Een blik op de wereld
Alcoholdoden in Japan
In Japan is het aantal gevallen van acute alcoholvergiftiging de laatste tijd schrikbarend toegenomen, aldus The Daily Yomiuri. Eén oorzaak hiervan is het weer in zwang raken van ikkinomi — het in één teug leegdrinken van een glas drank. Dit gebeurt vaak onder druk of zelfs onder dwang van een menigte toeschouwers die de drinker opjutten en aanmoedigen. Deze excentrieke gewoonte was enigszins in onbruik geraakt, maar beleefde vorig jaar haar come-back. Door Mijako Omoto, wetenschappelijk medewerkster aan de medische faculteit van de Toho-universiteit, wordt iemand dwingen een glas sterke drank in een teug leeg te drinken, gelijkgesteld met poging tot moord. Ze zei: „Ikkinomi is gevaarlijk omdat iemand al voordat zijn lichaam een waarschuwingssignaal kan geven, meer alcohol binnenkrijgt dan zijn lichaam aankan.” In 1991 moesten volgens de Tokiose brandweer 9122 mensen met acute alcoholvergiftiging in het ziekenhuis worden opgenomen — 8 procent meer dan het jaar daarvoor. Van hen stierven er zes.
Onverdraagzame buren
Wie zou u het minst graag als buur hebben? Die vraag werd door de Studiegroep Europese Waardenstelsels aan 20.000 mensen in 14 landen voorgelegd teneinde gemeenschappelijke angsten en vooroordelen te ontdekken. „Denemarken is verreweg de tolerantste natie”, aldus The European, terwijl Portugal naar verluidt het minst verdraagzaam was. Tegenover buren met AIDS stonden overwegend katholieke landen als Italië, Spanje en Ierland het vijandigst, terwijl de Belgen een grotere raciale en religieuze onverdraagzaamheid aan de dag legden. Duitsers moesten niets hebben van politieke extremisten als buur. Qua onverdraagzaamheid was er weinig verschil tussen mannen en vrouwen. Maar in alle landen bleek één factor nauw met onverdraagzaamheid samen te hangen — leeftijd. Oudere personen waren doorgaans kieskeuriger ten aanzien van wie zij als buren wilden.
Aantal tijgers neemt af
Een van de belangrijkste natuurreservaten van India is zijn zeldzame Bengaalse tijgers aan het verliezen, aldus het tijdschrift New Scientist. Bij een recente telling in het Ranthambhor-reservaat werden slechts 15 tijgers geteld — heel wat minder dan de 44 slechts drie jaar geleden. Het mag geen verrassing heten dat stropers hiervoor verantwoordelijk zijn. Maar in deze tijd hebben stropers het op meer gemunt dan alleen op de prachtige huiden. De beenderen van de tijger worden gebruikt om er „tijgerbottenwijn” van te maken, een veel gevraagd tonicum in sommige Aziatische landen. Stropers doden de tijgers gewoonlijk met vergiftigd aas, wat soms niet alleen een tijgerin maar ook haar welpen het leven kost. Ironisch genoeg was het Ranthambhor-reservaat oorspronkelijk het pronkstuk van Project Tijger — een natuurbeschermingsproject tot behoud van de Bengaalse tijger. In totaal zijn er naar schatting nog maar 6000 tot 9000 van deze prachtige dieren op aarde over.
Roken en botbreuken
„De dag is aangebroken waarop zelfs orthopedisten hun patiënten het roken zullen verbieden”, aldus de Braziliaanse krant Folha de S. Paulo. Uit een onderzoek bij 29 personen met botfracturen bleek dat de nicotine uit tabaksrook de bloedvaten van chronische rokers minder flexibel maakte. Bij niet-rokers en personen die nog geen twee jaar hadden gerookt, waren de bloedvaten daarentegen beter in staat zich samen te trekken en zich te verwijden, iets wat tot een snellere genezing van fracturen bijdraagt. Gemiddeld genazen botbreuken bij niet-rokers 28 procent sneller dan bij personen die al lang rookten. Bovendien wordt tijdens het roken koolmonoxide ingeademd waardoor de zuurstoftoevoer wordt verminderd en het gebroken bot minder voeding ontvangt.
