Aardbevingen — Voorbereiding vergroot uw overlevingskansen!

Door Ontwaakt!-correspondent in Japan

„Wij weten gewoon niet wat wij moeten doen. Er zou paniek uitbreken.” Dit zei een meteoroloog uit Pakistan over de gevolgen die een aardbeving in zijn land zou hebben. In feite weten weinig mensen wat zij bij een aardbeving moeten doen. Niettemin is het onheilspellende aantal rampzalige aardbevingen dat zich in deze eeuw heeft voorgedaan, aanleiding geweest tot uitgebreider onderzoek naar mogelijkheden om zich bij aardbevingen te beschermen. „Ontwaakt!” heeft in verband daarmee een aantal onderzoekers uit verschillende landen geïnterviewd. Daar hun raad opmerkelijk eensluidend is gebleken, hopen wij dat deze informatie voor lezers in veel landen nuttig zal zijn.

„ER WAS een gerommel”, herinnert Mitjiko zich, „en toen een enorme schok waarbij ons houten huis de lucht in scheen te worden geslingerd. Het geluid van voorwerpen die op de grond kletterden en van brekende borden en glazen joeg me nog de meeste angst aan. Plotseling werd ons huis uit zijn voegen gerukt en stond het te wankelen op zijn fundament.

Mijn moeder raakte niet in paniek. Kalm zei ze dat wij ons moesten aankleden om naar buiten te gaan en de dingen bij elkaar moesten pakken die belangrijk voor ons waren. Zij legde uit dat het niet lang meer zou duren voordat ons huis verwoest zou zijn en dat wij er dus uit moesten en naar het ziekenhuis moesten gaan waar mijn vader werkte.”

Mitjiko was nog maar een meisje van 12 toen zij een van de grootste rampen van deze eeuw meemaakte — de aardbeving van 1923 waardoor twee derde van Tokio en heel Jokohama in de as werden gelegd. Duizenden huizen stortten in. En toen het stof was neergedaald, waren er meer dan 143.000 doden te betreuren. Het is echter interessant dat in een later door de regering gepubliceerd verslag werd verklaard: „Degenen die omkwamen doordat hun huis instortte, vormden ongeveer een tiende” van het totale aantal slachtoffers. Wat verklaart dan de overige 130.000 slachtoffers?

De aardbeving had om twee minuten voor twaalf ’s middags toegeslagen — een tijdstip waarop veel huisvrouwen een vuurtje hadden aangemaakt om het middageten klaar te maken. Het gevolg? In enkele seconden tijd braken er talloze branden uit! Mitjiko vervolgt: „Tegen de tijd dat we vertrokken, waren de nauwe straten propvol met hysterische mensen. Allen probeerden radeloos uit de buurt van de branden te komen. Wij drongen ons in de menigte. Mijn moeder zei ons dat wij ons best moesten doen om bij elkaar te blijven en ook waar wij heen moesten gaan ingeval wij elkaar kwijt zouden raken. Ik herinner me hoe verbaasd ik was over de dingen die mensen uit hun huis hadden meegepakt — van rijstpannen tot zware ladenkasten. In hun verwarring hadden zij dingen meegenomen waaraan zij helemaal niets hadden!”

De door de branden intens hete lucht steeg tot grote hoogte, waardoor beneden frisse lucht werd aangezogen, die de branden nog aanwakkerde. Er vormden zich wervelwinden, die overal brandende brokstukken neerslingerden. Tienduizenden mensen probeerden zich in veiligheid te brengen door zich een weg te banen naar open parken. De volgende dag bleken zij vier en vijf man hoog te liggen — de bovensten verbrand, de onder liggenden gestikt.

Waterleidingbuizen waren geknapt en verbindingslijnen gebroken. De volgende paar dagen deden geruchten de ronde dat buitenlanders het beetje drinkwater dat er nog was vergiftigden. Er werden burgerwachten gevormd die buitenlanders vermoordden. De militaire politie vermoordde in het wilde weg leden van de burgerwachten. Door ongegronde angst en paniek was het zelfs bij de politie met de orde gedaan.

Mitjiko echter werd voor dit alles behoed. Binnen drie uur na de aardbeving had Mitjiko’s moeder haar kinderen bij hun vader gebracht, volgens plannen die zij als gezin al hadden gemaakt. Hij bracht hen vervolgens naar een veilige plaats en beschermde hen in de nu volgende onrust. „Wat ben ik mijn ouders dankbaar”, zegt Mitjiko, „dat zij kalm bleven en wisten wat zij moesten doen.”

