Jonge mensen vragen . . .

Wat is er verkeerd aan mijn muziek?

„Mijn vader zegt: ’Doe die herrie uit! Het doet pijn aan m’n oren!’” — Een tienerjongen.

„Sommige rap-muziek is echt, maar dan ook echt walgelijk.” — Een tienermeisje.

„WAT doet het er toch toe?”, klaagde Jodie. „Waarom maken ze zo’n heisa over muziek?” De dertienjarige Lisette vindt dat ook. „Het is maar een liedje”, houdt zij vol.

Ben jij ook met je ouders in een voortdurende strijd over muziek gewikkeld? Zo ja, dan kan het zijn dat je elke keer dat je je favoriete cassette of cd opzet te maken krijgt met klachten, dreigementen en bevelen. („Mijn vader zegt: ’Doe die herrie uit! Het doet pijn aan m’n oren!’”, zegt een tienerjongen.) Misschien ben je het geruzie moe en vind je dat je ouders van een mug een olifant maken. „Hoe was het toen zij jong waren?”, voert een tienermeisje aan. „Vonden hun ouders niet dat hun muziek verkeerd was?”

Daar zit wat in. Door de geschiedenis heen zijn oudere en jongere generaties nogal eens met elkaar in botsing gekomen op het punt van persoonlijke smaak. Waarom zou jij dus alleen maar omdat je muziek je ouders niet aanstaat, er niet meer naar mogen luisteren? Wat is er trouwens verkeerd aan je muziek?

De plaats van muziek in het leven

Nu, niemand zegt echt dat het verkeerd is van muziek te genieten. Een deel van de bijbel zelf — in het bijzonder de psalmen — werd oorspronkelijk op muziek gezet. In bijbelse tijden speelde muziek een belangrijke rol bij de aanbidding van God (Psalm 149:3; 150:4). Muziek was ook een manier om uiting te geven aan vreugde, opwinding en verdriet (Genesis 31:27; Rechters 11:34; 1 Samuël 18:6, 7; Mattheüs 9:23, 24). In de tijd van Jezus Christus was muziek een normaal verschijnsel op gezellige bijeenkomsten; ze droeg bij tot de feestvreugde. — Lukas 15:25.

Muziek speelt in deze tijd nog steeds een belangrijke rol — vooral onder jonge mensen. The Journal of the American Medical Association merkt op: „De gemiddelde tiener luistert tussen zijn twaalfde en achttiende jaar 10.500 uur naar rockmuziek, net iets minder dan het totale aantal uren dat vanaf de kleuterschool tot en met het voortgezet onderwijs in het klaslokaal wordt doorgebracht.”

Uit enquêtes blijkt dat de meeste Amerikaanse jongeren bijna uitsluitend naar rock- of popmuziek luisteren. (Voor het gemak zullen wij de termen „rock” en „pop” gebruiken ter aanduiding van vrijwel alle muziekgenres die populair zijn onder jonge mensen — van soul en new wave tot rap en heavy metal.) Volgens The World Book Encyclopedia is „rockmuziek niet langer alleen de muziek van Amerikaanse jongeren. Het is de muziek van de hele wereld.”

De aantrekkingskracht van rockmuziek

Waarom is rockmuziek zo populair? Volgens het boek Youth Trends dient rock als „een gemeenschappelijke taal onder alle jonge mensen”. Sommige jongeren hebben dan ook het idee dat als zij op de hoogte blijven van de muziekwereld — de nieuwste groepen en liedjes kennen — dat helpt om door anderen geaccepteerd te worden. Muziek schept een band onder jongeren en voorziet in eindeloze gespreksonderwerpen.

Veel jongeren echter genieten het meest van muziek wanneer zij alleen zijn. Heb je een zware schooldag achter de rug? Dan vergaat het je misschien net als een tienermeisje dat Bree heet en zegt: „Ik zit op m’n kamer, zet de stereo echt hard aan en ik zit daar maar. Het neemt op de een of andere manier de spanning en druk weg.” Hoewel men vaak tegen rockmuziek aanvoert dat ze lawaaiig en schel is, zijn veel popsongs wel degelijk melodieus en hebben ze prettig klinkende arrangementen.

Voor anderen echter zit het aantrekkelijke hem in het ritme. „Het is de muziek waar je het makkelijkst op danst”, legde een meisje uit toen haar werd gevraagd waarom zij een fan was van rap-muziek. Maar ook de woorden spreken velen aan. De songteksten worden speciaal geschreven voor jongeren en beslaan het hele scala van gevoelens en zorgen van tieners. Vooral bij de rap-muziek valt het op dat ze zich richt op actuele onderwerpen, zoals racisme en maatschappelijk onrecht. „Ik doe de radio aan en de meeste muziek is stompzinnig, ik word er gestoord van”, klaagt een in het blad Newsweek geciteerde tiener die Dan heet. „In rap zitten echte verhalen en echte dingen. Het is interessant om ernaar te luisteren.”

Maar misschien is het juist de boodschap van de muziek waar je ouders zich het meest zorgen om maken.

De boodschap van rap

Neem bijvoorbeeld de rap-muziek eens. In rap wordt de tekst — op rijm gezet jargon van de straat — gesproken, niet gezongen, op een krachtig ritme. Er schuilt natuurlijk in wezen niets kwaads in dit concept. Door de decennia heen is in veel popsongs het gesproken woord opgenomen. Maar bij de rap-muziek gaat men met dit idee vaak tot wilde uitersten.

