Een blik op de wereld
’DAT WAS OP HET NIPPERTJE’
Een asteroïde met een doorsnede van minstens 800 meter is op 23 maart jl. bijna in botsing gekomen met de aarde. Niemand had er iets van gemerkt totdat een astronoom acht dagen later het voorwerp ontdekte op foto’s die via een telescoop waren gemaakt. Als de grote asteroïde de aarde had geraakt, zou de schok overeengekomen zijn met de explosie van 20.000 kernbommen van één megaton. Was ze in de oceaan terechtgekomen, dan waren kustgebieden wellicht geteisterd door reusachtige golven van tientallen meters hoog. De asteroïde, die zich voortplantte met een snelheid van 74.000 km/uur, passeerde de aarde op nog geen 800.000 km afstand. Het was op het nippertje naar astronomische begrippen!
MALARIA RESISTENTER TEGEN GENEESMIDDELEN
Na tientallen jaren wetenschappelijk onderzoek naar manieren om malaria te genezen of te bestrijden, blijkt de ziekte in zuidelijk Afrika weer toe te nemen. Bovendien wordt ze steeds resistenter tegen geneesmiddelen. „De malariaparasiet kent alle kneepjes van het vak om het immuunsysteem van het lichaam in de war te brengen”, zei dr. Phillip van Heerden, voorzitter van de Medische Researchraad in Zuid-Afrika. Zelfs indien een vaccin dat thans wordt ontwikkeld doelmatig zou blijken, „zou het te duur zijn om de Derde Wereld te helpen”, zei hij. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven er in Afrika elk jaar meer dan een miljoen kinderen aan malaria.
HET BEZOEDELDE NOORDEN
Het lijkt wel of de vervuiling door de mens geen afgelegen hoekje van onze planeet onaangetast heeft gelaten. In het noorden van Canada geven zogende Eskimo-vrouwen hun baby’s moedermelk met het hoogste PCB-gehalte ter wereld. PCB’s — polychloorbifenylen — zijn in verband gebracht met verscheidene ziekten, waarvan kanker er een is. De Eskimo’s eten veel vis en dierlijke vetten, die de chemicaliën absorberen welke de mens in rivieren en andere waterwegen dumpt. Nog noordelijker zelfs hebben wetenschappers verbazingwekkend hoge concentraties chemicaliën van menselijke makelij in de sneeuw van de afgelegen Noordamerikaanse noordpool gevonden. Men denkt dat de chemicaliën — waaronder ook weer PCB’s — naar het noorden waaien in de vorm van fijn stof of damp.
KANTOORDIEVEN
De Bondsrepubliek Duitsland wordt geplaagd door steeds meer diefstallen uit werkruimten. Binnen één jaar werden meer dan 130.000 diefstallen uit kantoren en andere werkruimten bij de politie gemeld. Het voornaamste probleem: Vreemden hebben onbelemmerd toegang tot veel regeringskantoren en bedrijven, waar onafgesloten bureaus en kasten een regelrechte uitnodiging voor dieven worden. De oplossing? Bewaar uw geld en waardevolle spullen achter slot en grendel op uw werk, luidt de raad van de politie.
JEZUÏETEN GEWAARSCHUWD
„Als de paus dingen doet die niet tot zijn taak behoren, kan hij geen gehoorzaamheid verlangen in de naam van het katholicisme”, luidde de vrijmoedige verklaring die in januari jl. door 170 rooms-katholieke hoogleraren in de theologie werd afgelegd. „Hij moet dan een afwijkende mening verwachten.” Ook verscheidene prominente jezuïeten zetten hun handtekening onder die gezamenlijke verklaring, waarin de pauselijke selectie van nieuwe bisschoppen en zijn onwrikbare standpunt inzake bepaalde theologische kwesties werden gehekeld. Klaarblijkelijk is dit er voor de generaal der jezuïeten aanleiding toe geweest, leden van de invloedrijke religieuze orde te waarschuwen geen controversiële openbare verklaringen te ondertekenen. Vanaf het moment dat Johannes Paulus II paus werd, heeft hij getracht de onafhankelijkheid van de jezuïeten terug te dringen. De leider der jezuïeten wil ongetwijfeld niet dat de spanningen tussen de paus en de orde weer opleven.
