Onze fascinerende handen
MET een doordringende schreeuw laat de jonge man zijn hamer vallen en grijpt zijn duim stevig vast alsof hij de pijn eruit wil drukken. In plaats van de spijker te raken, had hij op zijn duim geslagen — alweer.
Op zo’n moment denkt de timmerman in spe waarschijnlijk dat hij beter af zou zijn zonder die duim. Maar de vaak zo „onhandige” duim is een onderdeel van een zeer kostbaar stuk gereedschap dat ieder van ons bezit — de menselijke hand.
Omdat wij zo vertrouwd zijn met onze handen — de behendige vingers, de soepele gewrichten, de gevoelige zenuwen, enzovoort — zouden wij ze licht als iets vanzelfsprekends beschouwen. Maar er is bijna geen taak die wij kunnen uitvoeren zonder onze handen te gebruiken. „Alles wat uw hand te doen vindt, doe dat met uw kràcht”, is de aansporing van de wijze koning Salomo (Prediker 9:10). Hij koos terecht voor de hand als een symbool van menselijke activiteiten, want het is inderdaad een precisie-instrument zonder weerga.
Fascinerend gemaakt
Onze vingers kunnen over het toetsenbord van een schrijfmachine vliegen met een snelheid van misschien wel ruim honderd woorden per minuut. Ze kunnen over de 88 toetsen van een vleugel dansen en een blad met noten vertalen in schitterende muziek. Maar hoe staat het met de duim? Welnu, probeer dit eens: Spreid uw handpalm uit en houd uw vingers rechtop. Buig elke vinger, te beginnen met de pink. Merkt u hoe moeilijk het is de andere vingers niet mee te laten bewegen? Buig nu uw duim eens, beweeg hem op en neer, beweeg hem rond. Dit kunt u doen vrijwel zonder dat de andere vingers bewegen. Deze unieke onafhankelijkheid van de duim — mogelijk gemaakt door het soepele zadelgewricht aan de basis ervan en doordat hij zijn eigen stel spieren heeft — stelt hem tot veel bijzondere dingen in staat.
Een daarvan is dat onze opponeerbare duim het oppervlak van alle andere vingers kan aanraken of voor houvast tegenover elk ervan kan zorgen. Een onbeduidend detail? Probeer eens een munt op te pakken, een pot te openen of een deurknop om te draaien zonder uw duim te gebruiken. Zelfs onze vriend de timmerman heeft deze „onhandige” duimen nodig om een spijker op zijn plaats te houden of zijn hamer te hanteren. Ja, om krijgsgevangenen uit te schakelen, hadden bepaalde naties uit de oudheid de wrede gewoonte hun de duimen af te hakken. — Rechters 1:6, 7.
Gezien al het werk dat de vingers kunnen doen, hebben ze verbazingwekkend weinig spieren. Op het eerste gezicht kan dit een nadeel lijken, aangezien meer spieren meer kracht betekent. Maar spieren gaan zich ontwikkelen als ze voortdurend worden gebruikt. Wat zou er gebeuren als onze vingers van krachtige spieren waren voorzien? Met al het werk dat de vingers verrichten, zouden onze handen er al snel als dikke roeispanen uitzien, wat fijn werk zou bemoeilijken of onmogelijk zou maken. Wat kunnen wij dankbaar zijn dat onze Schepper in zijn wijsheid de meeste spieren in de onderarmen heeft geplaatst en ze door middel van sterke pezen met de vingers heeft verbonden!
Een volmaakt geschikte handschoen
De huid van uw hand is meer dan gewoon een bedekking. Knijp eens in het vel op de rug van uw hand. U zult zien dat het los zit en verschoven kan worden. Hierdoor is het mogelijk een vuist te maken. En wat valt er over de handpalm te zeggen? Daar komt de huid veel minder makkelijk van de palm los. Denk u eens in hoe moeilijk het zou zijn wat maar ook stevig vast te houden als de huid heen en weer zou schuiven. Om de greep te verstevigen, is de palm bekleed met kussentjes. Deze vetlagen zijn vooral dik net onder de vingers en op de muizen van de hand — de plekken waarop gewoonlijk druk wordt uitgeoefend wanneer wij iets vastpakken of tegen iets drukken.
Als u de palmzijde van uw hand aandachtig bekijkt, zult u opmerken dat de huid niet volkomen glad is. Behalve de zeer opvallende lijnen in de palm lopen er over de hand talrijke uiterst kleine, evenwijdige lijnen en bogen die papillairlijnen of huidlijsten worden genoemd. Net als het profiel van uw schoenzolen zorgen deze huidlijsten voor een betere grip en een steviger houvast.
Aan de bovenkant van de huidlijsten zitten openingen voor minuscule zweetkliertjes die de handpalm bevochtigen. Ongetwijfeld hebt u wel eens gezien dat een werkman flink in zijn handen wreef voordat hij met een zware klus begon. Dit is niet enkel voor de show. Wrijven wekt warmte op en die stimuleert de zweetklieren. Het vocht veroorzaakt wrijving, wat een betere grip geeft. Wat doet u als u er moeite mee hebt de bladzijden van een boek met heel dun papier om te slaan? Waarschijnlijk hetzelfde — u wrijft met uw vingertoppen tegen uw duim om de dunne bladzijden gemakkelijker te kunnen omslaan.
