Hemingway en de fascistengroet
In 1938 werd de beroemde schrijver Ernest Hemingway geschokt door twee foto’s. Op de ene was een rij dode kinderen in het Spaanse Barcelona te zien, omgekomen bij een bombardement door Franco’s troepen in de Spaanse Burgeroorlog (1936–1939). Bij die gelegenheid waren in feite 118 van de 875 slachtoffers kinderen. Hemingway vroeg zich af wie bevel had gegeven tot dat bombardement op burgers.
Hemingway was verder ontsteld door het bericht in de New York Herald Tribune dat in New York Patrick kardinaal Hayes bad voor de overwinning door de legers van generaal Franco in Spanje. Maar wat was de tweede foto die de schrijver dwarszat?
Het was een foto van Spaanse officieren en geestelijken voor de kathedraal van Santiago de Compostela in Noord-Spanje die een groet brachten terwijl er troepen langsmarcheerden. Wat was daar zo verontrustend aan? Hemingway schreef: „Ik herken generaal Aranda en generaal Davila . . . en ik herken de groet die zij brengen. Het is de groet van het oude, reguliere Spaanse leger. Wat ik niet herken is de groet die de bisschop van Lugo, de aartsbisschop van Santiago, de kanunnik van Santiago en de bisschop van Madrid brengen. Is dat de fascistengroet die zij brengen? Is dat de groet van de nazi’s en de Italiaanse fascisten?” Inderdaad!
De aanblik van kinderen omgekomen door bombardementen door katholieken en van katholieke bisschoppen die de nazi-fascistengroet brachten, verbijsterde Hemingway. Misschien wist hij dat de Spaanse katholieke geestelijkheid de burgeroorlog in Spanje had gezegend als een heilige kruistocht. Ruim 500.000 Spanjaarden verloren het leven bij dat ideologische conflict, dat tevens fungeerde als Hitlers repetitie voor de Tweede Wereldoorlog.
Wat schreef Jakobus, Jezus’ halfbroer, ook al weer? „Trouwelozen, weet ge niet dat vriendschap met de wereld vijandschap met God betekent? Wie met de wereld bevriend wil zijn, maakt zich tot vijand van God.” De geestelijken van de christenheid, een enkele uitzondering daargelaten, hebben zich constant geallieerd met de politieke en militaire heersers van de wereld. — Jakobus 4:4, Willibrordvertaling.
[Illustratieverantwoording op blz. 31]
A.G.E. Fotostock