Vragen die een antwoord behoeven

MISSCHIEN is er in uw leven wel een moment geweest dat u hebt gevraagd: ’Als God bestaat, waarom heeft hij dan zo veel lijden toegelaten? En waarom laat hij het al zo lang toe, de hele menselijke geschiedenis door? Zal er ooit een eind komen aan het lijden?’

Omdat zij geen bevredigend antwoord op zulke vragen krijgen, raken velen verbitterd. Sommigen laten zelfs hun geloof in God varen, of zij geven hem de schuld van hun tegenslagen.

Zo was een overlevende van de Holocaust, de moord op miljoenen mensen door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog, zo verbitterd dat hij zei: „Als je mijn hart kon proeven zou je vergiftigd worden.” Een andere man die had geleden onder etnische vervolging, waarvan vrienden en familie in de Eerste Wereldoorlog het slachtoffer waren geworden, vroeg zich verbitterd af: „Waar was God toen wij hem nodig hadden?”

Veel mensen staan dan ook voor een raadsel. Vanuit hun standpunt gezien is het onlogisch dat een God van goedheid en liefde zo lang verschrikkelijke dingen toelaat.

Wat mensen hebben gedaan

Het valt niet te ontkennen dat mensen in de loop van de eeuwen — duizenden jaren lang zelfs — enorme wandaden tegenover anderen hebben bedreven. De omvang en verschrikking van dit alles tart elk voorstellingsvermogen.

Naarmate de beschaving zogenaamd voortschreed, ontwikkelden mensen steeds afschuwelijker werktuigen voor de vernietiging of verminking van anderen: artillerie, machinegeweren, gevechtsvliegtuigen, tanks, raketten, vlammenwerpers en chemische en nucleaire wapens. Het gevolg is dat alleen al in deze eeuw er ongeveer honderd miljoen mensen in de oorlogen van de naties zijn omgekomen! Honderden miljoenen anderen zijn gewond geraakt of hebben in andere opzichten geleden. En de omvang van de verwoestingen, van huizen en bezittingen bijvoorbeeld, is onmetelijk.

Denk eens aan het immense verdriet, de smart en de tranen die door oorlogen zijn teweeggebracht! Maar al te vaak zijn onschuldige mensen het slachtoffer geworden: oude mannen en vrouwen, kinderen en baby’s. En dikwijls zijn veel van de onheilstichters niet ter verantwoording geroepen.

Wereldwijd duurt het lijden tot op dit moment voort. Elke dag worden er mensen vermoord of anderszins door misdaden getroffen. Zij raken gewond of komen om bij ongelukken, waaronder natuurrampen als orkanen, overstromingen en aardbevingen. Zij lijden door onrecht, vooroordeel, armoede, honger of ziekte en talloze andere oorzaken.

Hoe heeft een goede God iets kunnen scheppen — de mensheid — waarover een zo verschrikkelijk en veelvuldig lijden is gekomen, eeuw in eeuw uit?

Een probleem in het menselijk lichaam

Dit schijnbaar onoplosbare probleem weerspiegelt zich zelfs in het menselijk lichaam. Geleerden en anderen die het menselijk lichaam hebben bestudeerd, zijn het erover eens dat het geweldig en indrukwekkend gemaakt is.

Sta eens stil bij zo maar enkele van de wonderbaarlijke facetten ervan: het ongelooflijke oog, dat door geen camera na te bootsen is; de ontzag inboezemende hersenen, in vergelijking waarmee de meest geavanceerde computer log lijkt; de manier waarop ingewikkelde lichaamsdelen samenwerken zonder dat wij daar bewust moeite voor doen; het wonder van de geboorte, het ontstaan van een schattige baby — een kopie van zijn ouders — in slechts negen maanden. Veel mensen komen tot de conclusie dat dit meesterwerk van ontwerp, het menselijk lichaam, geschapen moet zijn door een Meesterontwerper — de Schepper, de Almachtige God.

Niettemin degenereert datzelfde wonderbare lichaam helaas. Na verloop van tijd valt het ten prooi aan ziekte, ouderdom en de dood. Uiteindelijk vervalt het tot stof. Wat tragisch! Juist als iemand kan profiteren van tientallen jaren ervaring en wijsheid kan vergaren, begeeft het lichaam het. Wat een treurig contrast vertoont het ten slotte met de gezondheid, vitaliteit en schoonheid waarvoor het in het begin het potentieel had!