Rap (of hip hop) werd naar verluidt in de jaren ’70 populair in kleine Newyorkse dansclubs die door veel jongeren uit de binnenstad werden bezocht. Als de discjockeys teksten begonnen op te zeggen (of te rappen) boven een achtergrond van vooraf opgenomen slagwerk uit, reageerden de dansers bijna hysterisch. De rap-muziek bleef al gauw niet beperkt tot de straat en souterrainclubs maar drong ook door tot het grote publiek. Rappers die pronkten met namen die net zo brutaal waren als hun muziek — Public Enemy (gevaar voor de gemeenschap), MC (ceremoniemeester) Hammer en Vanilla Ice — vulden al gauw de ethergolven met hun denderende muziek.

Het is interessant dat toen een Ontwaakt!-verslaggever een uit verschillende rassen bestaande groep christelijke jongeren uit de voorsteden vroeg: „Luisteren veel van jullie naar rap?”, een verbazingwekkende meerderheid ja zei! „Wat vinden jullie leuk aan rap?”, vroeg hij vervolgens. „Het ritme”, antwoordde een tienermeisje. „Het is vloeiend en ligt makkelijk in het gehoor.” „Je kunt erop dansen”, gaf een ander als antwoord. Op de volgende vraag kwam echter een wat minder enthousiaste reactie: „Vormt sommige rap-muziek een probleem voor christenen?”

Na een pijnlijke stilte gaf één meisje toe: „Sommige rap-muziek is echt, maar dan ook echt walgelijk.” Anderen stemden schoorvoetend met haar in. Het bleek inderdaad dat veel van de jongeren onrustbarend goed een lange lijst van zeer bedenkelijke liedjes kenden — liedjes die met onverbloemde, schaamteloze woorden tot vrij seksueel verkeer en perversiteit aanmoedigden. Sommigen bekenden dat in veel van die liedjes niet zuinig met grove taal werd omgesprongen.

Ja, veel rap-muziek blijkt een boodschap uit te dragen van opstandigheid, geweld, woede, racisme en seksueel presteren. De rap-promotor Daniel Caudeiron, voorzitter van de Canadese Black Music Association, die rap prijst als „voor het overgrote deel positief”, geeft toe dat veel rap „vrouwvijandig, seksistisch en zo nu en dan smerig is”. — Maclean’s, 12 november 1990.

De rap-levensstijl

Toegegeven, niet alle rap-muziek is immoreel of gewelddadig. Volgens een artikel in The New York Times is sommige rap-muziek gewijd aan positieve doelen zoals onderwijs, het ontmoedigen van drugsgebruik en het oplossen van maatschappelijke misstanden. Maar onschuldige teksten zouden wel eens een uitzondering en geen regel kunnen zijn. Toen Newsweek de top-tien rap-albums beoordeelde, waarbij een maatstaf werd gehanteerd vergelijkbaar met die van de Amerikaanse filmkeuring, werden slechts twee ervan voor het algemene publiek geschikt geacht. Vier albums kregen van Newsweek een R (afgekeurd voor jongeren onder de zeventien, tenzij in gezelschap van een volwassene) en twee een X (alleen voor boven de zeventien jaar) wegens de „smerige taal” en onverbloemde seks.

Bovendien gaat de boodschap van rap verder dan de tekst. Rap heeft een culturele revolutie teweeggebracht. Miljoenen tieners dragen de oversized kleding, hoge gympen met losse veters, slobberjeans, gouden kettingen, baseball-caps en donkere brillen die het standaard rap-uiterlijk vormen. Velen imiteren ook de overdreven gebaren en de houding van rap-artiesten. En tot de ontsteltenis van ouders en onderwijzers zijn allerlei woorden uit het ruwe straatjargon dat in de rap-muziek verheerlijkt wordt — zoals „yo!”, dé kreet van herkenning, en „dis”, afkorting van disrespect, minachting — in de dagelijkse taal geslopen.

Rap mag dan voor verzet tegen onrecht staan, maar over het geheel genomen is rap ook een cultuur van verzet tegen goddelijke maatstaven voor gedrag, kleding en spraak. Zou een christen door zijn smaak op muziekgebied het risico willen nemen tot zo’n twijfelachtige levensstijl verleid te worden?

Rap-muziek is natuurlijk niet de enige vorm van muziek die tot wilde uitersten gaat. In het tijdschrift Time staat: „Er zit een onplezierig luchtje aan bijna elk facet van de moderne Amerikaanse popcultuur. De heavy metal-​meesters Motley Crüe roepen beelden van satanisme op en de Beastie Boys mimen masturbatie op het podium.” De bijbel heeft voorzegd dat ’in de laatste dagen goddeloze mensen en bedriegers van kwaad tot erger zouden voortgaan, terwijl zij zouden misleiden en misleid zouden worden’ (2 Timotheüs 3:1, 13). Zou het je dan moeten verbazen dat veel van de hedendaagse muziek de verkeerde boodschap aan christelijke jongeren uitdraagt?

Je ouders kunnen daarom terecht erg bezorgd zijn als je je inlaat met rap of andere extreme vormen van rockmuziek. Zij zijn waarschijnlijk bang dat een geregelde portie van zulke muziek je schade zal berokkenen. Zou hun vrees gegrond kunnen zijn? In onze volgende uitgave zal die vraag behandeld worden.

[Illustraties op blz. 17]

Veel jongeren imiteren nu de kleding en houding van rap-artiesten