De afvalberg — Raken wij eronder bedolven?
HET is in feite een vreemde paradox. In deze generatie is de mens naar de maan gereisd en terug. De nieuwste, uiterst geavanceerde satellieten, voorzien van camera’s met een groot oplossend vermogen, zijn miljarden kilometers de ruimte in geschoten en sturen close-ups van verre planeten terug. De mens is naar de diepten van de oceanen afgedaald, heeft eeuwenoude scheepswrakken gelokaliseerd en hun kostbaarheden uit een lang vervlogen tijdperk naar de oppervlakte teruggebracht. Geleerden hebben het ongrijpbare atoom weten te temmen en het aangewend ofwel tot voordeel van de mens of om hele steden met hun inwoners van het aardoppervlak weg te vagen. Op enkele nietige silicium computerchips niet groter dan een vingernagel kan de tekst van de hele bijbel worden vastgelegd om in een oogwenk opgeroepen te worden. Tegelijkertijd echter kunnen de mensen die over zo veel bekwaamheid en intelligentie beschikken, zich niet netjes van hun eigen huishoudelijk afval ontdoen, waardoor zij hun generatie van de angst zouden bevrijden er levend onder begraven te worden.
Laten wij om te beginnen eens stilstaan bij het afvaldilemma van de Verenigde Staten. Naar verluidt gooien Amerikanen elke dag ruim 400.000 ton afval weg. Slib en bouwafval nog buiten beschouwing gelaten, ontdoet men zich van 160 miljoen ton per jaar — „voldoende om het 30 verdiepingen hoog over 1000 voetbalvelden uit te spreiden, voldoende om een bumper-aan-bumper-konvooi van vuilniswagens tot halverwege de maan te vullen”, schreef Newsweek. Meer dan 90 procent van dit afval wordt naar uitgegraven stortplaatsen gereden totdat de hopen vuil tientallen meters boven de grond uitsteken.
De stad New York bijvoorbeeld heeft toegang tot de grootste stedelijke vuilstortplaats ter wereld — 800 ha op New Yorks Staten Island. Elke dag wordt er 24.000 ton afval opgehaald, dat de klok rond door een twintigtal schuiten naar deze reusachtige vuilnisbelt wordt gevaren. Naar schatting zal tegen het jaar 2000 deze afvalhoop „anderhalf keer de hoogte van het Vrijheidsbeeld hebben bereikt en meer kubieke meters vertegenwoordigen dan de grootste piramide van Egypte”. Men verwacht dat tegen de tijd dat de stortplaats dichtgaat, dit decennium nog, ze een hoogte van 150 meter bereikt zal hebben. Toen David Dinkins als pas gekozen burgemeester van New York zijn ambt aanvaardde, werd hij begroet met deze boodschap van het hoofd van de stadsreiniging: „Hallo. Welkom op het stadhuis. Apropos, u hebt geen plaats om het afval te dumpen.”
„Elke grote stad in de Verenigde Staten heeft een vuilstortprobleem”, vertelde een deskundige. „De vuilnisbelten van Amerika raken gewoon vol en er wordt niet voor nieuwe gezorgd”, stond in U.S.News & World Report. „Tegen 1995 zal de helft van de bestaande stortplaatsen sluiten. Veel ervan voldoen niet aan de huidige milieunormen”, vervolgde het rapport.
Naar schatting gooit in Californië de gemiddelde burger per jaar zo’n 1100 kilo huisvuil en rommel weg. „In Los Angeles County produceren wij genoeg troep om het Dodger Stadion zo om de negen dagen met afval te vullen”, zei een milieudeskundige. Naar verwachting zullen de vuilstortplaatsen in Los Angeles tegen 1995 bomvol liggen. Wat dan?, vragen de inwoners zich af. Maar de dag van de afrekening zou wel eens eerder kunnen komen dan men verwacht, zoals een milieuactivist uit Californië te kennen gaf: „Op het moment rijden er elke dag vuilniswagens door de stad die hun lading niet kunnen dumpen.”
Chicago staat voor het probleem dat in de eerste helft van dit decennium de 33 stortplaatsen dichtgaan. Andere grote steden die met het afvalprobleem zitten, vervoeren hun vuilnis eenvoudig over de staatsgrenzen naar andere stortplaatsen. Dit heeft hevige verontwaardiging gewekt in staten die andermans ongewenste afval kregen. Elke dag wordt er zo’n 28.000 ton vuilnis over de Amerikaanse hoofdwegen vervoerd terwijl er nog gezocht moet worden naar een plaats om het te storten. Naar verluidt exporteren New York, New Jersey en Pennsylvania acht miljoen ton afval per jaar. Een bijzonder kostbare gang van zaken. „Nog erger is,” schrijft het blad Newsweek, „dat sommige vrachtrijders die in koelwagens vlees en vleesprodukten naar het Oosten vervoeren, in dezelfde vrachtwagens van maden krioelend afval mee terug nemen naar het Westen.” Het Congres overweegt deze gewoonte te verbieden vanwege de voor de hand liggende gezondheidsrisico’s.
De afvalcrisis is niet alleen voor de Verenigde Staten een probleem. Ook andere landen worden door de afvalberg bedreigd. Japan bijvoorbeeld worstelt met dit probleem. Geschat wordt dat tegen het jaar 2005 Tokio en drie naburige steden een overschot van 3,43 miljoen ton afval zullen hebben. Ook hun rest niet veel anders dan het te exporteren. „Afval is duidelijk een Japans exportartikel waarvoor geen markt is”, zei een schrijver.
Hoewel sommige landen nog geen problemen hebben met het opruimen van het huisvuil, hebben veel ervan wel te maken gekregen met het probleem wat met hun industrieafval te doen. Zo zitten landen die hun afval verbranden in reusachtige verbrandingsovens met duizenden tonnen as, die voor een deel zeer giftig kan zijn. ’Niet in mijn achtertuin’ is de boze kreet van hun burgers als dumping in hun buurt dreigt. Wat met het afval te doen, wordt een benauwende vraag voor de betrokkenen. Schepen geladen met duizenden tonnen giftig afval bevaren de zeeën op zoek naar een ’achtertuin’ op vreemde kusten. Veel worden er weggestuurd. Ze zijn afgestuit op een zeer vastberaden ’Niet in mijn achtertuin’.
De afgelopen jaren zijn ontwikkelingslanden stortplaats geworden voor duizenden tonnen ongewenst afval. Een deel ervan was gewoon in het open veld gedumpt door gewetenloze lieden. „Europeanen en Amerikanen ontdekken dat het beschermen van hun milieu het verontreinigen van andermans land kan betekenen”, schreef het blad World Press Review.
In The German Tribune van oktober 1988 werd bericht dat het Zwitserse Zürich zijn overtollig afval naar Frankrijk exporteerde en dat Canada, de Verenigde Staten, Japan en Australië stortplaatsen hadden gevonden in de ’achtertuin’ van Oost-Europa.
En dat is het hele beleid. „De afvalcrisis is met geen andere crisis waarvoor wij gestaan hebben te vergelijken”, zei een Amerikaanse functionaris. „Als er droogte is, gebruiken mensen minder water. Maar in deze crisis produceren wij eenvoudig meer afval.”
[Inzet op blz. 4]
„Voldoende om een bumper-aan-bumper-konvooi van vuilniswagens tot halverwege de maan te vullen”
[Inzet op blz. 5]
„Afval is duidelijk een Japans exportartikel waarvoor geen markt is”