Een blik op de wereld
Kloof tussen rijk en arm wordt groter
De kloof tussen rijk en arm is de afgelopen 30 jaar tweemaal zo groot geworden, aldus het in het kader van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties uitgegeven Human Development Report 1992. In 1960 was, gerekend op grond van nationale gemiddelden, de rijkste 20 procent van de wereldbevolking 30 keer rijker dan de armste 20 procent. Tegen 1989 waren zij bijna 60 maal zo rijk. Op individuele basis beschouwd zijn de rijkste miljard mensen van de wereld minstens 150 maal beter af dan de armste miljard.
Werkende moeders
Wie vormen het grootste en snelstgroeiende deel van de vrouwelijke beroepsbevolking in de Verenigde Staten? Vrouwen van nog geen 18 jaar oud met kinderen, aldus de Nationale Bond van Werkende Vrouwen. Moeders met kinderen thuis vertegenwoordigen twee derde van de werkende vrouwen. Hun aantal is van 6,6 miljoen in 1960 toegenomen tot 21 miljoen nu. Vrouwen met kinderen van nog geen twee jaar oud vormen de snelstgroeiende subgroep. Sinds 1970 is hun aantal met 129 procent gestegen tot 3,1 miljoen. Hoe ziet de toekomst er uit? De bond schat dat tegen het midden van de jaren ’90 65 procent van de vrouwen met kinderen die nog niet naar school hoeven, en 77 procent van de vrouwen met kinderen in de schoolgaande leeftijd, werkende moeders zullen zijn.
Nigeria telt zijn bevolking
Op 20 maart 1992 was in alle belangrijke Nigeriaanse kranten hetzelfde getal — 88,5 miljoen — voorpaginanieuws. Dit getal, 88.514.501 om precies te zijn, werd aan de natie bekendgemaakt als het totale inwonertal volgens de in november 1991 gehouden nationale volkstelling in Nigeria. Twee uitkomsten van de volkstelling waren verrassend. De ene was dat in tegenstelling tot het beeld in veel landen, er iets meer mannen dan vrouwen waren. De tweede was dat het totale aantal Nigerianen bij lange na niet in de buurt kwam van de op grond van de vorige volkstelling in 1963 geschatte 100 tot 120 miljoen. Maar hoewel het totaal ruim 20 procent lager uitviel dan de gangbare schattingen, blijft Nigeria het volkrijkste land op het Afrikaanse continent.
Waarschuwing tegen namaakmedicijnen
Elk jaar strijken gewetenloze handelaars in namaakmedicijnen miljarden dollars op. Maar in tegenstelling tot de meeste andere nagemaakte produkten „kunnen namaakgeneesmiddelen de gezondheid ernstig schaden en zelfs tot de dood leiden”, waarschuwt een persbericht van de Wereldgezondheidsorganisatie. Omdat vele weinig of geen geneeskundige waarde hebben, kunnen ze iemand die aan een ernstige ziekte als malaria of suikerziekte lijdt, niet helpen. In sommige zitten zelfs onwettige of giftige stoffen. „De onlangs gerapporteerde gevallen waarbij Nigeriaanse kinderen na het innemen van een zogenaamd hoestdrankje overleden, bevestigen op tragische wijze de ernst van dit soort handel”, zegt het verslag. Het probleem is vooral ernstig voor arme mensen in ontwikkelingslanden die denken tegen een spotprijs een schijnbaar deugdelijk, door een firma met een goede naam vervaardigd geneesmiddel te kopen. Noch het etiket, noch de verpakking vormt een garantie dat een produkt echt is. Ze kunnen al evenzeer nagemaakt zijn als het geneesmiddel zelf.
