Toen vredesdromen aan stukken gingen

HEEL weinig mensen verwachtten dat 1914 zich in iets van een gewoon jaar zou onderscheiden. De toekomst had er in de voorgaande jaren in feite bijzonder veelbelovend uitgezien. De wetenschap boekte vorderingen in haar strijd tegen ziekte. En oorlog? Welnu, zoals de Vaticaanse krant L’Osservatore Romano in februari 1991 schreef, was vóór 1914 de algemene mening „dat oorlog was verbannen naar de verste uithoeken van het historisch geheugen” en dat de mens nu eindelijk leefde in „een tijdperk waarin oorlog door verlichte volkeren en regeringen was uitgebannen”.

Het jaar 1914 en de jaren die erop volgden hadden echter een paar wrede verrassingen in petto voor een zelfgenoegzame mensheid. De eerste was de zogeheten Grote Oorlog van 1914–’18 die de vredesdromen aan stukken sloeg. Ja, L’Osservatore Romano noemde deze strijd „de eerste grote slachting van de moderne geschiedenis, onder andere gekenmerkt door technische vindingen waarvan grote geleerden van vorige generaties hadden gedacht dat ze voor vredelievende doeleinden bestemd waren”. De oorlog was een bespotting van de gedachte dat wetenschap een middel vormt om vrede te bewerken; in plaats daarvan gaf de wetenschap het krijgsbedrijf een ongeëvenaard vermogen tot slachting op grote schaal.

En toen de slachting van de oorlog over was, begon er een andere slachting. De Spaanse griep van 1918/’19 doodde meer dan twintig miljoen mensen — nog veel meer dan de ook al gruwelijke tol van de Grote Oorlog zelf. Er werden desperate maatregelen genomen; het verspreiden van de ziekte werd in sommige landen tot misdrijf verklaard. De politie arresteerde zelfs mensen die in het openbaar niesden! Het hielp allemaal niets. Als een orkaan raasde de ziekte ongehinderd voort tot ze was uitgewoed. Hele steden werden uitgeroeid. In de lijkenhuizen lagen de doden opgestapeld.

Het tijdperk van verandering dat met 1914 werd ingeluid, deed de mens duizelen. Zijn illusies van overwinning op oorlog en ziekte, zijn dromen van wereldvrede die tot stand werd gebracht door menselijke wijsheid, lagen in puin. En terwijl de situatie bleef verslechteren, terwijl de Grote Oorlog werd gedegradeerd tot Wereldoorlog I door zijn reuzenopvolger, Wereldoorlog II, terwijl ziekte, armoede, honger en wetteloosheid zich in epidemische proporties over de hele wereld bleven voordoen, begonnen historici 1914 te herkennen als een belangrijk keerpunt in de menselijke geschiedenis.

Maar anders dan de wereld in het algemeen verwachtten de Internationale Bijbelonderzoekers (zoals Jehovah’s Getuigen destijds bekendstonden) dat 1914 een keerpunt zou zijn, en dat lang voordat dat jaar kwam. En in de jaren sindsdien heeft het Jehovah’s Getuigen niet verbaasd dat de wereld is achteruitgegaan totdat ze nu hopeloos in het moeras zit. Bijbelse profetieën hebben hen geholpen deze ontwikkelingen te verwachten en zelfs een glorieuze tijd van hoop daarna te onderscheiden. Hoe dat mogelijk is? De volgende keer dat Jehovah’s Getuigen u bezoeken, wilt u hun er wellicht naar vragen. Ook kunt u schrijven naar de uitgevers van dit tijdschrift.

[Illustratieverantwoording op blz. 32]

Getekend naar een werk van Franklin Booth