Drugs — gevaarlijk en dodelijk

DRUGS — stoffen die de zintuigen beïnvloeden — zijn al sinds de vroegste dagen van de mensheid bekend. De natuurlijke substanties die een uitwerking op het zenuwstelsel hebben, waren al gauw ontdekt: alcohol die ontspannend werkt op een vermoeide geest. Opiaten die de pijn verzachten en de slaap bevorderen. Cocabladeren die het gevoel verdoven en het uithoudingsvermogen vergroten.

Alcohol is lange tijd de belangrijkste geweest. De bijbel vertelt ons in Genesis 9:20, 21: „Noach [begon] als landman en ging een wijngaard planten. Voorts dronk hij van de wijn en raakte bedwelmd.” Opium schijnt in het oude Mesopotamië bekend te zijn geweest en werd naar verluidt overal in het oude Griekenland gebruikt. Peyote, tabak, coca, soma — alle hebben door heel de geschiedenis heen een rol gespeeld.

Drugs hebben zelfs een plaatsje gevonden in de literatuur. Homerus vertelde over de vergeetachtigheid die enkelen van Odysseus’ bemanning in het land van de lotuseters overviel. De beroemde gefingeerde detective Sherlock Holmes injecteerde zich met een cocaïneoplossing van 7 procent, wat hij „buitengewoon stimulerend en verhelderend voor de geest” vond — wat lijkt op de zienswijze die door de niet-gefingeerde Victoriaanse intellectueel Sigmund Freud werd gepropageerd.

Men zag al snel de medicinale waarde van drugs in, maar het gebruik ervan bleef niet tot de geneeskunde beperkt. Drugs vonden brede toepassing in religieuze riten. Men gebruikte ze in een poging het bewustzijn te verruimen, intensere gevoelens op te wekken, de waardering te vergroten, de stemming te veranderen en het vermogen om lief te hebben te doen toenemen. Maar ze bezaten ook een onbegrensd vermogen om te verwoesten en maatschappelijke problemen te scheppen.

Het is opmerkenswaardig dat de drugs die thans verboden zijn, niet altijd werden beschouwd als nadelig voor de gezondheid en het welzijn van de mens. Zo waren bijvoorbeeld in de tweede helft van de negentiende eeuw cocaïne, opium en heroïne in de Verenigde Staten wettelijk toegestaan en gemakkelijk te verkrijgen. Men kon ze zonder doktersvoorschrift bij iedere apotheek kopen. Sommige werden algemeen toegepast in patentgeneesmiddelen. Coca Cola bevatte zeventien jaar lang cocaïne totdat men dat bestanddeel in 1903 door cafeïne verving.

De naties die thans de drughandel trachten te onderdrukken, deden eens hun uiterste best om die te bevorderen. De Opiumoorlogen — twee handelsoorlogen die halverwege de negentiende eeuw werden uitgevochten toen China probeerde de illegale opiumhandel binnen zijn grenzen te beperken — eindigden met de nederlaag van China en de gedwongen legalisering van de opiuminvoer in dat land.

Een misdaad zonder slachtoffers?

Sommigen in deze tijd zijn eveneens vóór de legalisering van drugs. Zij zien het als een oplossing voor de dilemma’s waaraan men het hoofd moet bieden bij de bestrijding van de illegale drughandel. Anderen zijn van mening dat het „recreatieve” gebruik van drugs een persoonlijke en individuele kwestie is en zien het gebruik van drugs als een onschadelijke vorm van vermaak. Maar is het gebruik van drugs een „misdaad zonder slachtoffers”, zoals sommigen beweren? Beschouw het volgende eens:

● De 26-jarige Natasha Ashley, acht en een halve maand zwanger, staat met een vriendin op het trottoir te praten in een Newyorkse stadswijk genaamd „Little Italy” (Klein Italië). Plotseling schiet er een auto het trottoir op, raakt de beide vrouwen en drukt Natasha Ashleys linkerbeen tegen een lantaarnpaal, waardoor haar been tot aan de knie wordt verbrijzeld. Ook de vriendin loopt een beenbreuk op. De politie treft de bestuurder in een door drugs veroorzaakte bedwelming in zijn auto aan terwijl hij de injectiespuit nog krampachtig in zijn hand houdt. „Het leek erop alsof hij zichzelf onder het rijden een overdosis had gegeven”, zei de paramedic die de slachtoffers verzorgde.

● Michael Perkins, nog maar twaalf jaar oud, is dood — omgekomen bij een brand die het gebouw waarin hij woonde, verwoestte. De politie zegt dat de brand was aangestoken door crackdealers nadat zijn vader zich erover had beklaagd dat zij in het huis drugs verhandelden.

● Rosa Urena zal deze herfst niet naar de universiteit gaan en volgend jaar niet trouwen, zoals zij van plan geweest was. Terwijl zij in bed lag te slapen, raakte zij dodelijk gewond toen zij in het hoofd werd getroffen door een verdwaalde kogel, die zich door haar venster en de plank aan het hoofdeinde van haar bed heen boorde. Drughandelaars hadden het gebouw waarin zij woonde tijdens een territoriumstrijd met kogels doorzeefd.

