Transfusies en de druk van vakgenoten
Veel mensen, ook artsen wel, weigeren tegenwoordig bloedtransfusies. Op welke gronden? Niet om godsdienstige redenen, zoals Jehovah’s Getuigen, maar op medische gronden. Waarom? Wegens de inherente risico’s (zoals hepatitis, AIDS en verminderde immuniteit) die het bloed van iemand anders altijd met zich brengt. Niettemin zijn in de meeste gevallen waarin bloed wordt aanbevolen, vrienden en ziekenhuispersoneel geneigd druk op de patiënt uit te oefenen om hem ertoe te bewegen een transfusie te aanvaarden. Maar er speelt vaak nog een andere soort druk mee — druk op de behandelende artsen van de zijde van vakgenoten.
In de uitgave van 25 juli 1990 van The Journal of the American Medical Association werd bericht: „Er zijn aanwijzingen dat bloedprodukten net als andere medische middelen vaak onterecht worden gebruikt . . . Wij hebben een mondelinge enquête gehouden onder 122 algemene chirurgen, orthopedische chirurgen en anesthesiologen in drie ziekenhuizen om de invloed na te gaan van verscheidene klinische en niet-klinische factoren die een rol spelen bij beslissingen over transfusies. Wij constateerden bij artsen wijdverbreide leemten in hun kennis van transfusierisico’s en -indicaties.”
Wat wordt bedoeld met „niet-klinische factoren”? Het antwoord in het verslag luidt ten dele: „De beslissingen van artsen worden beïnvloed door hun collega’s via professionele en maatschappelijke structuren. De invloed van de druk van vakgenoten wordt het sterkst gevoeld wanneer verscheidene artsen samen praktizeren . . . In die settings kunnen stappen soms worden ingegeven door wat een hogere of invloedrijke vakgenoot verwacht, door het verlangen aan groepsnormen te voldoen of de wens kritiek te vermijden.”
In het artikel werd uitgelegd dat „slechts 10% echter verklaarde dat zij eenmaal per maand of vaker een potentieel onnodige transfusie hadden gegeven om een collega te vriend te houden . . . Zeker 61% van de inwonende artsen gaf te kennen minstens eenmaal per maand een naar hun mening onnodige transfusie te hebben gegeven omdat een hogere arts dit gesuggereerd had.” Welke andere factor zou, afgezien van dit soort professionele druk van vakgenoten, een arts ertoe kunnen brengen opdracht te geven tot een transfusie?
„Sommige artsen kunnen geneigd zijn tot behandelingen over te gaan omdat zij liever fouten maken doordat zij iets doen dan doordat zij iets nalaten.” Eén medisch deskundige „opperde de gedachte dat het traditionele Primum non nocere (’Eerste gebod: niet schaden’) vaak moet wijken voor een ’Eerste gebod: doe iets’. Een dergelijke geneigdheid tot handelen kan een factor zijn ter verklaring van het ten onrechte geven van transfusies.”
Zijn patiënten zich bewust van transfusierisico’s? „De artsen verklaarden dat gemiddeld genomen de helft van de patiënten voor wie zij opdracht geven tot een transfusie met rode bloedcellen, zich bezorgd uitlaat over de risico’s van een transfusie.”
Dit illustreert stellig dat op het terrein van transfusies een welingelichte arts en een welingelichte patiënt beter in staat zijn onnodige risico’s te vermijden. De welingelichte christen heeft een nog betere bescherming — Jehovah’s verbod bloed te misbruiken. — Genesis 9:3, 4; Leviticus 17:13-16; Handelingen 15:19, 20, 28, 29.