Gezond blijven — De natuurlijke methode

Door Ontwaakt!-correspondent in de Bondsrepubliek Duitsland

NADAT Shirley met roken was opgehouden, begon zij aan te komen. Haar man, die er erg op gebrand was dat zij haar meisjesachtige figuur behield, besloot dat zij beiden zouden gaan joggen om fit te blijven. Zo begonnen zij, zoals miljoenen anderen de afgelopen jaren, aan een programma om hun gezondheid te verbeteren.

Evenals mensen in andere landen zijn de Duitsers tegenwoordig zeer gezondheidsbewust. Dit wordt weerspiegeld in de ongeveer 4200 bodybuilding- en fitnesscentra die hier in Duitsland te vinden zijn. Bijna de helft van de leden zijn vrouwen, zodat het niet verbazingwekkend is dat ’s werelds beste bodybuildster of „lichaamsstyliste” drie jaar achtereen een Duitse is geweest.

Voor degenen die fit willen blijven door zich te houden aan het gezegde: „Je bent wat je eet”, heeft Duitsland 2700 gezondheidswinkels en nog eens 1000 bio-winkels te bieden, verkoopplaatsen voor biologisch gekweekt voedsel, verbouwd zonder gebruikmaking van chemicaliën of kunstmest. En natuurlijk heeft het land ook de nodige burgers die geloven dat vitaminepillen belangrijk zijn voor hun gezondheid.

Deze verschillende manieren om de gezondheid in stand te houden, zijn gebaseerd op de natuurlijke methode om ziekte te voorkomen in plaats van te genezen. Maar wat te doen als de natuurlijke methode van preventie faalt? Dan zullen veel Duitsers hun toevlucht nemen tot een eveneens natuurlijke methode van genezen.

Lichaam, genees uzelf!

Naast de reguliere of klassieke vormen van geneeskunde biedt Europa een keur van kruidendokters, natuurartsen en andere genezers die alternatieve behandelingsmethoden aanbevelen. De natuurlijke remedies die zij voorschrijven zijn er niet zozeer op gericht symptomen te verlichten maar hebben ten doel lichaamsfuncties en afweersystemen van het lichaam te sterken en te ondersteunen zodat het lichaam zichzelf kan genezen.

Een journalist schreef onlangs: „Steeds meer patiënten zoeken hun heil bij de geneeskracht van planten.” In dit verband moet echter worden opgemerkt dat veel natuurlijke geneesmiddelen, zoals digitalis, afkomstig van de bladeren van vingerhoedskruid, thans synthetisch geproduceerd kunnen worden. Het synthetisch geproduceerde geneesmiddel kan zelfs waardevoller zijn. Natuurlijk zijn niet alle natuurlijke stoffen onschadelijk. Neem bijvoorbeeld opium en dollekervel, en giftige paddestoelen.

Niettemin is het niet meer dan billijk te zeggen dat de gevaren van veel moderne medische therapieën nu pas vollediger worden onderkend. Dikwijls zijn de gevaren daarvan ernstiger dan die van de in de natuur voorkomende geneesmiddelen — het medicijn thalidomide is een berucht voorbeeld. Geneesmiddelen hebben gewoonlijk enige bijwerkingen, en de schade van zulke bijwerkingen moet dan ook zorgvuldig worden afgewogen tegen de potentiële voordelen.

Naar verluidt bestaat op het ogenblik één op elke drie in Duitsland verkochte medicinale preparaten uit natuurlijke componenten in plaats van uit chemische. Deze tendens heeft ondersteuning gekregen van een voormalige Duitse presidentsvrouw. Dr. Veronica Carstens, zelf internist, zegt: „Ik heb niets tegen de klassieke geneeskunde. Maar ik vind natuurlijke behandelingswijzen een uitstekende aanvulling op de klassieke geneeskunde.”

