Weiden of scheren de hedendaagse religies de kudde?
„Wee de herders van Israël, die weiders van zichzelf zijn geworden! Is het niet de kudde die de herders behoren te weiden?” — Ezechiël 34:2.
ZOALS het in de dagen van het oude Israël was, is het ook thans vaak: Veel religieuze herders weiden zichzelf en laten hun kudden verhongeren. Vorig jaar beheersten de televisiedominees het toneel, volijverig bezig met het scheren van de schapen.
De sterren waren Jim en Tammy Bakker van de PTL, maar ook de bezetting van de bijrollen was sterk. Tussen twee haakjes, PTL betekent „Praise the Lord” (Loof de Heer) en „People That Love” (Mensen die liefhebben), maar tegen het eind van het jaar zeiden veel journalisten dat „Pass the Loot” (Geef de buit door) en „Pay the Lady” (Betaal de dame) toepasselijker waren. Een rubriekschrijver duidde hun bediening aan als „geld wisselen in de tempel” en sprak van „het villen van de armen onder de dekmantel van evangelisatie”.
De Bakkers stonden eens aan het hoofd van Heritage USA, een 930 hectare groot recreatiepark in Fort Mill (South Carolina, VS), met een geschatte waarde van $178 miljoen. Het PTL-imperium is goed voor $129 miljoen per jaar. Sedert 1984 is in nieuwsberichten gezegd dat de Bakkers salarissen en tantièmes tot een bedrag van $4,8 miljoen ontvingen. In 1986 bedroeg Jim Bakkers salaris naar verluidt $1,6 miljoen en dat van Tammy $300.000. Zij woonden in South Carolina in een aan een meer gelegen huis dat $1,3 miljoen waard was, met verguld sanitair en een airconditioned en verwarmd hondehok achter het huis. Bakker zei vaak: „God wil dat zijn mensen eerste klas reizen.” Dat deden op zijn minst hij en Tammy en hun honden — zolang het duurde.
Maar aan dit alles kwam een eind toen Bakker zijn overspel met een secretaresse van de kerk bekende. In weerwil van de $265.000 aan PTL-gelden die gereserveerd werden als zwijggeld, ligt deze kleine escapade dus ten grondslag aan de „Pay the Lady”-uitleg van de letters PTL. (De dame in kwestie heeft dit bedrag echter nooit ontvangen.) De PTL van de charismatische Pinksterbeweging werd overgedragen aan de fundamentalist Jerry Falwell.
Falwell begon met ’alles vergeven en vergeten’, maar het duurde niet lang of de poppen waren aan het dansen en de modder vloog in het rond. Hij hekelde Bakkers PTL als „de grootste schurftkorst en kankerplek van het christendom in de afgelopen 2000 jaar kerkgeschiedenis”. Met een prachtig vertoon van rechtvaardige verontwaardiging donderde Falwell: „Ik zie de hebzucht. Ik zie het egocentrisme. Ik zie de gierigheid die hun ondergang heeft teweeggebracht.” Toen Falwell de PTL overnam, zo bericht Newsweek, nam hij dus dit besluit: „Falwell zei dat hij één ding niet zou doen, namelijk ’op de televisie om geld bedelen’. Vorige week kwam Falwell op de televisie en bedelde.”
De Newyorkse Daily News schreef onder de kop „Falwell tot volgelingen: Geef de buit door”: „Jerry Falwell heeft gisteren opnieuw zijn geldnet uitgeworpen en er bij zijn elektronische kudde op aangedrongen met meer geld op de proppen te komen.” Hij zei tegen zijn overwegend arme gemeente: „Wij hebben het grootste offer nodig dat u kunt overmaken. . . . Als u niet wilt dat deze bediening doorgaat, kunt u mijn woorden gewoon negeren.” Dat deed men niet. Bij deze geldinzamelingsactie werd $20.000.000 binnengehaald. Vervolgens deed hij wat hij had beloofd te doen als de campagne een succes was: hij trok een sjiek blauw pak aan, ging boven aan de 50 meter lange waterglijbaan van Heritage USA staan, zei het Onze Vader op en stortte zich naar beneden. Falwell heeft zich later uit de PTL teruggetrokken.
Newsweek berichtte: „Michael Korpi, ex-fotograaf bij Falwells ’Nostalgisch evangelie-uurtje’, uit de beschuldiging dat er door de bediening [van Falwell] in 1979 meer dan $4 miljoen werd bijeengebracht als reactie op een oproep voor Cambodjaanse vluchtelingen, maar dat er slechts $100.000 werd overgemaakt om de slachtoffers te helpen.”