De ziekte van Chagas verspreidt zich
De Wereldgezondheidsorganisatie bericht dat zo’n 18 miljoen mensen in Latijns-Amerika besmet zijn met de parasiet die de ziekte van Chagas veroorzaakt, een ziekte die tot ernstige hartklachten en zelfs de dood kan leiden. In totaal 90 miljoen mensen — 25 procent van de bevolking — in 17 Latijnsamerikaanse landen lopen het risico de ziekte te krijgen, aldus de Boliviaanse krant El Diario. De ziekte wordt vaak overgebracht door een insekt dat gewoonlijk de kussende wants wordt genoemd. Het weekblad Notícias Bolivianas adviseert alle muren te witten, dieren in hokken buitenshuis in plaats van in huis te houden en het huis grondig schoon te maken om de ziekteoverbrengers kwijt te raken. Hetzelfde blad zegt aangaande bloedtransfusies dat er bij 47,6 procent enig risico bestaat dat de ziekte van Chagas erdoor wordt overgedragen. De conclusie van het blad is: „Het verdient aanbeveling zich in overeenstemming met het bijbelse gebod van bloed te onthouden.”
Bedreigde vogelsoorten
Van de 273 vogelsoorten die in Duitsland broeden, dreigen er volgens de Duitse Natuurbescherming 166 zich niet te kunnen handhaven. Als reden wordt genoemd dat wegen, industrie, toerisme en intensieve landbouw steeds meer van het beschikbare land opslokken. De Frankfurter Allgemeine Zeitung bericht dat veel meren, rivierlopen en drassige gebieden in Duitsland weliswaar tot beschermd gebied zijn verklaard, maar dat deze maatregelen niet volstaan om soorten als de zwarte stern, het woudaapje en de Europese zeearend te helpen. Het behoud van broedgebieden richt weinig uit als overwinteringsgebieden van de vogels, bijvoorbeeld die in Afrika, niet eveneens beschermd zijn. De krant merkt dan ook op: „Vaak kan natuurbescherming alleen door internationale samenwerking slagen.”
Massage voor baby’s helpt
„Intuïtie en persoonlijke ervaring zeggen ons dat aanrakingscontact tussen personen gezond is”, aldus Stress & Health Report. Dit bulletin, dat uitgegeven wordt door het Enloe Hospital in Californië, haalt een wetenschappelijk onderzoek aan waarbij dit beginsel op een groep premature baby’s werd toegepast. Van de 40 onderzochte te vroeg geborenen werden er 20 driemaal per dag gedurende 15 minuten zachtjes gemasseerd. De 20 anderen kregen de normale verzorging. De 20 die gemasseerd waren maakten het in verscheidene opzichten beter dan de andere 20. Hun dagelijkse gewichtstoename was gemiddeld 47 procent hoger, zij scoorden beter bij gedragstests en bleken actiever en meer alert te zijn. De conclusie van Stress & Health Report: „Wat goed is voor kleine baby’tjes is waarschijnlijk goed voor ons allen.”
De verstikkingsdood nabij
Volgens sommige geleerden wacht het prachtige Victoriameer, het op een na grootste zoetwatermeer ter wereld, een macabere dood — de dood door verstikking. Blijkbaar floreren op de bodem van dit Afrikaanse meer algen die de zuurstof aan het water onttrekken. Waardoor dit komt? Door de ontbossing, landbouw, veeteelt en overbevolking, kortom, door de mens. Hoge concentraties voedingsstoffen uit weggespoelde grond, afvalwater en houtrook voorzien de algen van voedsel. Ook besloten visserijbeambten zo’n 30 jaar geleden de visserij een impuls te geven door er de nijlbaars uit te zetten. Deze nieuwkomer gedijde goed en de visvangsten namen sterk toe, zoals de bedoeling was. De nijlbaars verslond echter de visjes die al die tijd het natuurlijke evenwicht hadden bewaard door algen te eten. Meer dan de helft van deze vissoorten is verdwenen. Nu loopt de nijlbaars, vanwege overbevissing en de afname van het zuurstofgehalte, wellicht eveneens gevaar. Zo’n 30 miljoen mensen zijn afhankelijk van de visserij in het Victoriameer.