De Japanse autoriteiten hebben hieruit de les getrokken dat vuur, paniek en geruchten verreweg de ernstigste gevaren bij aardbevingen vormen. In een officieel verslag werd vastgesteld dat 83 procent van de slachtoffers van de aardbeving van 1923 was omgekomen doordat huizen vlam hadden gevat. Vuur vormt nog steeds een bedreiging in Japan, daar bij de bouw op grote schaal hout wordt gebruikt. In landen waar andere materialen, zoals beton, gebruikelijker zijn, is het gevaar van brand aanzienlijk kleiner. Paniek en geruchten echter vormen bijna overal waar een aardbeving kan toeslaan dodelijke gevaren. De ervaring van Mitjiko’s familie illustreert dat deze problemen vermeden kunnen worden door zich voor te bereiden.

Voorbereiding

Hoe kunt u van tevoren dergelijke plannen maken? Ga er in de eerste plaats met uw gezin voor zitten en kies wat plaatsen in uw omgeving uit waarheen u zou kunnen vluchten. Spreek af waar u elkaar zult ontmoeten ingeval u elkaar kwijtraakt en stel vast welke routes iedereen kan nemen om er te komen. Ga na welke gevaarlijke plekken vermeden moeten worden, bijvoorbeeld tankstations, die zouden kunnen exploderen. Leer uw gezin met het oog op het brandgevaar, hoe het gas en de elektriciteit af te sluiten op de plaats waar ze uw huis binnenkomen (in veel landen in de meterkast). Vergewis u ervan dat iedereen weet hoe een brand te blussen. Als u hulp nodig denkt te hebben voor bejaarden of zieken, regel dit dan met uw buren.

Woont u in een aardbevingszone? Dan kan het praktisch zijn zware meubelen die vermoedelijk zullen omvallen vast te zetten. (Naar verluidt rolde er bij een aardbeving in Californië een vleugel op zwenkwieltjes door de kamer, waardoor verscheidene mensen gewond raakten.) Zware en gevaarlijke voorwerpen, waaronder flessen met brandbare vloeistoffen, dienen zo laag mogelijk opgeborgen te worden of op z’n minst achter op een plank. Zet ook eventueel aanwezige propaangasflessen vast.

Als er een aardbeving plaatsvindt

Bovenal: raak niet in paniek! De eerste beving is gewoonlijk de zwaarste en duurt zelden langer dan een minuut.a Kunt u echter uit de voeten, kom dan snel in actie. Zorg dat er geen brand kan uitbreken. Gas dat uit gebroken pijpen lekt, betekent gevaar, evenals blootliggende elektriciteitsdraden en apparaten die nog aanstaan. Sluit daarom zo snel u kunt de hoofdleiding van het gas en de elektriciteit af. Open een deur of een groot raam — die geblokkeerd zouden kunnen raken — zodat u een ontsnappingsmogelijkheid hebt. Kruip dan onder een bureau of een tafel. De laden verlenen een bureau extra stevigheid. Daardoor kunnen bureaus vaak verscheidene tonnen aan gewicht dragen zonder in te storten. Houten bureaus zijn gewoonlijk sterker dan metalen bureaus. Dr. Joeji Isjijama van het Japanse Instituut voor Bouwonderzoek vertelde Ontwaakt!: „Ik geloof stellig dat als u mensen vertelt zich onder een bureau te verschuilen, dit verreweg de beste raad is die u kunt geven.”

Is er geen bureau beschikbaar, hurk dan neer naast een zitbank, bed of ander stevig meubelstuk dat niet kan omvallen, of ga ernaast liggen. Kruip er niet onder, daar de poten het gemakkelijk kunnen begeven. Probeer uw hoofd te beschermen. Omdat de badkamer zo veel wanden in een kleine ruimte heeft, zou die wel eens uw veiligste kamer kunnen zijn.

Ironisch genoeg echter hebben lemen huizen de recente aardbeving in Mexico-Stad doorstaan, terwijl 8 tot 20 verdiepingen hoge gebouwen omvielen. Professor Motohiko Hakoeno van het Instituut voor Aardbevingsresearch van de Universiteit van Tokio vertelde Ontwaakt! dat dit te maken had met de speciale „resonantie” van de aardbevingsgolf. Gebouwen reageren niet op dezelfde manier op trillingen van verschillende frequentie. „Afgezien van het feit dat wij niet weten wanneer een aardbeving zal toeslaan,” voegde professor Hakoeno hieraan toe, „weten wij ook niet wat voor type aardbeving het zal zijn of welke gebouwen het hevigst getroffen zullen worden. Dit maakt het moeilijk veiligheidsregels vast te leggen.”

„Ga in de deuropening staan”, zeggen deskundigen in landen waar deurposten en bovendorpels zo’n stevige constructie hebben dat ze het gewicht van het gebouw erboven en eromheen kunnen dragen. Dit is in Japan niet het geval.