Dr. Carstens moedigt artsen krachtig aan zich beide behandelingswijzen eigen te maken en de sinds lang bestaande barrière tussen beide te slechten. Klaarblijkelijk heeft dit resultaat gehad. Een in het begin van dit decennium aan de Universiteit van Freiburg verricht onderzoek onthulde dat 60 procent van alle Duitse huisartsen af en toe of zelfs geregeld natuurlijke geneesmiddelen voorschrijft wanneer zij vinden dat klassieke medicatie onnodig is. Dit cijfer kan in zoverre misschien zelfs tot bijna 100 procent worden opgetrokken dat de meeste reguliere artsen de waarde van whirlpool-therapie erkennen als het gaat om kwetsuren van zachte weefsels, spieren en pezen.

Zo worden tegenwoordig de naar verluidt geneeskrachtige eigenschappen van guldenroede, brandnetel, knoflook, citroenmelisse, jeneverbes en dergelijke tot gemeengoed gemaakt. Weliswaar brengen ze, gebruikt als thee of voor compressen, of toegepast in extracten of tincturen, niet de ogenblikkelijke verlichting die de zogeheten wondermedicijnen soms geven, maar men hoeft zich tenminste niet zo ongerust te maken over ongewenste bijwerkingen. Dit is in overeenstemming met het medische beginsel „primum est non nocere” („het eerste beginsel is geen schade te berokkenen”).

Water — Kan er iets natuurlijkers zijn?

De toepassing van water voor hetzij genezing of preventie, zoals in kuuroorden of badplaatsen, is eveneens een natuurlijke methode om gezond te blijven. Hierin zijn volgens het Duitse weekblad Der Spiegel de Duitsers „alle anderen ver vooruit, want nergens anders is zo’n verscheidenheid aan badplaatskuren voor herstel, revalidatie en preventie te vinden”. Merk op dat in Duitsland met betrekking tot badplaatsen de nadruk op de gezondheid ligt, niet op recreatie of vakantie. Dat is in overeenstemming met de oorsprong ervan. De kuuroorden hebben hun prototype in het Belgische Spa, een beroemd kuuroord dat bekendstaat om zijn natuurlijke mineraalwater.

Gedurende 1985 heeft bijna één op de acht inwoners van Duitsland enige tijd in een van deze kuuroorden doorgebracht. Sommigen hebben hun verblijf zelf bekostigd, maar de uitgebreide ziektekostenverzekeringen die in Duitsland beschikbaar zijn, hebben een veel groter aantal personen in staat gesteld tegen nominale kosten een behandeling te ondergaan. Natuurlijk moet men aan bepaalde voorwaarden voldoen om in aanmerking te komen voor een door de ziektekostenverzekering betaalde therapie, en is ook de frequentie waarmee er gebruik van kan worden gemaakt, niet onbeperkt.

Een bijzonder populaire behandeling die de nadruk legt op de toepassing van water is de Kneippkuur. Deze werd meer dan honderd jaar geleden door Sebastian Kneipp in een stadje ten zuidwesten van München ontwikkeld. De Kneippkuur vindt men thans in tientallen badplaatsen in heel Europa, en zelfs Japan zal binnenkort zijn eerste Kneippkuuroord hebben. Dit is niet verbazingwekkend gezien de nadruk die in Japan wordt gelegd op lichamelijke fitheid, zoals werd beschreven in de uitgave van 22 februari 1987 van Ontwaakt!a

Hydrotherapie, het beginsel waarop de Kneippkuur berust, is „de behandeling van een ziekte of gebrek door de uitwendige toepassing van water” en kan verschillende vormen aannemen: whirlpools, douches, baden, onderwateroefeningen, massage, hete en koude compressen, om er eens enkele te noemen. De Kneippkuur gaat uit van het beginsel dat water een doeltreffend middel is voor (1) het oplossen of afbreken van giftige afzettingen die een behoorlijke bloedcirculatie belemmeren, (2) het verwijderen van deze vergiften en (3) het versterken van het organisme.

Zo werd in de Australian Family Physician, in de uitgave van december 1984, verklaard dat de ’hydrotherapie, of oefeningen in verhit water, een methode is die wordt gebruikt in de behandeling en verpleging van reumatische, neurologische en orthopedische aandoeningen’. En het Russische medische tijdschrift Akush Ginekol, 1982, berichtte over ’de normalisatie van het vrouwelijke voortplantingsvermogen na de behandeling in een kuuroord’.