● Een zeventienjarige crackverslaafde gaat op rooftocht om zijn druggewoonte te kunnen bekostigen. Als hij acht dagen later wordt gepakt, heeft hij vijf mensen gedood en zes anderen verwond. „Alle slachtoffers waren onschuldige, werkende mensen”, merkte het hoofd van het rechercheteam op.

Het bovenstaande is slechts een greep uit de vele met drugs in verband staande incidenten die dit jaar in slechts één stad plaatsvonden. En ze nemen in alarmerend tempo toe.

Hoe veilig zou u zich op de snelweg voelen als u wist dat een bepaald percentage van de medeweggebruikers drugs heeft gebruikt die hun beoordelings- en reactievermogen beïnvloeden? Zou u kalm in een bus, vliegtuig of trein stappen wanneer u zou bemerken dat degenen die voor uw veiligheid verantwoordelijk zijn, wellicht onder invloed van drugs verkeren? „Er zijn reeds gevallen geweest van verslaafde piloten, treinmachinisten, bus- en vrachtwagenchauffeurs, directeuren, artsen, leerkrachten en anderen in verantwoordelijke posities, die gevaarlijke situaties hebben veroorzaakt door tijdens het werk ’een missie te vervullen’ [drugjargon voor high worden]”, merkt de Manchester Guardian Weekly op.

Tijdens een onderzoek van een recente ramp met een forensentrein in Mount Vernon (New York) werd het gehele uit vijf personen bestaande treinpersoneel bij een test op druggebruik positief bevonden. Het hoofd van de Amerikaanse Spoorwegen, John H. Riley, zei: „In de afgelopen 16 maanden heeft er gemiddeld elke 10 dagen één ernstig treinongeluk plaatsgevonden waarbij alcohol- of druggebruik werd ontdekt, en bij die ongelukken zijn meer dan 375 doden of gewonden gevallen. Bij één op de vijf spoorwegongevallen die wij in de afgelopen twee jaar hebben onderzocht, vielen tests op druggebruik positief uit en 65 procent van de dodelijke slachtoffers viel te betreuren bij ongelukken waarbij één of meer employés positief bevonden werden bij drug- of alcoholtests.”

Drugs en misdaad

Men hoeft geen reiziger te zijn om het slachtoffer te zijn van het drugwereldje. Vaak zijn de slachtoffers mensen die gewoon thuis zitten of zich op straat bevinden. Veel drugverslaafden, gedreven door de noodzaak hun dure gewoonte te bekostigen, vervallen tot criminaliteit — overvallen, berovingen, inbraken. „Uit een recent onderzoek van het [Amerikaanse] Ministerie van Justitie bleek dat in sommige steden een verbazingwekkend aantal van 79 procent van degenen die wegens strafbare feiten werden voorgeleid, bij drugtests positief bevonden werd”, verklaart U.S.News & World Report.

Dan zijn er nog de frequente vuurgevechten tussen rivaliserende drugbenden en de represaillemaatregelen tegen degenen die niet betalen. Onschuldige omstanders raken vaak bij deze confrontaties betrokken. „Als een doelwit toevallig in een groepje van vier of vijf anderen staat”, zo zei een functionaris, „dan is dat jammer voor die vier of vijf anderen.”

In de Amerikaanse hoofdstad, Washington D.C., werden in 1987 228 moorden gepleegd — waarvan 57 procent in verband stond met verdovende middelen. In de stad New York werden 1691 moorden geregistreerd, een gemiddelde van meer dan vier per dag. Bij meer dan 38 procent daarvan vormden drugs de aanzet. „De brandweer van Oakland [Californië] schrijft de meer dan 180 gevallen van brandstichting die vorig jaar in de stad plaatsvonden, toe aan oorlogen tussen drugbenden en represailles tegen traag betalende klanten of inwoners die in het openbaar klaagden over de in de stad plaatsvindende openlijke handel in crack, een krachtige soort cocaïne”, meldt een verslag in The New York Times.

In de hele samenleving is het effect van drugmisbruik merkbaar — toegenomen misdaad en geweld, de last van een verminderde economische produktiviteit en de tragische ongelukken, maatschappelijk verval — en de daarmee gepaard gaande hoge kosten. Maar de druggebruikers zelf zijn degenen die de hoogste prijs betalen. Hoe dat zo?

De gevaren voor de gebruikers

„Drugmisbruik is schadelijk. Het kan de geest verwoesten en het lichaam kapotmaken. Het is in één woord stom”, aldus Malcolm Lawrence, een voormalig onderminister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, belast met de internationale drugbestrijding. Maar hoe staat het met degenen die opschepperig beweren niet verslaafd te zijn en zeggen dat zij elk moment kunnen stoppen? „Ik ken enkelen die verschillende malen crack hebben genomen en het daarna nooit meer hebben gebruikt”, zei een middelbare scholier.

