Jonge mensen vragen . . .

Zal ik wel normaal zijn met slechts één ouder?

VÓÓR hun achttiende verjaardag zullen meer dan de helft van alle kinderen in de Verenigde Staten enkele jaren deel uitmaken van een eenoudergezin. Dat is nu al met 12 miljoen jongeren in de Verenigde Staten — één op de vijf — het geval. Het eenoudergezin is dan ook wel als „de snelst groeiende gezinsvorm” in dat land bestempeld. Omdat de cijfers in andere landen daar niet ver bij achterblijven, zou dit zelfs wereldwijd op kunnen gaan.

Doordat eenoudergezinnen nu zo veel voorkomen, is het stigma dat er in vroeger tijden op rustte, aanzienlijk minder geworden. Toch moeten veel jonge mensen nog, zoals een jongere het uitdrukt, „heel wat gevoelens overwinnen” om het leven in een eenoudergezin te kunnen verwerken. Sommigen vrezen zelfs dat zij enigszins gehandicapt of abnormaal zullen zijn doordat zij slechts één ouder thuis hebben. Is die vrees gegrond?

Waarom er eenoudergezinnen bestaan

Weinigen zullen ontkennen dat een liefdevolle vader en moeder thuis hebben de ideale situatie is. Dat was ook de bedoeling van onze Schepper (Genesis 1:27, 28). Efeziërs 6:1 maakt dit verder duidelijk met de woorden: „Kinderen, weest gehoorzaam aan uw ouders in eendracht met de Heer, want dit is rechtvaardig: ’Eer uw vader en uw moeder.’”

Het kan echter zijn dat jou om de een of andere reden die ideale situatie niet beschoren is. Mogelijk is een van je ouders door een onvoorziene gebeurtenis overleden (Prediker 9:11). Zulke tragische dingen gebeurden ook in bijbelse tijden, want de uitdrukking „vaderloze jongen” komt veertigmaal in de Schrift voor. (Vergelijk Deuteronomium 24:19-21.) Of een van je ouders kan tijdelijk afwezig zijn omdat hij of zij in het buitenland werkt. Het is echter ook mogelijk dat andere situaties, zoals ontrouw aan de huwelijksgelofte, je ouders ertoe hebben bewogen uit elkaar te gaan of te scheiden (Mattheüs 19:3-6, 9). Het zou kunnen zijn dat je moeder voordat zij een van Jehovah’s Getuigen werd, ongehuwd zwanger is geraakt en besloten heeft jou alleen groot te brengen.

Hoe dan ook, je hebt geen zeggenschap over de huwelijksstatus van je ouders en je hebt geen reden om onder een schuldgevoel gebukt te gaan alsof de schuld bij jou lag; en je hoeft je evenmin te schamen als je een buitenechtelijk kind bent. Als je moeder een opgedragen dienstknecht van Jehovah God is, zijn haar fouten uit het verleden haar al lang vergeven. (Vergelijk Efeziërs 2:2, 4.) En zelfs als zij God niet om vergeving heeft gevraagd, wil dat nog niet zeggen dat jij niet rein kunt zijn in Gods ogen. — 1 Korinthiërs 8:3.

Toegegeven, doordat je in een eenoudergezin opgroeit, kun je voor ongewone problemen en uitdagingen komen te staan. Het boek How to Live With a Single Parent merkt echter op: „Veel van de moeilijkheden die kinderen [uit eenoudergezinnen] hebben, . . . kunnen voortspruiten uit de negatieve en zelfvernietigende kijk die zij op zichzelf hebben.” Waardoor ontstaat zulk negatief denken, en hoe kun je ervan afkomen?

Een kapot gezin — Een kapot leven?

’Produkten van een kapot gezin’, ’verdeeld gezin’, ’een half gezin’, ’verscheurd gezin’ — misschien heb je deze negatieve aanduidingen wel eens voor jullie gezin horen gebruiken. En hoewel de scherpe kantjes er door veelvuldig gebruik wat af zijn, kunnen zulke opmerkingen toch nog hard aankomen.

De manier waarop anderen je behandelen, kan ook aanleiding zijn tot negatieve gevoelens over jullie gezin. Zo komt het voor dat leraren tegenover leerlingen met één ouder van grove ongevoeligheid blijk geven. Het is zelfs bekend dat sommige ervan uitgaan dat zulke jongeren automatisch een abnormaal gezinsleven hebben, en zij zullen een eventueel gedragsprobleem snel aan de situatie thuis wijten. Als je voortdurend het gevoel wordt gegeven dat jullie gezin abnormaal is, is het begrijpelijk dat je je zorgen maakt over je eigen emotionele welzijn.

Maar loop je automatisch het risico mentaal of emotioneel inferieur te zijn eenvoudig omdat je deel uitmaakt van een eenoudergezin? Beslist niet! In de Journal of Marriage and the Family werd erkend dat in het begin het „verlies van een ouder een periode van vertraagde ontwikkeling tot gevolg kan hebben”. Niettemin wordt die vaak „gevolgd door een tijd waarin het kind zijn leeftijdgenoten inhaalt of ze zelfs passeert”. (Wij cursiveren.) Het artikel besloot: „Het is niet gerechtvaardigd er zonder meer van uit te gaan dat het eenoudergezin over het algemeen een slechte uitwerking van blijvende aard op alle kinderen heeft.” Een ander artikel in hetzelfde blad vermeldde in dezelfde zin dat wetenschappelijk onderzoek „geenszins het cliché bevestigt dat ’kapotte gezinnen kapotte jonge levens opleveren’”.