De bogen en krullen van de huidlijsten op uw vingertoppen vervullen nog een functie — ze vormen uw unieke vingerafdruk. Hoe ongelofelijk het misschien lijkt, in die kleine ruimte op de vingertop ligt een lijnenpatroon waarvan er onder de meer dan vijftig miljard andere vingers die er zijn geen tweede te vinden is. En al lijken tweelingen misschien identiek, door hun vingerafdrukken zijn zij uit elkaar te houden. Het is interessant dat Chinese zakenlieden al in de derde eeuw v.G.T. hun klanten identificeerden aan de hand van vingerafdrukken, die net zo betrouwbaar bleken als een handtekening. In feite zal uw vingerafdruk zelfs door verwondingen aan de vinger niet veranderen. Als de beschadiging niet te diep gaat, zal hij ongewijzigd teruggroeien.
Duizenden zenuwen
Hoewel onze handen niet kunnen zien, horen of ruiken, zijn ze niettemin een van de voornaamste middelen om de wereld om ons heen waar te nemen. Wat doet u bijvoorbeeld als u in een kamer bent waar het helemaal donker is? U strekt uw handen uit, de vingers wijd uit elkaar, en tast de kamer rond. Ja, onze handen zijn niet alleen precisie-instrumenten maar ook verfijnde sensoren. Ze voorzien ons van een voortdurende informatiestroom — de kachel is heet, de handdoek is nat, de japon is zijdeachtig, de vacht van de kat is zacht, enzovoort, enzovoort. Ons vijfde zintuig, de tastzin, begint bij de handen.
Onze vingertoppen zijn zo gevoelig door de zeer grote dichtheid van de zintuigreceptoren die ze bevatten — 1400 per vierkante centimeter. Als u twee spelden zes millimeter van elkaar zou houden en daarmee uw gezicht zou aanraken, zouden ze als één speldeprik aanvoelen. Maar raak met dezelfde spelden een vingertop aan en de daar dicht op elkaar gelegen zenuwen zouden u onmiddellijk vertellen dat ze twee spelden voelden. Juist daardoor is een blinde in staat braille te lezen. Wie zegt er dat de handen niet kunnen zien?
Het enige gedeelte van de hand waarin geen zenuwen zitten, zijn de nagels. Maar dat wil niet zeggen dat ze nutteloos zijn. Integendeel, de nagels bieden de gevoelige maar kwetsbare vingertoppen steun en bescherming. Ze komen ook van pas wanneer u een sinaasappel moet pellen, een vlekje wilt wegkrabben of een kraaltje wilt oppakken. Hebt u zich ooit afgevraagd hoe snel de nagels groeien? Dat hangt van een aantal factoren af. Onze nagels groeien ’s zomers sneller dan ’s winters. Ze groeien het snelst aan de duim en het langzaamst aan de pink. Aan de dominerende hand groeien ze sneller. En globaal geschat is de snelheid ongeveer 0,1 millimeter per dag.
Ze verraden ons
Onze handen spreken boekdelen. Een hartelijke handdruk, een tedere streling, een gebalde vuist, een waarschuwende vinger — ze vertellen allemaal iets over ons. Ja, de meesten van ons zouden het moeilijk vinden te spreken zonder onze woorden met een of ander nadrukkelijk of beschrijvend gebaar op te smukken. Voor doven wordt dit expressieve vermogen onmisbaar. Waar het gesproken woord te kort schiet, kan de hand het met gebarentaal overnemen. Indianen, Hawaiianen en Bosjesmannen hebben allen hun eigen gracieuze gebarentaal.
Behalve dat onze handen iets over ons vertellen, vertellen ze ook iets aan ons. „Wat de mate betreft waarin ze worden gebruikt om iets over te brengen, en dan niet alleen woorden maar ook emoties en ideeën, zijn de menselijke handen uniek”, schrijft John Napier in zijn boek Hands. Hoewel veel diere-„handen” in wezen veel op de onze lijken, kunnen de unieke structuur en de unieke mogelijkheden van de menselijke hand niet gebagatelliseerd worden als een produkt van blinde evolutie. In plaats daarvan demonstreert de ingenieuze doelmatigheid ervan duidelijk de wijsheid van haar Ontwerper, de Ontwerper en Schepper van alle dingen, Jehovah God. — Openbaring 4:11.
Als onze jonge timmerman dus nog eens met zijn hamer in de hand een spijker tussen duim en wijsvinger neemt, beziet hij zijn twee kostbare handen misschien vol respect met andere ogen. Wij zijn beslist goed toegerust om alles te doen wat onze hand te doen vindt.
[Illustratie op blz. 20]
Er zijn onder de meer dan vijftig miljard vingers die er zijn, geen twee met dezelfde afdruk gevonden