Wat te doen als er brand uitbreekt? Het ligt voor de hand dat u die zo snel mogelijk moet blussen en misschien uw buren te hulp moet roepen. Bedenk dat hoe ernstig de brand ook is, er gewoonlijk vlak boven de vloer lucht is die u kunt inademen.

Maar stel nu eens dat u bij een aardbeving niet thuis maar ergens anders bent, wat dan?

Grote gebouwen: Probeer niet u naar buiten te haasten, daar liften en trappen bij aardbevingen een dodelijke val kunnen blijken. Kunt u niet onder een bureau kruipen, ga dan bij een pilaar of een ander belangrijk draagpunt van het gebouw staan. Blijf uit de buurt van voorwerpen die op u zouden kunnen vallen en vermijd glas, dat zou kunnen breken. Vaak hebben de directies van scholen, warenhuizen en theaters procedures opgesteld die in noodgevallen gevolgd moeten worden. Volg dus de aanwijzingen op en handel niet op eigen houtje.

Op straat: Ga uit de buurt van telefoonpalen en reclame- en uithangborden. Wees op uw hoede voor vallende dakpannen en brekend glas. Zoek als er geen parken of andere open ruimten in de buurt zijn, uw toevlucht in een goed geconstrueerd gebouw.

Ondergrondse spoorlijnen en stations: Die zijn bij aardbevingen in Mexico, Japan en Griekenland goed intact gebleven. Het grootste gevaar is brand. Mensen raken echter vaak in paniek bij de gedachte ingesloten te raken en rennen als gekken naar de trappen en uitgangen. Het is echter het beste ondergronds te blijven totdat de eerste aardbeving voorbij is en op aanwijzingen te wachten.

Auto’s: Wegen moeten vrijgehouden worden voor de brandweer, ambulances en andere hulpdiensten. In Japan zijn de wegen smal en daarom wordt ons gezegd aan de kant van de weg te gaan staan, de radio aan te zetten en te wachten op aanwijzingen.

Stranden: Ga zo snel mogelijk naar hogergelegen terrein. Er kunnen zich tsoenami’s of seismische vloedgolven voordoen van wel 30 meter hoog die met snelheden van honderden kilometers per uur voortrazen! Meestal zijn de tweede en derde tsoenami nog krachtiger dan de eerste.

Natuurlijk hopen wij dat u nooit de verschrikkingen van een aardbeving zult meemaken. Maar door zich terdege voor te bereiden hebben veel mensen grote rampen overleefd. Mitjiko, die nu 76 jaar is, zegt: „Toen ik nog een kind was, zeiden oude mensen dat een grote aardbeving eenmaal in de 60 jaar voorkwam. Ik heb vaak gedacht dat hun woorden in mijn leven niet zijn opgegaan. Ik heb talloze ernstige aardbevingen meegemaakt.” Ja, wij leven in de tijd waarover Jezus voorzei dat er ’in de ene plaats na de andere aardbevingen zouden zijn’ (Matthéüs 24:7). Wees dus voorbereid! Blijf kalm en volg de waarschuwingen en aanwijzingen van de bevoegde autoriteiten op. Dan zult u uw kans om een aardbeving te overleven vergroten!

[Voetnoten]

[Kader op blz. 26]

’Overlevingsuitrusting’ bij aardbevingen

Na een ramp moet men vaak twee à drie dagen op hulp wachten. Daarom wordt aangeraden dat gezinnen die in aardbevingszones wonen, altijd een water- en voedselvoorraad voor drie dagen bij de hand hebben (bij voorkeur ingeblikt of gedroogd voedsel). Mocht het nodig zijn dat u uw huis verlaat, dan verdient het volgens de autoriteiten aanbeveling een ’overlevingsuitrusting’ mee te nemen, bestaande uit het volgende:

1. Een watervoorraad voor drie dagen.

2. Een EHBO-doos.

3. Een zaklantaarn.

4. Een transistorradio, om nauwkeurige informatie en aanwijzingen te kunnen ontvangen.

5. Kleding, sterke schoenen, dekens, ondergoed, een handdoek en papieren zakdoeken.

[Illustraties op blz. 25]

De 12-jarige Mitjiko ten tijde van de grote Japanse aardbeving in 1923. Let op de reusachtige, aan de grond gelopen schepen en de verwoesting van Jokohama

[Verantwoording]

Foto’s van de aardbeving, Brandweer te Jokohama

[Illustratieverantwoording op blz. 24]

J. Isjijama, Instituut voor Bouwonderzoek, Ministerie van Constructie, Japan