Een blik op de wereld
Twijfelachtige eer
De Verenigde Staten genieten sinds 1990 de ’eer’ de grootste leverancier van wapens aan ontwikkelingslanden te zijn, doordat ze voor het eerst sinds 1983 de Sovjet-Unie achter zich hebben gelaten. Volgens een verslag van een onderzoekscommissie van het Congres zijn de Verenigde Staten ook de grootste leverancier van wapens aan het Midden-Oosten, waar meer dan de helft van alle in de afgelopen acht jaar gekochte wapens naar toe is gegaan. In de periode van 1983 tot 1990 hebben ontwikkelingslanden voor $301,7 miljard aan wapens gekocht. Het afgelopen jaar werd er van alle leveranciers te zamen voor $41,3 miljard gekocht, waarvan bij de Verenigde Staten voor het recordbedrag van $18,5 miljard — meer dan tweemaal zoveel als in 1989 — terwijl de Russische wapenverkopen slonken tot $12,1 miljard. Het onderzoek voorspelde een continuering van de vraag naar Amerikaanse wapensystemen, die in de Golfoorlog zo succesvol bleken te zijn. China en Frankrijk zijn na de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie de grootste wapenleveranciers.
Landen smeken: Stop wapensmokkel
„De regeringen van Latijnsamerikaanse en Caribische landen dringen er bij de Verenigde Staten op aan een eind te maken aan de [wapen]smokkel die in de afgelopen tien jaar zo grootschalig en goedgeorganiseerd is geworden dat de organisaties die zich met het smokkelen van vuurwapens bezighouden, de zwaarste wapens die er op de markt zijn nu aan klanten overal ter wereld kunnen aanbieden”, aldus The New York Times. De wapens worden gebruikt bij coup-pogingen, voor het verstoren van verkiezingen en het vermoorden van kandidaten, en bij ontvoeringen. De inkomsten van de onwettige wapentransacties worden naar verluidt alleen overtroffen door die van de drugsmokkel. „Wij hebben de naam de grootste wapenleverancier van dit halfrond te zijn, en waarschijnlijk verdienen wij die reputatie volkomen”, zegt Stephen E. Higgins, hoofd van het Amerikaanse Bureau voor Alcohol, Tabak en Vuurwapens. „Mijn ervaring is dat er in de meeste landen waarmee wij te maken hebben, een veel strengere controle op vuurwapens bestaat dan in de Verenigde Staten.”
Motief om met roken te stoppen
„Longkanker, hartaanval, beroerte. Voor sommige mensen die dol zijn op gevaarlijke activiteiten, doen de dodelijke gevaren van roken de aantrekkelijkheid van de sigaret in feite nog toenemen, zo heeft onderzoek uitgewezen”, merkt Science News op. „Maar twee nieuwe rapporten over bepaalde niet-dodelijke effecten van roken verschaffen misschien zelfs deze waaghalzen de krachtige motieven om te breken met de tabaksgewoonte.” Het eerste rapport wijst erop dat bij een derde van alle vrouwen die incontinent zijn, dit in verlegenheid brengende probleem wellicht is terug te voeren op een vroegere of nog bestaande rookgewoonte. Uit het tweede onderzoek bleek dat rokers — zowel mannen als vrouwen — eerder rimpels in hun gezicht krijgen en dat het voortijdig rimpelen van de huid toenam met de duur van de rookgewoonte en met het aantal sigaretten dat zij rookten. Zware rokers hadden bijna vijf keer zoveel kans op een overmatig sterk gerimpelde huid als hun niet-rokende tegenhangers. „Voor veel rokers, vooral de jongere, zijn bewijzen dat roken rimpels, een slechte adem of gele tanden veroorzaakt, veel dwingender dan het bewijs dat roken dodelijk is”, aldus Thomas E. Kottke van de Mayo-kliniek in Rochester (Minnesota, VS).
Wat Europeanen kostbaar achten
Het Londense weekblad The European verrichtte in zes Europese landen een onderzoek om vast te stellen wat het belangrijkste in het leven van de mensen is. „Twee begrippen, het gezin en de rechten van de mens, komen in de top drie van elk van de zes landen voor”, bericht het blad. „Ook vrijheid en gelijkheid scoren bijna overal hoog.” Europeanen houden van hun gezin, maar ze „staan niet te springen om te trouwen”, en „hoe jonger ze zijn, hoe minder waarde ze aan het huwelijk hechten”. De ondervraagden bekommeren zich om hun werkgelegenheid, zouden het vreselijk vinden werkloos te worden, maar plaatsen terzelfder tijd geld laag op hun prioriteitenlijst. Heel „opvallend”, zo merkt het blad op, is dat van „de dingen die Europeanen het kostbaarst achten” religie op de laatste plaats komt.
Doden of niet doden
’Doden kan christelijk zijn’, beweert de rooms-katholieke kardinaal Giacomo Biffi. Onlangs zei hij op een bijeenkomst met Italiaanse gewetensbezwaarden: „Men kan christen zijn, doden, [en] oorlog voeren als dat nodig is om andere levens te redden”, zo stond in het Madrileense nieuwsblad El País. Hoewel hij een krachtig tegenstander van abortus is, beweerde hij dat „vrede en geweldloosheid geen absolute waarden zijn”, zelfs geen „christelijke waarden”. De prelaat vertelde zijn verbaasde toehoorders dat principiële dienstweigering in werkelijkheid „zonder betekenis is” omdat vrede „een onaards begrip is, een utopie als het om deze aarde gaat”.