Televisiepredikant Oral Roberts evenaarde Falwells glijbaan-act met een eigen nogal dramatische act. Begin vorig jaar vertelde hij zijn volgelingen dat hij door God gewaarschuwd was dat als hij op 31 maart geen $8.000.000 ingezameld had, hij „thuisgehaald” zou worden. In zijn slotgebed zei hij: „Verleng mijn leven. Zorg dat ik april haal.” Zijn zoon pleitte: „Laat dit niet de laatste verjaardag van mijn vader zijn!” Deze emotionele chantage van Roberts en zoon werkte. Roberts bleef in zijn gebedstoren — die geacht werd hem zo’n 60 meter dichter bij God te brengen — en zijn televisiepubliek kwam met de $8.000.000 over de brug. Een van zijn volgelingen reageerde echter nogal nuchter: „Als hij inderdaad zou sterven, zou dat niet zo erg zijn. Het is goed toeven in de hemel.”
Op een keer onthaalde hij zijn tv-publiek op een aangrijpend verhaal met een happy end. De Duivel kwam zijn slaapkamer binnen en worstelde met hem. Roberts vertelde erover: „Ik voelde die handen op mijn keel en hij probeerde me te wurgen. Ik riep naar mijn vrouw: ’Schat, kom toch!’ Zij kwam de kamer in en gebood de duivel te maken dat hij wegkwam. Ik kon weer ademhalen en kwam gezond mijn bed uit.” Blijkbaar had zijn vrouw meer macht over de Duivel dan hij.
Toen in 1980 de geldstroom stagneerde, vertelde hij dat hij een 270 meter lange Jezus had gezien, die blootsvoets met hem stond te praten. Dit visioen bracht $5.000.000 aan schenkingen op. Hij beweert doden opgewekt te hebben. Bij een bepaalde gelegenheid berichtte hij: „Ik heb met een preek moeten ophouden en terug moeten gaan om een dode op te wekken.” Dit alles ontlokte Newsweek de opmerking: „Oral Roberts zegt dat hij de doden heeft opgewekt, maar het is hem erom te doen de levenden op te wekken, tot geldschenkingen.”
Naar men zegt is Jimmy Swaggart, voorganger bij de Pinksterbeweging, de populairste tv-evangelist en bereikt hij elke zondag acht miljoen kijkers. Als belangrijk gospelzanger heeft hij $100 miljoen aan zijn platen verdiend. Over de beroering rond de Bakkers zei Swaggart: „Ik vond dat het hele debâcle een kankergezwel was dat uit het lichaam van Christus gesneden moest worden.” Bij een latere gelegenheid zei Swaggart er verder over: „De mensen zullen zeggen: ’Tjonge, die hebben het publiek opgelicht.’ En om u de waarheid te zeggen, daar hebben zij volkomen gelijk in.”
Maar volgens de berichten scheen Swaggart zelf niet veel voor hen onder te doen. Newsweek schreef dat George Jernigan, een vroeger staflid bij Swaggart, beweerde dat Swaggart „$20 miljoen voor een kinderfonds had ingezameld maar nog geen 10 procent daarvan aan het hulpprogramma had besteed. Jernigan zei: ’De rest werd besteed in Baton Rouge’, waar, zo bericht WBRZ-TV, het Swaggart-bezit Jimmy’s huis van $1 miljoen, de farm van zijn zoon, die $776.000 waard is, en het airconditioned boomhutje van zijn kleinkind omvat.”
In een van de ABC-programma’s in de Nightline-serie over de televisiedominees zei ABC-correspondent Marshall Frady: „Zoals tot een aantal mensen begint door te dringen, schijnt al de pracht en praal van de moderne televisie-evangelisatie op zijn minst weinig uit te staan te hebben met de oorspronkelijke eenvoud van die bezielde jonge Galilese mysticus zonder onroerend goed en zonder raad van bestuur, die gewoon in een stoffige uithoek van de aarde rondtrok en praatte, tweeduizend jaar geleden.”
Het is waar dat „al de pracht en praal van de moderne televisie-evangelisatie” weinig uit te staan heeft met de methoden van Jezus. Maar het is ook waar dat de tijden veranderd zijn. Voor de wereldwijde prediking tot miljoenen mensen zijn moderne faciliteiten en een efficiënte organisatie nodig en daar zijn grote geldbedragen mee gemoeid. Niettemin blijven de grondbeginselen van Jezus’ levenswijze het grote voorbeeld voor christenen. De waarden en beginselen die hij heeft verkondigd, zijn ook in deze tijd nog de enige weg voor christenen. — 1 Petrus 2:21.