Moderne kunst redt het niet
De kunstwereld zit met de handen in het haar omdat veel werken van moderne schilders vanuit een ongewone hoek bedreigd worden — ze vallen uiteen. Schilderijen van kunstenaars als David Hockney, Jackson Pollock en Mark Rothko verliezen hun kleur of beginnen barstjes te vertonen, terwijl het werk van anderen schilfert en van het doek afvalt, bericht de Londense Sunday Times. De in de jaren ’60 gebruikte acrylverf wordt als hoofdschuldige aangewezen. Hoewel de moderne synthetische materialen met gejuich werden begroet toen ze in 1962 voor het eerst op de markt kwamen, zei Carol Stringari, medeconservatrice aan het Museum voor Moderne Kunst in de stad New York: „Toen iemand voor het eerst probeerde wat vuil van een acrylverfschilderij te verwijderen, werd ontdekt dat het er niet af ging. Wij weten gewoon nog niet hoe wij dat moeten doen.”
Aardbeving bij de Rijn
In april jongstleden vond in de Nederduitse laagvlakte de zwaarste aardbeving sinds 1756 plaats. Bij de beving, die een kracht van tussen de 5,5 en 5,8 op de schaal van Richter had, vielen gewonden en werd een schade aangericht van naar schatting miljoenen Duitse marken. De schokken leidden er zelfs toe dat men een nabijgelegen kernreactor gedeeltelijk stillegde. De instrumenten op het seismografisch station bij Keulen „gingen als gekken tekeer of sloegen zo ver uit dat de naalden ervan verbogen en er inkt naast het papier spatte”, aldus het natuurwetenschappelijke tijdschrift GEO. De kracht van de beving verraste de wetenschapsmensen, die nog steeds niet in staat zijn met voldoende nauwkeurigheid aardschokken te voorspellen.
Twijfels van Franse katholieken
Hoewel 84 procent van de Fransen zegt rooms-katholiek te zijn, blijkt uit onderzoek dat slechts een kleine minderheid dit praktizerend is. Slechts 12 procent beweert geregeld de mis bij te wonen, terwijl 24 procent zegt dit bij gelegenheid op feestdagen te doen. Het Franse blad L’Express voerde onlangs een onderzoek uit om erachter te komen hoeveel geloof deze minderheid van „praktizerende” katholieken nu precies hecht aan enkele van de fundamentele leerstellingen van de kerk. De resultaten waren onthullend: 25 procent gelooft niet in de opstanding van Jezus Christus, 30 procent twijfelt aan het bijbelse verslag over de door Jezus verrichte wonderen en 38 procent gelooft niet in de Drieëenheid. Verder aanvaardt 59 procent de kerkelijke leer van het vagevuur niet, gelooft 60 procent niet in een hellevuur en twijfelt 62 procent aan het bestaan van Satan.
Kerken worden doelwit
„Boeven hebben het nu ook op ’heilige’ doelen gemunt”, waarschuwde een kop in The Star, een in Johannesburg (Zuid-Afrika) verschijnende krant. Recente berichten geven te kennen dat kerken en welzijnsorganisaties gemakkelijke doelwitten zijn voor wanhopige criminelen. Nadat in één week twee gewapende overvallen waren gepleegd op plaatsen van aanbidding, kregen kerken de raad „extra veiligheidsmaatregelen te treffen”. Bij een van de overvallen werd onder bedreiging van een vuurwapen een grote som geld geroofd uit een kerk waar een groep bejaarden hun pensioen uitbetaald kreeg. De autoriteiten wijten deze ontwikkeling aan een voortschrijdende morele ineenstorting in de maatschappij. Een politiewoordvoerder zei hierover: „Het feit dat mensen kerken beginnen te beroven, laat zien dat ze voor niets meer terugdeinzen.”