Waarom zou een liefdevolle Schepper zo iets schitterends maken als het menselijk lichaam maar het dan zo’n droevig einde laten nemen? Waarom zou hij een mechanisme scheppen dat zo goed begint, met zo’n groot potentieel, maar zo slecht eindigt?

Hoe sommigen het verklaren

Sommigen hebben gezegd dat God zich van kwaad en lijden bedient om ons karakter door tegenslag te verbeteren. Een methodistisch predikant betoogde: „Het vergelden van het kwaad aan de goeden maakt deel uit van Gods reddingsplan.” Hij wilde daarmee zeggen dat voor de opbouw van hun karakter en om gered te worden, de goeden als onderdeel van Gods plan moeten lijden onder de daden van de slechten.

Maar zou een liefdevolle menselijke vader proberen het karakter van zijn kinderen te verbeteren door hen opzettelijk het slachtoffer te laten worden van een boosaardige misdadiger? Bedenk ook dat veel jonge mensen omkomen bij ongelukken of vermoord worden of in de oorlog sterven. Die jonge slachtoffers zouden niet meer in de gelegenheid zijn hun karakter te verbeteren omdat zij dan dood zijn. Het denkbeeld dat lijden wordt toegestaan ter verbetering van het karakter klopt dus gewoon niet.

Geen enkele redelijke en liefdevolle menselijke vader zou willen dat zijn beminden lijden of iets rampzaligs overkwam. Een vader die zijn beminden opzettelijk zou laten lijden uit het oogpunt van ’karaktervorming’ zou als incapabel worden beschouwd, als mentaal gestoord zelfs.

Zou er dan redelijkerwijs gezegd kunnen worden dat God, de hoogste liefdevolle Vader, de alwijze Schepper van het universum, opzettelijk voor lijden heeft gezorgd als onderdeel van zijn „reddingsplan”? Dan zouden wij hem een uiterst wrede en gemene eigenschap toeschrijven, een eigenschap die wij allemaal zelfs in de zoveel lagere mens onaanvaardbaar zouden vinden.

Hoe de antwoorden te vinden

Waar moeten wij de antwoorden zoeken op de vragen rond Gods toelating van lijden en kwaad? Daar de vragen met God te maken hebben, is het logisch eens te kijken wat hijzelf aan antwoorden biedt.

Hoe vinden wij zijn antwoorden? Door ons tot de bron te wenden die God volgens zijn zeggen het licht heeft doen zien als een gids voor de mensheid — de bijbel, de Heilige Schrift. Wat iemand ook van die bron mag denken, ze is een onderzoek waard, want, zoals de apostel Paulus zei: „De gehele Schrift is door God geïnspireerd en nuttig om . . . dingen recht te zetten” (2 Timotheüs 3:16). Hij schreef ook: „Toen gij Gods woord hebt ontvangen, hetwelk gij van ons hebt gehoord, hebt gij het niet als het woord van mensen aangenomen, maar, wat het ook inderdaad is, als het woord van God.”a — 1 Thessalonicenzen 2:13.

Het zoeken naar de antwoorden op vragen over het toelaten van lijden, is meer dan slechts een puur intellectuele bezigheid. De antwoorden zijn doorslaggevend voor ons begrip van wat er juist nu op het wereldtoneel plaatsvindt, van wat er in de nabije toekomst zal gebeuren en hoe dit op elk van ons van invloed is.

Wij zijn het aan onszelf verschuldigd de bijbel, Gods boodschap aan de mensheid, aan het woord te laten. Wat staat daar dan in over de manier waarop het lijden is begonnen en de reden waarom God het toelaat?

Een sleutel tot het begrijpen van het antwoord houdt verband met onze mentale en emotionele gesteldheid. De bijbel laat zien dat de Schepper in onze menselijke aard deze uiterst belangrijke eigenschap heeft geplant: de wens vrij te zijn. Laten wij eens in het kort beschouwen wat er voor mensen precies betrokken is bij het hebben van een vrije wil en welk verband er bestaat met Gods toelating van lijden.

[Voetnoten]