Jonge mensen vragen . . .

Waarom heb ik te kampen met een handicap?

„IK WAS vijf”, vertelt Becky. „Een vriendje nam me achterop op zijn fiets toen er een auto de hoek om kwam en ons aanreed.” Het gevolg? „Ik had een gebroken been en ernstig hoofdletsel. De artsen hadden niet verwacht dat ik in leven zou blijven.” Maar Becky overleefde het en is nu een vrolijke zestienjarige. Toch heeft het ongeluk sporen achtergelaten. „Ik kan heel weinig hebben”, zegt zij.

Een jonge man genaamd Craig is als gevolg van spastische verlamming ook gehandicapt. „De ziekte is van invloed op mijn spieren en centrale zenuwstelsel”, legt Craig uit. „Mijn spieren reageren niet goed op de boodschappen die van mijn hersenen afkomen. Daarom heb ik moeite met lopen, spreken en mijn evenwicht bewaren. Ik kan dat allemaal wel, alleen niet zo soepel.”

Heb jij ook een of andere lichamelijke handicap? Uit statistische gegevens blijkt dat het aantal jonge mensen met een handicap tegen het jaar 2000 over de hele wereld ongeveer de 59 miljoen zal bereiken (World Health, januari/februari 1985). Het feit dat zo velen hetzelfde probleem hebben als jij, is echter een schrale troost als je net als andere jongeren wilt rennen, springen en spelen maar het niet kunt.

De problemen van gehandicapten

Lichamelijke handicaps zijn niets nieuws. In bijbelse tijden waren sommigen kreupel (2 Samuël 4:4; 9:13), blind (Markus 8:22) of misvormd (Mattheüs 12:10). Zulke gehandicapten hadden vaak moeite met de meest elementaire handelingen. — Vergelijk Deuteronomium 28:29; Spreuken 26:7.

Jij hebt misschien net zo’n strijd met de beperkingen waaraan je onderhevig bent. Je aankleden, eten of naar school gaan, kan ontzettend veel inspanning vergen — en behoorlijk wat hulp van anderen. „Ik kan rechts geen enkele fijne motorische beweging maken”, zegt Becky. „Daarom moest ik met mijn linkerhand leren schrijven. Lopen ging ook niet zo best. Nu loop ik vrij normaal, maar er zijn dagen dat ik erg met mijn been trek.” Of denk je eens in voor welke problemen een jongen staat bij wie sprake is van dwerggroei. Hij zegt, en niet zonder een vleugje humor: „Bij lichtschakelaars aan de muur komen, is ook zo’n verschrikking . . . Bij het bouwen van huizen wordt echt alleen maar rekening gehouden met lange mensen.” — How It Feels to Live With a Physical Disability, door Jill Krementz.

Toch blijkt misschien dat de problemen waar je het meest onder gebukt gaat, niet van lichamelijke aard zijn. In het tijdschrift Parents wordt verklaard: „Tieners zijn heel gevoelig voor de reacties van anderen, wat het leven bijzonder moeilijk maakt voor jonge mensen met speciale behoeften. . . . Zij willen graag weten wat andere mensen van hun uiterlijk denken en staan vaak wantrouwig tegenover uitingen van vriendschap, vatten zulke goedbedoelde gebaren op als ongewenste blijken van medelijden.” Het is alleen maar natuurlijk dat je graag wilt dat anderen van je houden en je accepteren. Toch heb je misschien het gevoel dat je er niet bij hoort. Het is zoals de jonge Michelle het zegt: „Mijn hele leven lang ben ik anders geweest dan alle anderen omdat ik mijn linkerhand mis.”

Anders zijn kan je ook blootstellen aan eindeloos getreiter. „Tot de vijfde klas zat ik op een speciale school”, vertelt Craig. „Maar in de vijfde klas ging ik naar een gewone school. Ik had echt niet zo veel problemen, totdat enkele jongens me op een dag begonnen uit te lachen om de manier waarop ik liep.” Becky heeft ook pijnlijke herinneringen aan de hardvochtige manier waarop haar klasgenoten haar bejegenden. Omdat haar stembanden bij een vroegere operatie waren beschadigd, heeft haar stem een wat schorre klank. „De kinderen op school noemden me altijd monsterstem”, zegt zij.

Ook volwassenen kunnen blijk geven van onredelijke vooroordelen. Het kan zijn dat sommigen het vermijden oogcontact met je te hebben. Anderen praten misschien helemaal niet met je en richten hun opmerkingen tot je ouders of anderen met wie je ergens bent — alsof je onzichtbaar of geestelijk onvolwaardig bent. De allerirritantsten zijn misschien wel degenen die je het beste toewensen en je voortdurend overladen met medelijden en zo het gevoel versterken dat je een kneusje bent.

Hoe God de zaak beziet

Hoe denkt God echter over je? Is je handicap soms een teken van zijn afkeuring? Merk op wat Jezus zei toen hij „een mens [ontmoette] die blind was van zijn geboorte af”. Zijn discipelen vroegen: „Wie heeft gezondigd, deze man of zijn ouders, dat hij blind werd geboren?” Jezus antwoordde: „Noch deze man noch zijn ouders hebben gezondigd” (Johannes 9:1-3). Nee, de blindheid was niet het gevolg van een bepaalde zonde van de blinde man of zijn ouders. Ze was veeleer het gevolg van de onvolmaaktheid die wij allemaal van Adam hebben geërfd. De apostel Paulus legt uit: ’Door één mens is de zonde de wereld binnengekomen en door de zonde de dood, en aldus heeft de dood zich tot alle mensen uitgebreid omdat zij allen gezondigd hadden.’ — Romeinen 5:12.

