Geoordeeld uit hun eigen mond

IN MEI jl. kwamen als vertegenwoordigers van alle Europese belijdende christelijke kerken 638 afgevaardigden in het Zwitserse Basel bijeen voor de Europese Oecumenische Vergadering „Vrede met gerechtigheid”. Zij namen met 94,5 procent van de stemmen een slotakte aan die derhalve als een gemeenschappelijke verklaring van de Europese christenheid beschouwd kan worden. Laat deze akte enkele vragen beantwoorden die wij met recht zouden kunnen stellen. (De cijfers tussen haakjes hebben betrekking op paragrafen van het document.)

Aanbidden deze kerken de ene ware God, Jehovah, en bewaren ze de juiste christelijke eenheid?

„Wij hebben ons leven te danken aan God de Schepper, de drieënige God — Vader, Zoon en Heilige Geest; die zich in zijn barmhartigheid aan de mensheid heeft geopenbaard in Jezus Christus. Ongeacht hardnekkige confessionele verschillen delen wij allen dit geloof.” (21)

„Tengevolge van de doop en de reactie in geloof op het horen van Gods woord zijn wij christenen reeds één in Christus, ook al is onze eensgezindheid nog niet volkomen. Wij streven ernaar de verschillen die er nog in leer en godsdienstoefening bestaan te overwinnen om tot algehele eensgezindheid te komen.” (39)

„Wij zijn er niet in geslaagd de verdeeldheid tussen de kerken te overwinnen en hebben vaak de ons geschonken autoriteit en macht misbruikt ter bevordering van een bekrompen en valse solidariteit zoals racisme, seksisme en nationalisme.” (43)

Hebben ze geleefd naar hun bewering volgelingen van de Vredevorst te zijn?

„Als christenen geloven wij dat ware vrede ons ten deel zal vallen door met Christus te wandelen, ook al schrikken wij er vaak voor terug hem tot het einde te volgen. Zijn afwijzing van geweld vloeit voort uit die liefde die zelfs de vijand zoekt om hem of haar te hervormen en zowel vijandschap als geweld te overwinnen. Die liefde is bereid actief te lijden. Ze stelt het onrechtvaardige karakter van de gewelddaad aan de kaak, roept hen die geweld gebruiken ter verantwoording en bewerkt een vredige relatie met de vijand.” (32)

„Wij hebben oorlogen veroorzaakt en nagelaten alle gelegenheden aan te grijpen om bij te dragen tot verzoening en bemiddeling; wij hebben oorlogen vergoelijkt en ze vaak al te lichtvaardig gerechtvaardigd.” (43)

„Schisma’s en religieuze tweedracht hebben hun stempel op de Europese geschiedenis gedrukt. Veel oorlogen waren godsdienstoorlogen. Miljoenen mannen en vrouwen zijn om hun geloof gemarteld en gedood.” (48)

Hebben ze Jezus’ voorbeeld nagevolgd door de waarheid te spreken, rechtvaardigheid te zoeken en respect te tonen voor het leven en Gods schepping?

„Kerken en christenen zijn in veel opzichten te kort geschoten en hebben niet altijd naar de maatstaven van Gods roeping geleefd, soms zelfs nagelaten de waarheid van Jezus Christus te verkondigen . . . Te lang zijn wij blind geweest voor de implicaties en vereisten van het Evangelie op het punt van gerechtigheid, vrede en de heelheid van de schepping.” (42)

„Wij hebben nagelaten te getuigen van Gods zorg voor werkelijk elk schepsel en een levensstijl te ontwikkelen waarin ons besef tot uiting komt een deel van Gods schepping te zijn.” (43)

Zijn ze onbekend met de reden voor de wereldproblemen?

„Wat zijn de grondoorzaken van de dreigingen waarvoor wij thans staan? . . . De echte oorzaken . . . moeten gezocht worden in het hart van de mensheid, in de geesteshouding en mentaliteit van de mensen.” (18, 19)

„De impasses waarin wij ons de laatste tijd bevinden, zijn terug te voeren op het feit dat men van Gods wegen is afgeweken.” (41)

Keren ze ondanks deze bekentenis de heerschappij van mensen de rug toe en stellen ze hun vertrouwen in Gods opgerichte koninkrijk?

„Drie belangrijke en ernstige ontwikkelingen vragen om speciale aandacht: de verbetering van de Oost-West-verhoudingen in het CVSE-proces [Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa]; de democratische hervormingen in de Sovjet-Unie en andere Oosteuropese landen; het proces der Westeuropese integratie (de Europese Akte, die begin 1993 volledig van kracht wordt).” (51)

„De internationale structuur van de Verenigde Naties moet doeltreffender worden. Ze hebben bewezen nuttig te kunnen zijn bij de oplossing van regionale conflicten, bij het bevorderen van de ontwikkelingsinspanningen van veel landen en bij de aanpak van milieuproblemen. Daarom is het nodig dat de regeringen van de wereld hun steun aan de Verenigde Naties vergroten en aan deze steun een tastbare vorm geven.” (83)

Is er enige aanwijzing dat ze in de nabije toekomst verandering zullen brengen in hun beleid van politieke betrokkenheid?

„In 1992 zal het bovendien 500 jaar geleden zijn dat er een periode begon van Europese expansie ten koste van andere volken. Dit betekent dat wij moeten werken aan een rechtvaardige en vreedzame verhouding tussen de landen van Europa maar ook tussen Europa en de andere delen van de wereld, in het bijzonder het Midden-Oosten, waarvoor Europa veel historische verantwoordelijkheid draagt. Wij dringen er bij onze kerken op aan, de strijd van de bevolking van Latijns-Amerika, Afrika en Azië voor sociale gerechtigheid, menselijke waardigheid en het behoud van hun milieu te steunen.” (84n)

Welk bijbelse beginsel moet gehanteerd worden bij de beoordeling van de godsdiensten die deze slotakte hebben opgesteld?

Matthéüs 12:37 zegt: „Naar uw woorden zult gij rechtvaardig worden verklaard en naar uw woorden zult gij worden veroordeeld.” (Zie ook Lukas 19:22.) Hoe brengt de Europese christenheid het ervan af? Wordt ze door haar woorden rechtvaardig verklaard of wordt ze erdoor veroordeeld? Kan daar met het oog op de bovenstaande citaten enige twijfel over bestaan?

[Illustratieverantwoording op blz. 19]

Zwitsers Nationaal Verkeersbureau