Hier volgen enkele van die beginselen: ’Gij hebt de waarheid om niet ontvangen, geef om niet. Maak u geen zorgen om materiële dingen. Zoek eerst het Koninkrijk. Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen. Onderwijs de mensen thuis. Gods Woord is waarheid. Heb God lief, heb uw naaste lief. Behandel anderen zoals u door hen behandeld wilt worden. Voed mijn schapen.’ Het ware christendom is niet veranderd; alleen de faciliteiten voor de verbreiding ervan zijn aan veranderingen onderhevig geweest.
Niet de enorme bedragen aan geld die ermee gemoeid zijn, zijn verwerpelijk. Het kost miljoenen om overal op aarde te prediken. Geld is niet slecht, maar de liefde voor geld is de wortel van allerlei kwaad. En de manieren waarop men aan geld komt — de smeekbeden, de trucjes, het gebedel, het bedrog, de leugens — die zijn slecht. Dat men het de armen door bedrog en zwendel ontfutselt, dat is slecht. En als het voor een bepaald doel is ingezameld en dan voor een ander doel wordt gebruikt, ter persoonlijke verrijking, is dat oplichterij. De Farizeeën hadden het geld lief. Judas verraadde Christus voor geld. Veel religieuze herders in deze tijd wandelen veeleer in hun voetstappen dan in die van Jezus.
Zij weiden zichzelf, niet de kudde. En dat gebeurt niet alleen bij de Pinksterbeweging. De fundamentalisten leren de Drieëenheid, het hellevuur, dat de aarde door vuur zal vergaan — allemaal heidense leerstellingen uit het oude Babylon en Egypte. De modernisten loochenen de bijbel — zij ontkennen de inspiratie en de onfeilbaarheid ervan, evenals het auteurschap van de bijbelschrijvers, zeggen dat de bijbelboeken niet in de bewuste tijd geschreven zijn en prediken geen schepping maar evolutie. Dan zijn er de predikanten die populaire psychologie aan de man proberen te brengen, de schijnheilige wauwelaars die vleierijen opdissen om oren te kittelen die niet ontvankelijk zijn voor de onverbloemde bijbelse waarheid. Niet met de tarwe maar met het kaf voeden zij hun kudden. — Jesaja 30:10; 2 Timótheüs 4:3, 4.
Ja, het is thans net als in Jezus’ tijd: „Bij het zien van de scharen had hij medelijden met hen, omdat zij gestroopt en heen en weer gedreven waren als schapen zonder herder” (Matthéüs 9:36). En toen hij hen zag, „begon [hij] hun vele dingen te leren” (Markus 6:34). Jezus heeft thans volgelingen op aarde die in zijn voetstappen wandelen, prediken zoals hij dat deed en de bijbelse waarheden onderwijzen waardoor geestelijke honger gelenigd wordt. — Amos 8:11.
Die volgelingen zijn Jehovah’s Getuigen. Voor hun wereldomvattende predikingswerk zijn grote sommen geld nodig, maar het komt uit vrijwillige, ongevraagde bijdragen. Lectuur wordt tegen minimale kosten gedrukt en verspreid. Wekelijkse bijbelstudies worden gratis bij mensen thuis gehouden. De gemeentevergaderingen zijn gratis toegankelijk, er worden geen collectes gehouden, er wordt niet om geld gebedeld en er worden geen salarissen betaald. Veel Getuigen voorzien met werelds werk in hun onderhoud en geven van hun tijd en geld om de prediking van het goede nieuws van het Koninkrijk tot stand te brengen. — Matthéüs 24:14; Handelingen 1:8.
Zij doen wat Jezus gebood: „Gij hebt om niet ontvangen, geeft om niet.” Zij doen wat Petrus gebood: „Weidt de kudde Gods die aan uw zorg is toevertrouwd, niet onder dwang, maar gewillig; noch uit liefde voor oneerlijke winst, maar bereidwillig; noch als personen die heersen over hen die Gods erfdeel zijn, maar door u voorbeelden voor de kudde te betonen.” — Matthéüs 10:8; 1 Petrus 5:2, 3.
[Inzet op blz. 6]
„Oral Roberts zegt dat hij de doden heeft opgewekt, maar het is hem erom te doen de levenden op te wekken, tot geldschenkingen”
[Inzet op blz. 6]
„Het villen van de armen onder de dekmantel van evangelisatie”
[Inzet op blz. 8]
„Gij hebt om niet ontvangen, geeft om niet”