Lichamelijke handicaps kunnen dus niet worden toegeschreven aan goddelijke inmenging of straf. Sommige zijn het gevolg van onachtzaamheid. Maar andere zijn eenvoudig terug te voeren op „tijd en onvoorziene gebeurtenissen” (Prediker 9:11). En er zijn jongeren die lichamelijk lijden doordat zij door hun ouders zijn mishandeld of verwaarloosd.

Wat de oorzaak van je problemen ook is, je hoeft niet het gevoel te hebben dat God je als een kneusje beschouwt. Integendeel, hij beziet je als kostbaar en waardevol, vooral als je godvrezend bent (Lukas 12:7). Hij ’zorgt voor je’ op een heel persoonlijke manier en gebruikt je graag in zijn dienst (1 Petrus 5:7). Een van de opmerkelijkste dienstknechten van de God aller tijden, de apostel Paulus, kampte kennelijk met een lichamelijke handicap — „een doorn in het vlees” (2 Korinthiërs 12:7). Wat is het vertroostend te weten dat „de mèns ziet . . . wat zichtbaar is voor de ogen; maar wat Jehovah aangaat, hij ziet hoe het hart is” (1 Samuël 16:7). Hij beseft heel goed wat je mogelijkheden zijn en weet waartoe je in staat bent als je in zijn nieuwe wereld tot volmaaktheid gebracht zult zijn. — Openbaring 21:3, 4.

Omgaan met anderen

Helaas delen je klasgenoten en anderen Gods verheven standpunt misschien niet. Ja, mensen zijn soms gewoon ronduit wreed. Sta er dus niet van te kijken als sommige van je leeftijdgenoten ten aanzien van je handicap net zo meedogenloos zijn. Gewoonlijk zijn mensen er echter niet op uit je te kwetsen of in verlegenheid te brengen; soms zijn ze gewoon nieuwsgierig. Omdat ze zich wegens je handicap slecht op hun gemak voelen of misschien omdat ze gewoon tactloos zijn, kunnen ze iets doms of kwetsends zeggen.

Wat kun je eraan doen? Soms kun je pijnlijke situaties voorkomen. Je zou bijvoorbeeld kunnen proberen anderen op hun gemak te stellen als je voelt dat zij gespannen zijn of niet weten wat zij moeten zeggen. Besef dat wij allemaal geneigd zijn angst te hebben voor wat wij niet begrijpen. Help anderen verder te kijken dan je handicap zodat zij je ware ik kunnen leren kennen. Als de situatie het lijkt te rechtvaardigen, zou je kunnen proberen iets te zeggen als: „Vraag je je af waarom ik in een rolstoel zit?” Een lerares die een van haar ledematen moet missen, bevredigt volgens het tijdschrift Parents de nieuwsgierigheid van haar leerlingen door te beginnen met: „Jullie vragen je vast en zeker af hoe het is gekomen. Zouden jullie het graag weten?”

Al doe je nog zo je best, je kunt af en toe toch gekwetst worden. Becky zegt: „Toen ik jonger was, raakte ik helemaal overstuur als anderen me plaagden; ik ben altijd gevoelig geweest. Maar nu laat ik me er niet meer door van streek maken. Soms kan ik zelfs lachen om de situatie.” Ja, gevoel voor humor kan er veel toe bijdragen dat kwetsende opmerkingen je niet raken. Er is „een tijd om te lachen” (Prediker 3:4). Verder gaf koning Salomo deze raad: „Geef . . . uw hart niet aan alle woorden die de mensen zoal spreken” (Prediker 7:21). Soms is negeren de beste manier om dwaas gepraat aan te pakken. „Maak je niet druk om wat de mensen zeggen”, raadt Becky aan.

Hoop is een grote hulp

In feite is de hele mensheid gebrekkig. ’De gehele schepping zucht tot nu toe voortdurend te zamen en lijdt te zamen pijn’, zegt de bijbel (Romeinen 8:22). Maar je kunt een toekomsthoop hebben. Neem bijvoorbeeld eens een jong meisje dat wij Carol zullen noemen. Zij werd praktisch doof geboren. Toen moest wegens een fietsongeluk een van haar benen worden geamputeerd. Carol wilde niet meer leven. Maar zij begon de bijbel met Jehovah’s Getuigen te bestuderen en leerde over een komende rechtvaardige nieuwe wereld waarin „geen inwoner zal zeggen: ’Ik ben ziek’” (Jesaja 33:24). Ja, zij kreeg de hoop dat zij op een dag van haar handicaps genezen zal zijn — door een wonder! — Jesaja 35:5, 6.

Welke uitwerking heeft kennis omtrent God op Carols instelling gehad? Sommige goede christelijke vrienden zeggen over haar: „Ze is altijd opgewekt en blijft nooit lang bij haar handicap stilstaan.” Het is echter interessant dat zij ook zeggen: „Veel van haar vrienden hebben niet eens in de gaten dat zij een kunstbeen heeft en zo slecht kan horen.” Hoe komt dat? „Ze kan liplezen en draagt hoorapparaten.” Het is duidelijk dat Carol meer heeft gedaan dan alleen hopen op de toekomst. Zij heeft ernaar gestreefd nu reeds haar mogelijkheden uit te buiten. Hoe ook jij dat kunt doen, zal het onderwerp van ons volgende artikel in deze reeks zijn.

[Illustratie op blz. 19]

Sommigen vinden het nuttig hun situatie uit te leggen als iemand nieuwsgierig lijkt