Niet-joden emigreren naar Israël
„Wij stoppen Israël vol met niet-joden”, klaagt Israëls minister van Immigratie en Naturalisatie, rabbi Yitzhak Peretz. Hij schat dat 35 procent van de 186.000 personen die vorig jaar, en vele van de meer dan 300.000 personen die dit jaar uit de Sovjet-Unie immigreerden, in feite niet-joden zijn, waardoor de Joodse Staat minder joods wordt. Tijdens een recent bezoek aan Moskou zag de rabbi met ontzetting dat er onder degenen die een aanvraag indienden voor immigratie naar Israël, een aantal personen een kruis om hun hals droegen. Volgens de minister van Binnenlandse Zaken Arye Deri benutten veel niet-joden de voor hen openstaande mogelijkheid om naar Israël te emigreren (het staatsburgerschap is beschikbaar voor familieleden van joden, en onder Sovjet-immigranten zijn veel gemengde huwelijken) om de economische problemen in de USSR te ontvluchten en voordeel te trekken van de $30.000 die Israël uiteindelijk aan iedere Sovjet-immigrant uitgeeft opdat die zich opnieuw kan vestigen. Wanneer de subsidie afloopt, zo voorspelt hij, zullen zij vertrekken. „Zelfs bonafide Sovjet-joden die in Israël aankomen zijn niet allemaal zo vroom”, aldus Newsweek. „De meesten — volgens één enquête 72 procent — beschouwen zichzelf als niet-religieus en verontschuldigen zich daar helemaal niet voor.”
Zicht op aarde belemmerd
De astronauten die in augustus aan boord van het ruimteveer Atlantis rond de aarde cirkelden, berichtten dat een dikke sluier om de aarde het zicht vanuit de ruimte erop belemmerde. Zij veronderstelden dat die sluier misschien veroorzaakt werd door de as van de recente vulkaanuitbarstingen op de Filippijnen en in Japan en door de dikke rook van de brandende oliebronnen in Koeweit. Volgens de astronauten zag de aardse dampkring er nu duidelijk anders uit dan tijdens vorige vluchten. Vanuit de ruimte neerkijkend op de oliebranden in Koeweit, zei vluchtcommandant kolonel John E. Blaha: „Dit is werkelijk een trieste aanblik.”
Nieuwe soorten ontdekt
„Kathryn Fuller, presidente van het Wereld Natuur Fonds, keek niet verder dan haar kantoor in Washington D.C., en vond bleekgele mieren die de wetenschap nog onbekend bleken te zijn”, schrijft het tijdschrift National Geographic. De mieren die zich door wat broodkruimels van haar lunch naar haar bureau hadden laten lokken, bleken uit een potplant te komen. Er werden enkele exemplaren aan mierendeskundige Edward O. Wilson van de Harvard University gegeven, die ontdekte dat ze behoren tot een geslacht dat Pheidole heet, en hij is van plan aan de nieuwe soort haar naam te verbinden. „Als er in een kantoor in Washington al een nieuwe soort te ontdekken valt,” zegt Fuller, „dan moet het aantal soorten dat in de vrije natuur nog op ontdekking wacht, werkelijk uitzonderlijk groot zijn.”
Aan het andere eind van de schaalverdeling is in de Grote Oceaan voor de kust van Peru een nieuwe walvissoort ontdekt — de eerste in 28 jaar. Het is het kleinste lid van de familie spitssnuitdolfijnen. Een volwassen mannetje is ongeveer 4 m lang. Het dier is zo zeldzaam dat geleerden pas na 15 jaar genoeg exemplaren hadden gevonden om de nieuwe soort te bevestigen, die nu Mesoplodon peruvianus heet. De walvis voedt zich kennelijk met inktvis. „Hoe een walvis, al is het dan een betrekkelijk kleine, zo lang onopgemerkt kon blijven, is een raadsel”, merkt The New York Times op.
Aramees wordt een dode taal
Aramees is kennelijk een van de talen die Jezus Christus sprak toen hij 2000 jaar geleden op aarde was. Nu is de „taal des Heren” een dode taal aan het worden, bericht het in Hamburg (Duitsland) verschijnende tijdschrift Der Spiegel. Hoewel het nog steeds door mensen in een paar afgelegen bergdorpjes in Syrië wordt gesproken, wordt het langzaam verdrongen door het Arabisch, omdat hun kinderen onderwijs genieten en in militaire dienst gaan. Er heeft al eeuwenlang geen geschreven vorm van het Aramees bestaan. Om hier wat aan te doen, probeert aartsbisschop François Abu Mukh van Damascus, die zelf uit een van de dorpjes komt, de taal op schrift te stellen en Aramese klassen voor de dorpelingen te organiseren.
Geld weggegooid?
„Jaar na jaar gooit Brazilië $596.146.869 weg.” Dat is de waarde van 32,8 miljoen ton afval, aldus João Tinoco Pereira Neto, coördinator van het Centrum voor de Biologische Verwerking van Organisch Afval van de Staatsuniversiteit te Viçosa (Minas Gerais). Hij schat dat er ’2,2 miljard ton papier, plastic, glas en metalen teruggewonnen zou kunnen worden, alsook aanzienlijke hoeveelheden kleding, rubber, leer, en lompen’. Verder zou door compostering van afval in „15 miljoen ton organische meststoffen” voorzien kunnen worden, wat een besparing zou betekenen op de hoge uitgaven voor kunstmest. Tegenover de Jornal da Tarde zou professor Pereira echter verklaard hebben: „Het is frustrerend te weten dat er op talrijke manieren voordelen verkregen zouden kunnen worden door over te gaan op het hergebruik van afval, en dan vast te stellen dat dit niet als een uiterst belangrijke voorziening voor het algemeen welzijn wordt beschouwd.”