Van de Kneippkuur wordt gezegd dat ze bijzonder doeltreffend is bij de behandeling van hart- en vaatziekten en stoornissen van het zenuwstelsel. Ook is ze heel doeltreffend gebleken in de behandeling van rugpijn met behulp van een whirlpool-installatie of eenvoudig door middel van oefeningen in een kuip met heet of koud water. Er zou zelfs gezegd kunnen worden dat Kneipp zijn tijd vele tientallen jaren vooruit was, aangezien de moderne geneeskunde de waarde van hydrotherapie erkent, zoals iedere uitgave van Indexus Medicus zal aantonen.

Die Kneipp Kur, door Lothar Burghardt, zegt dat „na de behandeling in een kuuroord het aantal dagen ziekteverzuim met meer dan 60% daalde. Dit betekent besparingen in ziekengelduitkeringen . . . en een gestegen produktiviteit. Na behandeling in een kuuroord nam het medicijngebruik aanzienlijk af — tot ongeveer een derde. . . . Economen en sociale wetenschappers in verschillende landen hebben geheel onafhankelijk van elkaar ontdekt dat voor iedere mark die zinvol aan een kuuroordbehandeling wordt besteed, drie mark aan potentiële ziektekosten wordt bespaard.”

Een voormalige hoge ambtenaar van de Geneeskundige Dienst, Fritz Allies, merkt op: „De kosten van het verblijf in een kuuroord worden normaliter gedekt door de ziektekostenverzekeringsmaatschappij van de patiënt of door het Duitse pensioenfonds, en kunnen tot duizenden DM per patiënt oplopen. De verwachting is dat die investering zichzelf in de loop van de tijd terugbetaalt. Men hoopt dat de patiënt arbeidsgeschikter zal zijn als gevolg van de behandeling en daarom ziekteverzekeringspremie zal kunnen bijdragen in plaats van ziekengeld of een vervroegd pensioen te ontvangen.”

Verzekeringsmaatschappijen kunnen moeilijk beschouwd worden als lichtgelovig of bevooroordeeld als het om therapieën gaat die voordelen voor de gezondheid beloven. Zo verklaarde het DAK Magazin, uitgegeven door een vooraanstaande Duitse verzekeringsmaatschappij, in zijn uitgave van maart 1987: „De DAK kuuroordbehandeling van vier weken actieve gezondheidstraining leidt tot een haast ongelooflijke verbetering van het welbevinden.”

Een soortgelijk getuigenis wordt afgelegd door het Duitse medische tijdschrift Münchener Medizinische Wochenschrift, dat bericht: „Twee jaar geleden hebben wij 100 willekeurig gekozen ontslagbrieven onderzocht na afloop van behandeling in een kuuroord. In 88% van deze gevallen bevestigden de artsen van het kuuroord een positief resultaat.”

Een woord van waarschuwing

Goed en matig eten, voldoende rust en lichaamsbeweging plus volop inademen van frisse lucht vormen een grote hulp om fit te blijven. Kuuroorden die proberen een milieu zonder stress en spanningen te verschaffen, bieden gewoonlijk deze voordelen en meer. Soms helpt een verblijf in zo’n kuuroord zelfs leefpatronen te doorbreken, zoals wanneer de tabaksgewoonte wordt overwonnen. „Een kuur”, zo zegt Rita Süssmuth, minister van volksgezondheid in de Bondsrepubliek Duitsland, „is voor veel mensen een keerpunt in het omgaan met zichzelf en kan leiden tot een betere, meer op de gezondheid georiënteerde leefwijze.”

Toch moet worden toegegeven dat elke methode om te proberen gezond te blijven zijn potentiële gevaren heeft. Sommige medicijnen, hetzij van chemische of natuurlijke aard, kunnen onwenselijke bijwerkingen veroorzaken, zelfs wanneer ze op de juiste wijze worden toegediend. Onberaden diëten kunnen leiden tot een onevenwichtige voeding. En te veel of de verkeerde soort lichaamsbeweging kan een tenniselleboog, joggersenkel of aerobic-rug opleveren, om van de tijdverspilling nog maar niet te spreken.

