dat hun baan soms de overheersende factor in hun leven wordt.

In bijna elke cultuur worden personen die ijverig en gewetensvol zijn en hard werken, als deugdzaam opgehemeld. Zelfs een bijbelschrijver uit de oudheid zei: „In het geval van een mens is er niets beters dan dat hij eet en inderdaad drinkt en zijn ziel het goede doet zien wegens zijn harde werk. Ook dit heb ik gezien, ja ik, dat dit uit de hand van de ware God is” (Prediker 2:24). Globaal genomen geloven mensen overal nog steeds in zulke waarden. De meeste mensen werken, of zij dat nu een deugd vinden of niet, van de ochtend tot de avond, vijf, zes of zelfs zeven dagen per week.

Wat is er echter met al dat harde werk bereikt? De sedert het einde van de Tweede Wereldoorlog in landen als Japan en Duitsland tot stand gebrachte economische „wonderen” zijn een bron van afgunst voor ontwikkelingslanden. Beide landen zijn na hun nederlaag opgekrabbeld en economische mogendheden geworden waarmee de rest van de wereld rekening moet houden. Wat heeft de verknochtheid aan werken menige enkeling echter opgeleverd?

Hoewel de levensstandaard in Japan aanzienlijk is gestegen, vinden de meeste Japanners het volgens de Mainitji Sjimboen „nog steeds moeilijk enige echte welvaart in hun dagelijks leven te ervaren”. Erger nog, in hun niet-aflatend streven naar een zogenaamd goed leven worden velen ziek of sterven zelfs door de overmaat aan werk en stress. In dezelfde geest bleek bij een onderzoek in de Verenigde Staten dat een derde van de geïnterviewde drieduizend managers vond dat zij te hard werken, opgebrand waren en geen enthousiasme voor hun werk konden opbrengen.

Ook werkende vrouwen sturen noodsignalen uit. Bij een Italiaans onderzoek bleek dat werkende vrouwen in dat land wekelijks gemiddeld dertig uur meer werken dan hun huwelijkspartner. Als zij na de lange dagen op kantoor of in de fabriek thuiskomen, wacht hun allerlei huishoudelijk werk. Een werkende vrouw bekende tegenover het blad Europeo: „Sociale contacten heb ik nauwelijks. Ik heb geen tijd voor mezelf. Ik kan er niet meer tegenop.”

Hoe staat het met het gezinsleven? „Bij het najagen van de Amerikaanse droom offeren wij onszelf en ons gezin op voor geld en macht”, zegt Herbert Freudenberger, een Newyorkse specialist voor mensen die in hun werk opgebrand zijn. Naar men zegt voelen sommige vrouwen van Britse zakenlieden die in het buitenland werken, zich doordat hun man volkomen opgaat in zijn werk, geïsoleerd en ongelukkig. Maar daarin staan zij zeker niet alleen.

Sta eens stil bij de gevolgen voor het gezinsleven in Japan, waar nog niet de helft van alle witte-boordenwerkers van middelbare leeftijd voor acht uur ’s avonds thuis is. Sommige vrouwen zien hun man al niet meer als een echte huwelijkspartner; zij willen hem ook niet langer dan nu om zich heen hebben. In een televisiecommercial wordt de teleurstelling van de vrouwen samengevat in de woorden: „Echtgenoten kunnen maar het beste gezond zijn en de deur uit.”

Uit het voorgaande blijkt duidelijk dat hard werken zowel een positieve als een negatieve kant heeft. Als mensen tot het uiterste gaan, kan hard werken een zware belasting worden. Wanneer is hard werken dan geen last maar een echte deugd en een bron van geluk?

Hoe ernstig is het anderzijds als personen hun werk voor alles laten gaan of koste wat het kost maar doorgaan? Laten wij deze aspecten van hard werken eens wat nader bekijken.