„Zeker niet iedere jongere die een keer high wordt van een stickie of een fles sterke drank leegdrinkt, eindigt zoals ik”, zegt Ken Barun, een voormalige verslaafde die op zijn 16de met marihuana begon en vervolgens overging op opiumballetjes, hallucinogenen, heroïne en cocaïne — zonder te verwachten ooit nog zijn 25ste verjaardag te beleven. Maar bij velen ontstaat er wèl een afhankelijkheid van drugs, en niemand kan zeggen bij wie dat zal gebeuren, totdat het te laat is.

Eén probleem is de ontkrachtende uitwerking van drugs. Door cocaïne bijvoorbeeld, momenteel een van de meestgebruikte drugs, voelt u zich aanvankelijk sterker, alerter en zelfverzekerder, krijgt u het gevoel dat u uw leven beter in de hand hebt. Het gevoel is zo aangenaam dat u de drug steeds opnieuw wilt gebruiken. Maar als u dat doet, begint u zich zonder de drug onprettig te voelen — prikkelbaar, verward, angstig, gedeprimeerd. U hebt meer nodig. Maar herhaaldelijk gebruik kan verslaving veroorzaken en een hoop problemen, waaronder paranoia, hallucinaties en psychose.

Onderzoekers hebben ontdekt dat cocaïnegebruik het hart permanent kan beschadigen en de aanzet kan geven tot hartaanvallen en beroerten. Len Bias, een beroemde basketballspeler in de Verenigde Staten die in 1986 op 22-jarige leeftijd aan een door cocaïne veroorzaakte hartaanval stierf, heeft de drug naar verluidt slechts eenmaal gebruikt.

Crack, een cocaïnederivaat, is zelfs nog erger. „De speciale gevaren van crack zijn het gevolg van het extreem hoog verslavend potentieel van de drug en diens vermogen ernstige medische en psychische problemen te veroorzaken”, verklaart het tijdschrift Medical Aspects of Human Sexuality. Omdat het goedkoop en gemakkelijk verkrijgbaar is, oefent het een bijzondere aantrekkingskracht uit op de jeugd. Van sommige crackgebruikers is bekend dat zij hun ouders hebben vermoord en zichzelf van het leven hebben beroofd.

„Het aantal gerapporteerde sterfgevallen en spoedopnamen in het ziekenhuis als gevolg van cocaïnegebruik is tussen 1983 en 1986 aanzienlijk gestegen”, verklaart een speciaal rapport van het hoofd van de Rekenkamer in de Verenigde Staten. De door DAWN (een Amerikaanse organisatie die waarschuwt tegen drugmisbruik) verzamelde statistische gegevens, afkomstig van deelnemende ziekenhuizen en medische inspecteurs, gaven over die periode een stijging te zien van 167 procent in het aantal spoedopnamen in het ziekenhuis en een stijging van 124 procent in het aantal sterfgevallen door het gebruik van de drug.

Tragische uitwerking op de jeugd

Een van de meest tragische gevolgen van drugmisbruik is het effect ervan op kinderen. „Het relaas van de mishandeling en verwaarlozing van kinderen in de stad New York in 1987, is er in feite een van een explosieve toename in drugmisbruik”, stond in een rapport van de Internal Fatality Review Panel of the Human Resources Administration. Er waren 46.713 gevallen van mishandeling en verwaarlozing van kinderen en 103 kinderen zijn gestorven. Bovendien werden in het jaar 1987 in de stad meer dan 2500 kinderen met ontwenningsverschijnselen geboren. Cocaïne is er eveneens de oorzaak van dat veel baby’s te vroeg en met een laag gewicht worden geboren, aangezien de drug de bloedstroom naar de placenta beperkt en de hoeveelheid zuurstof en voedingsstoffen die de foetus bereikt, vermindert.

Er worden ook baby’s geboren met het verschrikkelijke AIDS-virus, dat door intraveneus druggebruik wordt overgedragen en dat via de moeder de foetus bereikt. Tegen het eind van dit jaar zullen alleen al in de stad New York ongeveer duizend baby’s met het AIDS-virus zijn geboren. „Wij zien nu nog maar het begin van de verwoesting”, zegt dr. Leonard Glass, hoofd van de afdeling zuigelingenzorg van het Kings County Hospital Center in Brooklyn. In dit ziekenhuis sterven elke maand drie tot vier baby’s aan AIDS.

Men zou verwachten dat de wereld, gezien de gevaarlijke en dodelijke gevolgen van drugs, tegen de drughandel in ’t geweer zou komen en dat ze die met wortel en tak zou uitroeien. Maar waarom blijft de handel in drugs dan toenemen? Welke hoop is er voor de toekomst?

[Kader op blz. 7]

Enkele algemeen gebruikte drugs

Drug Mogelijke gevolgen Risico’s van gebruik

[Illustratie op blz. 9]

De ongeborenen zijn hulpeloze slachtoffers van het drugmisbruik van de ouders