Hersengymnastiek
„Gezonde hersenen”. Dat is de naam van een Finse campagne waarbij de nadruk wordt gelegd op activering van de hersenen. De stelling waarvan uitgegaan wordt is eenvoudig. Hoe meer wij onze hersenen gebruiken — door over dingen na te denken, dingen uit te denken, nieuwe dingen te leren — hoe beter ze functioneren. „In de hersenen hebben wij een oneindig potentieel om problemen op te lossen, maar helaas benut de mens gemiddeld slechts een tiende van de hersencapaciteit”, beklemtoont Juhani Juntunen, de hersenonderzoeker en ziekenhuisdirecteur die als projectmanager in de campagne optreedt. „Ontwikkel uw hersenen, leer nieuwe dingen, en u zult tot meer in staat zijn”, spoort hij aan. Hij vindt het ergerlijk dat zo velen de jeugd op een voetstuk zetten en de hersencapaciteit van ouderen onderschatten, want volgens hem functioneren de hersenen van ouderen in bepaalde opzichten gewoonlijk zelfs beter dan die van jongeren. „Het is geen toeval dat er op hoge posten oldtimers zitten”, merkt Juntunen op. „Misschien worden de hersenen als instrument minder, maar de ouderen maken er bekwamer gebruik van dan de jongeren.”
Afnemende verscheidenheid
Volgens het Braziliaanse tijdschrift Superinteressante verdwijnen in Spanje verscheidene soorten meloenen en in Centraal-Azië verschillende variëteiten uien, terwijl bepaalde soorten suikerriet en maïs in Brazilië reeds uitgestorven zijn. „De oorzaak ligt bij de industrie en de consument, die steeds dezelfde produkten prefereren”, zegt Edouard Saouma, directeur-generaal van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties volgens de aanhaling. Het tijdschrift voegt eraan toe: „Aangezien boeren aan de vraag trachten te voldoen, wordt de teruggang in het aantal soorten elke dag nijpender.” Vanwege een dergelijke normalisering kunnen in de komende decennia 40.000 soorten groenten voor de mens verloren gaan, waarschuwt Saouma. Geleerden vrezen dat zonder biologische verscheidenheid de gewassen vatbaarder zullen worden voor ziekten en insektenplagen.
Het dodelijkste verslavende middel
Sigaretten behoren niet alleen tot de ergst verslavende drugs, maar ze zijn ook „verreweg de dodelijkste”, aldus Thomas C. Schelling, voormalig directeur van het Instituut voor het Onderzoek naar Rookgedrag. Het is moeilijk om ermee te stoppen, zegt hij in de uitgave van 24 januari 1992 van het tijdschrift Science. Het lukt slechts in één op de vijf gevallen om er twee jaar of langer mee te stoppen. Wat maakt stoppen zo moeilijk? Schelling noemt de volgende redenen: Sigaretten zijn goedkoop, gemakkelijk te verkrijgen en mee te nemen, en zijn houdbaar; er wordt geen enkele functie door belemmerd; en voor roken is geen gerei nodig. „De schade dient zich pas na lange tijd aan”, zegt hij. „Degenen die door roken kanker en long- en vaatziekten krijgen, hebben gewoonlijk drie decennia of langer gerookt voordat de symptomen zich aandienen.” Hoewel nicotine het voornaamste verslavende bestanddeel in sigaretterook is, vermoedt Schelling ook dat de smaak van tabaksrook en de invloed die roken op iemands stemming heeft, tot de verslaving bijdragen. Waarom komt een terugval zo vaak voor? „De meeste rokers die gestopt zijn, bevinden zich zelden meer dan vijf minuten van de dichtstbijzijnde sigaret vandaan, en zij hoeven maar heel even hun zelfbeheersing te verliezen, of zij geven toe aan de drang om te roken”, zegt hij.