OZONBESCHERMING
Uit bezorgdheid voor de beschermende ozonlaag in de atmosfeer hebben 80 landen zich uitgesproken voor een verbod op de produktie van bepaalde schadelijke chemicaliën tegen het jaar 2000. Op hun bijeenkomst in mei van dit jaar in Helsinki (Finland) namen zij een verklaring aan ter beëindiging van het gebruik van chloorfluorkoolstoffen tegen het einde van deze eeuw. Chloorfluorkoolstoffen zijn taaie chemicaliën die in koelkasten en airconditioners en als schuimmiddel in isolatiemateriaal worden gebruikt. In het bovenste deel van de atmosfeer vernietigen ze het ozon, een gas dat nuttig is omdat het gevaarlijke zonnestraling die huidkanker kan veroorzaken, absorbeert.
DE BEVOLKING VAN CHINA GROEIT
Op 14 april 1989 heeft de bevolking van China officieel de 1100 miljoen bereikt. Deskundigen geven echter toe dat het exacte bevolkingscijfer niet op miljoenen nauwkeurig vastgesteld kan worden. Niettemin baart deze groei de Chinese autoriteiten om twee redenen zorgen. In de eerste plaats omdat het beleid het aantal kinderen per gezin tot één te beperken tot dusver op het platteland heeft gefaald, en in de tweede plaats omdat de landbouwproduktie de afgelopen vier jaar „is blijven steken rond de 400 miljoen ton” graan per jaar. Dat is onvoldoende om de groeiende bevolking te voeden.
JUMBO JET GEZEGEND
Te midden van alle bedrijvigheid op het vliegveld Narita van Tokio hief een sjintô-priester bij een tijdelijk altaar een gezang aan. Hij droeg een wit gewaad en zwaaide met een „heilige” altijdgroene tak over groenten, zeewier en gedroogde inktvis; op die manier zegende hij de eerste reis van een nieuw type vliegtuig. De Mainichi Daily News legde uit dat de ceremonie bedoeld was voor „de veiligheid van de eerste hi-tech Boeing 747-400 jumbo jet die commerciële vluchten ging uitvoeren” en voor „de voorspoed van de eigenaar ervan”, een Amerikaanse luchtvaartmaatschappij.
HAAIEN-BIONICA
Geleerden in Engeland proberen opnieuw iets vernuftigs dat in de schepping wordt aangetroffen na te bootsen: de huid van de haai. Over het lichaam van de haai lopen allemaal microscopisch kleine parallelle groeven. Deze groeven verminderen de weerstand bij het zwemmen, waardoor energie wordt bespaard. De eerste experimenten met groeven op een proefvoertuig die met behulp van een computer ontworpen waren, lieten zien dat een weerstandsvermindering van wel 3 procent mogelijk moet zijn. De toepassing hiervan bij vliegtuigen zou aanzienlijke besparingen kunnen opleveren in een industrie waar een efficiëntieverbetering van 0,5 procent van essentieel belang is. British Maritime Technology zoekt nu manieren om de bevindingen toe te passen bij propellers, turbinebladen, onderzeeërs en vliegtuigen, aldus de Engelse Daily Telegraph.
INFORMATIECAMPAGNE TER BESTRIJDING VAN KANKER
In 1989 hopen de landen van de Europese Gemeenschap de verbreiding van kanker te bestrijden door het voeren van een grootscheepse informatiecampagne. „Elk jaar sterven er in Europa 750.000 mensen aan kanker”, zegt de chef de bureau van de EG-commissie in het Westduitse Bonn. „Als de toename van kanker geen halt wordt toegeroepen, zal tegen het jaar 2000 één op de drie Europeanen op een gegeven moment in zijn leven aan kanker lijden.” De publiciteitscampagne zal gebaseerd zijn op de „schadelijke gevolgen van roken, alcoholgebruik, verkeerde voeding en milieuverontreiniging”, aldus de Duitse krant Main Post.
MICROWONDEREN
Bij een onderzoek naar het spijsverteringsstelsel van de witte neushoorn ontdekten onderzoekers een tot dusver voor de wetenschap onbekende groep protozoën. In tegenstelling tot de meeste protozoën — eencellige organismen die betrekkelijk eenvoudig van structuur zijn — heeft dit pas ontdekte type aanhangsels. Het tijdschrift South African Panorama noemde het een uitzonderlijke ontdekking. Deze pas gevonden protozoën zijn „uiterst geavanceerd” en maken een goed gebruik van hun tentakels en vingerachtige uitsteeksels.