Bloed van gezinsleden kan dodelijk zijn
Het Japanse Rode Kruis „dringt er bij artsen op aan hun uiterste best te doen om iemand geen bloed toe te dienen dat afkomstig is van een familielid, vooral niet wanneer de donor een van beide ouders of een kind van de ontvanger is”, aldus de Asahi Shimbun. Het gebruik van bloed dat door een gezinslid is gegeven, zo staat in het rapport van het Rode Kruis, kan een GVH-reactie (’graft-versus-host’- ofte wel ’transplantaat contra ontvanger’-reactie) veroorzaken, doordat de lymfocyten uit het donorbloed het beenmerg, de lever en de huid van de ontvanger aanvallen. Het immuunsysteem van het lichaam wordt aangetast, en het sterftecijfer is hoog. Bovendien stond in het rapport een krachtige waarschuwing tegen het toedienen van vers bloed omdat ontdekt is dat het gebruik van bloed binnen 72 uur nadat het van een donor is afgenomen, eveneens GVH-ziekte kan veroorzaken. Het rapport is gebaseerd op een uitgebreid tweejarig onderzoek bij honderden patiënten bij wie een GVH-reactie was geconstateerd, en op gegevens die door 14.083 artsen waren verstrekt. Bijna de helft van de artsen dacht dat een GVH-reactie alleen optreedt als iemands lichamelijke afweer verminderd is en dat de ziekte geen verband hield met bloedtransfusies — maar zij hadden het bij het verkeerde eind.
Biologisch afbreekbare golfballen
Omdat golf geen watersport is wordt het gewoonlijk niet als een bedreiging voor de zeefauna beschouwd. Maar de golfsport is lang een populair tijdverdrijf op cruise-schepen geweest. „Tot 1989 mepten golfspelers zo’n half miljoen golfballen per maand van het dek van cruise-schepen,” aldus het blad New Scientist, „en vele daarvan kwamen in de maag van schildpadden, walvissen en dolfijnen terecht.” Dus toen MARPOL, een internationaal maritiem regelgevend orgaan, in 1989 het dumpen van plastic afval in de oceanen verbood, gold dat ook voor golfballen. Sindsdien hebben golfspelers op schepen een net moeten gebruiken, zodat ballen niet te ver geslagen konden worden. Nu heeft een uitvinder uit San Diego (Californië) een volkomen biologisch afbreekbare golfbal vervaardigd die er net zo uitziet en net zo slaat als een gewone golfbal. Maar in plaats dat de golfbal van rubber is, met een laagje plastic eromheen, bestaat hij uit een kern van natriumwaterstofcarbonaat en natriumcitraat — stoffen die ook in sommige maagpoeders voorkomen — in een omhulsel van celstof, gelatine of zeewier.
Graantekort
Volgens de Conferentie voor de Ontwikkelingscoördinatie van Zuidelijk Afrika, een regionaal orgaan dat zo vroeg mogelijk voor dreigende gevaren moet waarschuwen, zal het komende jaar in het zuiden van Afrika ongeveer tien miljoen ton maïs moeten worden geïmporteerd. In haar nieuwsbulletin werd verklaard: „Er bestaat zeer grote bezorgdheid over of de huidige infrastructuur, voor zover het havens, spoorwegen, autowegen en opslagmogelijkheden betreft, graantransporten van de verwachte orde van grootte aankan.” Hoewel vorig jaar minder maïs geproduceerd werd dan normaal, wordt verwacht dat de produktie dit jaar nog 40 procent lager zal liggen. De droogte die het zuiden van Afrika in zijn greep heeft, is mogelijk de ergste van deze eeuw.
Tuberculose komt terug
Volgens de WHO (de Wereldgezondheidsorganisatie) eist de aloude gesel tuberculose nu drie miljoen levens per jaar. De in Toronto (Canada) verschijnende Globe and Mail schrijft verder dat 96 procent van de acht miljoen nieuwe gevallen per jaar zich in de ontwikkelingslanden voordoet als gevolg van gebrek aan medische zorg en benodigdheden. „Tuberculose wordt steeds meer een sociaal-economische ziekte die de kansarmen het hardst treft”, verklaarde Hirosji Nakadjima, directeur-generaal van de WHO. In rijkere landen zijn het vooral bejaarden, etnische minderheden en migranten die getroffen worden. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld gaat het volgens een medisch functionaris van de WHO in een groot deel van de gevallen om patiënten met een door druggebruik of AIDS verzwakt immuunsysteem.