Wanneer men een behandeling in een kuuroord ondergaat, is er ook het gevaar van slechte omgang. Weg van huis en gezin en met meer vrije tijd ter beschikking dan gewoonlijk, kan iemand gemakkelijk in de verleiding komen die tijd onverstandig te besteden. Dit wordt geïllustreerd door wat een vrouw over haar verblijf in een kuuroord zei: „Als drie weken zonder werk — en je man — geen vakantie zijn, wat is het dan wel? Een beetje romantiek hoort bij de behandeling.”

Personen die graag christelijke maatstaven van moraal en gedrag willen handhaven, hebben echter bemerkt dat openlijk met anderen over Gods koninkrijk spreken hen gewoonlijk beschermt tegen personen die er dubieuze zienswijzen of motieven op na houden. Ja, telkens weer hebben christelijke getuigen van Jehovah die in een badplaats behandeld werden, zelfs veel succes gehad met prediken en het verspreiden van bijbels en bijbelse lectuur. De wijsheid van boven geeft te kennen dat gehuwde personen slechts in gezelschap van hun partner naar een badplaats zullen gaan.

Maar hetzij thuis op een ziekbed of in een ziekenhuis of een badplaats, het is beslist veel aangenamer na te denken over de vreugden van toekomstige gezondheid dan te tobben over ongemakken van huidige kwalen. „Aangename woorden zijn een honingraat,” zegt een bijbelse spreuk, „zoet voor de ziel en genezing voor de beenderen.” — Spreuken 16:24.

Evenwichtigheid is noodzakelijk!

„Het probleem met voortdurende inspanning om de gezondheid van het lichaam te behouden is, dat het zo moeilijk gaat zonder de gezondheid van de geest te verwoesten.” Zo schreef de Engelse auteur G. K. Chesterton een halve eeuw geleden. Die woorden zouden kunnen worden geparafraseerd door te zeggen dat te veel aandacht schenken aan onze fysieke gezondheid onherroepelijk een nadelig effect op onze geestelijke gezindheid zal hebben.

Ja, het is o zo gemakkelijk in uitersten te vervallen. De meeste mensen besteden niet genoeg aandacht aan hun gezondheid, en onder degenen die het wel doen, zijn er altijd wel een aantal die het overdrijven. De sleutel is evenwichtig blijven. Dat betekent realistisch zijn. Bedenk ook dat wat voor de een werkt, misschien voor een ander niet werkt. Men dient ook te bedenken dat op het ogenblik volmaakte gezondheid een onmogelijkheid is. Word niet onevenwichtig, een soort ’gezondheidsapostel’, door uw methode om gezond te blijven te prediken als het absolute einde om fit te blijven of door het tot het voornaamste in uw leven te maken.

De Schepper van de mensheid, Jehovah God, verzekert dat in zijn toekomstige nieuwe wereld „geen inwoner zal zeggen: ’Ik ben ziek’” (Jesaja 33:24). Maar om leven in dat nieuwe samenstel te verwerven, moeten wij eerst geloof in God oefenen en tot hem naderen door middel van het loskoopoffer van zijn Zoon, Jezus Christus (Handelingen 4:12; Hebreeën 7:25; 11:6). Hoe gelukkig zijn zij die de tijd zullen beleven wanneer gezond blijven de natuurlijkste zaak van de wereld zal zijn!

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 26]

„De kosten van het verblijf in een kuuroord worden normaliter gedekt door de ziektekostenverzekeringsmaatschappij van de patiënt of door het Duitse pensioenfonds”

[Illustraties op blz. 24, 25]

Therapie in Duitse badplaatsen

[Verantwoording]

Kurverwaltung Bad Salzschlirf

[Verantwoording]

Kurverwaltung Bad Camberg

[Verantwoording]

Kurverwaltung Bad Camberg