Hoewel er enige aanmoediging in zulke feiten kan schuilen, is het toch mogelijk dat van tijd tot tijd negatieve gevoelens de kop opsteken. Hoe kun je die met succes bestrijden?

Negatieve gevoelens overwinnen

Een eerste stap zou zijn, te leren je situatie te aanvaarden. Het is waar dat verdriet en een gevoel van verlies alleen maar natuurlijk zijn als je ouders gescheiden zijn of als een beminde ouder is gestorven. De ouders van de dertienjarige Sarah scheidden toen zij tien was, maar zij geeft de raad: „Pieker niet over je situatie, ga niet zitten tobben over wat er zou kunnen gebeuren, en maak jezelf niet wijs dat de problemen die je hebt door jullie eenoudergezin komen, of zelfs dat jongeren in tweeoudergezinnen een gemakkelijk leventje hebben.”

In de eerste plaats is zelfs het „ideale” gezin zeker niet vrij van problemen. En in plaats van jullie gezin als abnormaal te beschouwen, kun je het gewoon zien als een variant, als iets wat niet per se slecht maar gewoon anders is. Even belangrijk is, dat je goed bedoelende mensen niet kwalijk neemt wat zij zeggen of juist niet zeggen. Sommigen aarzelen bijvoorbeeld om woorden als „vader”, „huwelijk”, „echtscheiding” of misschien „dood” te gebruiken als zij bij je in de buurt zijn, uit angst dat zulke woorden je kwetsen of in verlegenheid brengen. Weiger hun voorbeeld te volgen. De veertienjarige Tony, die zijn echte vader nooit gekend heeft, zegt: „Als ik bij mensen in de buurt ben die hun tong schijnen af te bijten als het op bepaalde woorden aankomt, gebruik ik die woorden juist wel.” Hij voegt eraan toe: „Ik wil dat ze weten dat ik me niet voor mijn situatie schaam.”

De voordelen zien

Ook belangrijk is, dat je het vermijdt stil te staan bij wat geweest had kunnen zijn of bij hoe het was (Prediker 7:10). Concentreer je in plaats daarvan op de positieve aspecten van je leven. Zo zal je moeder waarschijnlijk moeten werken.a Je zult daarom vermoedelijk heel wat verantwoordelijkheid in huis op je genomen hebben. „Als je verantwoordelijkheden in huis op je neemt,” vertelt de zeventienjarige Melanie, „draagt dat ertoe bij dat je sneller volwassen wordt dan de jongeren van jouw leeftijd in tweeoudergezinnen, die meestal minder verantwoordelijkheid te dragen hebben.” Deskundigen zijn het daarmee eens. De socioloog Robert S. Weiss van de Harvard University zegt dat jongeren uit eenoudergezinnen „meestal rijper en zelfstandiger zijn” en „meer zelfdiscipline hebben”. Dat zijn belangrijke hoedanigheden, en de gezinssituatie kan tot het verwerven ervan bijdragen.

Je zult misschien ook meer in te brengen hebben bij gezinsbeslissingen, daar alleenstaande ouders vaak hun kinderen in vertrouwen nemen. Maar soms zul je je ouder er misschien aan moeten herinneren dat je nog jong bent en dat gewichtiger zaken beter besproken kunnen worden met iemand met meer ervaring, een christelijke ouderling bijvoorbeeld. Niettemin zijn er veel zaken die jullie heel goed samen kunnen bespreken, waaronder je eventuele persoonlijke moeilijkheden. Door dat te doen, bevorder je een nauwe band met je ouder en kun je negatieve gevoelens verdrijven. De reeds genoemde Melanie zegt: „Sinds de echtscheiding van mijn ouders kunnen mijn moeder en ik echt met elkaar praten; wij zijn dikke vriendinnen geworden.”

Dit wil niet zeggen dat je niet met problemen te kampen zult krijgen. Maar het incasseren van tegenslagen kan in je voordeel werken. De bijbel zegt: „Goed is het voor een fysiek sterke man [of vrouw] dat hij [of zij] het juk draagt in zijn [of haar] jeugd” (Klaagliederen 3:27). Het dragen van je juk of je portie problemen kan inhouden dat je de tegenslagen verwerkt waarmee je in een eenoudergezin te maken hebt. Bedenk echter dat je niet alleen staat bij het dragen van dit juk. De getrouwe koning David zei: „Ingeval mijn eigen vader en mijn eigen moeder mij werkelijk verlieten, zou toch Jehovah zelf mij opnemen.” — Psalm 27:10.

Interessant is echter dat het heel goed mogelijk is dat die goddelijke hulp verleend wordt via je overgebleven ouder. Door gunstig op zulke krachtsinspanningen te reageren, kun je normaal opgroeien en een lonend christelijk leven leiden. Wayne, die nu een christelijke ouderling is, herinnert zich: „Ik was acht toen mijn vader stierf en Ma moest gaan werken. Vaak kwam zij moe en uitgeput thuis. Maar zij zorgde er altijd voor dat wij een geregelde gezinsbijbelstudie hadden en met elkaar naar de christelijke vergaderingen gingen. Als ik terugkijk, kan ik Jehovah alleen maar dankbaar zijn voor zo’n zelfopofferende moeder.”b

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 21]

Een eenoudergezin behoeft geen ongelukkig gezin te zijn