Jonge mensen vragen . . .

Zal de scheiding van mijn ouders mijn leven ruïneren?

ECONOMISCH minder bedeeld, neerslachtig, geneigd tot wangedrag, met grote kans op een mislukt huwelijk — dat is het ongunstige beeld dat sommige deskundigen schilderen van de kinderen van gescheiden ouders. Het is dus heel begrijpelijk dat je voor je toekomst vreest als je ouders gescheiden of uit elkaar zijn.

Misschien schijnt het je toe dat de scheiding van je ouders je leven al aan het verwoesten is. Zo herinnert een jongen die Denny heet zich: „Na de scheiding van mijn ouders was ik ongelukkig en neerslachtig. Ik begon problemen op school te krijgen en moest een jaar overdoen. Daarna dacht ik: ’Wat doet het er allemaal toe?’ Dus werd ik de clown van de klas en knokte ik heel wat af.” Sommige jongeren reageren zelfs door hun toevlucht te nemen tot drank, drugs of seks — of door tragisch impulsieve beslissingen te nemen.

Waarom echter worden door echtscheidingen zo veel jonge levens geruïneerd? En hoe kun je voorkomen dat het jouwe erdoor wordt verwoest?

Wat emotionele pijn doet

Vlak na een scheiding luchten sommige jongeren hun frustratie en kwaadheid door zich te misdragen op manieren waarvan zij voordien nooit gedroomd zouden hebben. Bij sommige jongeren is wangedrag een verwrongen manier om hun ouders voor de echtscheiding te „straffen”. Soms is het een wanhopige kreet om aandacht van hun ouders, die plotseling alle belangstelling voor hun kinderen verloren schijnen te hebben. „Mams was er nooit”, klaagt de 15-jarige Tina. „Er was geen discipline en er waren geen regels, alleen een leeg huis. Zo ben ik verzeild geraakt in drugs en seks.”

Waarom echter schuiven ouders soms alle discipline aan de kant na een echtscheiding? Vaak komt dit eenvoudig doordat ook zij het emotioneel erg moeilijk hebben. Zo bekende een gescheiden vrouw: „Ik heb mijn kinderen beslist verwaarloosd. Na de scheiding zat ik zelf zo in de knoei dat ik ze gewoon niet kòn helpen.”

Noodzakelijk zelf de verantwoordelijkheid op je te nemen

Met schokkend gedrag zou je je ouders heel goed op stang kunnen jagen. Maar wat bereik je er in feite mee, afgezien van het feit dat een toch al gespannen situatie er nog ellendiger door wordt? De enige die door het wangedrag wordt „gestraft”, is degene die zich er schuldig aan maakt. Een 19-jarige jongen die na de echtscheiding van zijn ouders tot druggebruik, immoraliteit en diefstal verviel, gaf toe: „Ik ga gebukt onder die misstappen.” — Vergelijk Galaten 6:7.

In Hebreeën 12:13 geeft de bijbel de zinvolle raad: „Blijft rechte paden voor uw voeten maken, opdat wat kreupel is niet ontwricht raakt.” Zelfs waar de ouderlijke discipline ontbreekt, is wangedrag niet te verontschuldigen, zeker niet als je rechtvaardige beginselen bijgebracht zijn. „Indien iemand . . . weet hoe hij het juiste moet doen en het toch niet doet, is het hem tot zonde” (Jakobus 4:17). Neem de verantwoordelijkheid voor je daden op je en oefen zelfdiscipline (1 Korinthiërs 9:27). Vermijd daden die je misschien voor de rest van je leven zult betreuren.

Overhaaste beslissingen

Nog een manier waarop jongeren hun toekomst na de echtscheiding van hun ouders kunnen verwoesten, is door het nemen van overhaaste beslissingen. Door het ontbreken van een vaste ouderlijke hand gaan velen van school af — zonder er goed over na te denken hoe zij op een dag in hun onderhoud zullen voorzien. Anderen grijpen de eerste de beste gelegenheid om uit hun ongelukkige leven thuis te ontsnappen met beide handen aan. Lynn, een jonge vrouw, herinnert zich: „Doordat ik uit een uiteengevallen gezin kwam, voelde ik me als iemand met een slecht verleden, alsof ik iets verkeerds had gedaan. Ik vroeg me af: ’Wie zou er nu met mij willen trouwen?’ Dus toen een jongen uit een aardige familie mij wel wilde hebben, trouwde ik met hem, hoewel wij geen van beiden aan het huwelijk toe waren.” Tragisch genoeg kwam het al snel tot een echtscheiding.

Het is werkelijk alleen maar verstandig als je het vermijdt belangrijke beslissingen te nemen wanneer je te zeer in de war bent om helder te kunnen denken. „De schrandere geeft acht op zijn schreden” (Spreuken 14:15). Als je ouders in dit stadium te zeer van streek lijken om naar je te luisteren, waarom praat je je beslissingen dan niet eerst door met een oudere vriend?

Kunnen wij nog wel rondkomen?

Nu er geen vader meer thuis is (zoals vaak het geval is), kan er nog een ogenschijnlijke bedreiging voor je toekomst opdoemen. Het kan zijn dat je je voor het eerst van je leven zorgen maakt over dingen die je voordien vanzelfsprekend vond — eten, kleding, onderdak en geld.

Zul je van honger omkomen? Waarschijnlijk niet. Ouders slagen er gewoonlijk wel in om hun kinderen na een echtscheiding te onderhouden, ook al betekent het dat Moeder een wereldse baan moet nemen. Jammer genoeg echter laten ouders vaak na je daar enige opheldering over te geven. Het kan dus nodig zijn dat je een ware zoon of dochter voor je ouders bent en hun je zorgen kenbaar maakt (Spreuken 4:3). Vraag kalm welke regelingen er voor je onderhoud zijn getroffen. Als je ouders al te zeer van streek zijn om erover te praten, toon dan medegevoel (1 Petrus 3:8). Wacht op het juiste moment om het nog eens te vragen. — Spreuken 15:23.

Niettemin waarschuwt het boek Surviving the Breakup heel reëel: „Van het bedrag waar eens één gezin van leefde, moeten nu twee gezinnen worden onderhouden, wat dwingt tot een lagere levensstandaard voor elk gezinslid, ongeacht het inkomensniveau.” Het is daarom heel goed mogelijk dat je eraan zult moeten wennen het zonder dingen te stellen die je eerst wel kreeg — nieuwe kleren bijvoorbeeld. Maar de bijbel brengt ons in herinnering: „Wij hebben niets in de wereld meegebracht en kunnen er ook niets uit meenemen. Wanneer wij daarom voedsel, kleding en onderdak hebben, zullen wij daarmee tevreden zijn” (1 Timótheüs 6:7, 8). Misschien kun je zelfs helpen bij het opstellen van een nieuw gezinsbudget. Bedenk ook dat Jehovah „een vader van vaderloze jongens” is (Psalm 68:5). Je kunt er zeker van zijn dat je behoeften hem ter harte gaan.

Uitwerking op je eigen huwelijk

Omdat het huwelijk van je ouders is mislukt, is het begrijpelijk dat je je zorgen maakt over je eigen vooruitzichten op een geslaagd huwelijk. Gelukkig is huwelijksverdriet niet iets wat je van je ouders erft — zoals sproeten. Je bent een uniek individu, en hoe een eventueel toekomstig huwelijk van jou zal zijn, is niet afhankelijk van de fouten die je ouders hebben gemaakt, maar van de mate waarin jij en je partner Gods Woord in praktijk brengen. Dat je uit een ongelukkig gezin komt, behoeft geen belemmering te zijn om op een goede dag zelf een stabiel huwelijk te hebben, als onzelfzuchtige liefde maar het fundament is. Zulke „liefde faalt nimmer”. — 1 Korinthiërs 13:8.

Annette bijvoorbeeld werd grootgebracht door een vader die alcoholist was en zijn gezin herhaaldelijk in de steek liet. „Het gevolg is dat ik een beetje onzeker ben”, bekent Annette. „Nu nog vind ik het verschrikkelijk als mijn man even ergens heen gaat zonder mij te verzekeren dat hij terugkomt.” Niettemin vervolgt Annette: „Ik besloot dat als ik trouwde, mijn huwelijk vreedzaam zou zijn en dat ik met iemand zou trouwen van wie ik wist dat ik gelukkig met hem kon zijn. Ik ben nu gelukkig en heb het gevoel dat de scheiding van mijn ouders een flink eind achter me ligt.”

Doe er je voordeel mee

Jeremia merkte op: „Goed is het voor een fysiek sterke man, dat hij het juk draagt in zijn jeugd” (Klaagliederen 3:27). Nee, er schuilt weinig ’goeds’ in als je je ouders uit elkaar ziet gaan. Maar het is mogelijk om zelfs met deze negatieve ervaring je voordeel te doen.

Je kunt bijvoorbeeld gedwongen zijn je van extra verantwoordelijkheden in het huishouden te kwijten. Dit kan je helpen bekwaamheden te ontwikkelen die later in je leven waardevol zullen blijken. Onderzoekster Judith Wallerstein merkte verder op: „De emotionele en intellectuele groei [bij kinderen van gescheiden ouders], die door de crisis in het gezin werd bevorderd, was indrukwekkend en soms ontroerend. De jongeren . . . bekeken de ervaringen van hun ouders nuchter en kwamen tot goed doordachte conclusies voor hun eigen toekomst. Zij waren erop bedacht wegen te vinden om de fouten te vermijden die hun ouders hadden gemaakt.”

Paul kan dit bevestigen. Zijn ouders gingen uit elkaar toen hij nog klein was en dan bij de een, dan weer bij de ander in huis, werd hij heen en weer geschoven tussen ruziënde ouders. Toch heeft hij uit die nare tijd wat geleerd. „Ik ben vastbesloten niet in dezelfde fouten te vervallen als mijn ouders”, zegt hij. En omdat hij heeft leren leven met een situatie die geen stabiliteit bood, zegt hij: „Ik kan me gemakkelijk aan de omstandigheden aanpassen.” Keith, een jonge man die twee echtscheidingen van zijn ouders heeft meegemaakt, is er ook heelhuids doorheen gekomen. „Ik heb mijn onzekerheden”, bekent hij. „Maar ik denk dat iedereen die wel heeft. En ik denk niet dat het mij net zo zal vergaan als mijn ouders, want ik ben vastbesloten mijn hoofd wat meer te gebruiken.”

Er is geen twijfel aan, de scheiding van je ouders zal beslist een stempel op je leven drukken. Maar of het een verblekende vlek of een gapende wond zal zijn, hangt voor een groot deel van jezelf af.

[Illustratie op blz. 15]

Hoe worden de vooruitzichten van een kind op toekomstig geluk beïnvloed door de scheiding van zijn ouders?