Pausbezoek rijt oude wonden open

TIJDENS het bezoek dat de paus in mei aan Duitsland bracht, sprak hij over „de ernstige moeilijkheden waarmee de kerk in het nazi-tijdperk te kampen had”. De Kölner Stadt-Anzeiger berichtte dit en voegde eraan toe: „Hij vermeldde echter niet dat het sommige vooraanstaande katholieke geestelijken aan moed ontbrak en zij wel preken hielden ten gunste van confessionele scholen maar niet tegen de jodenvervolging.”

De zaligverklaringsceremonie voor Edith Stein — een jodin die tot het katholicisme overging — was ook aanleiding tot heftige discussies. Joden maakten er bezwaar tegen dat zij als een katholieke martelares werd afgeschilderd. De Nürnberger Nachrichten schreef daarover: „Edith Stein werd zalig verklaard als martelares voor het christelijke geloof, wat niet helemaal waar is. Zij werd in 1942 in de gaskamer in Auschwitz om het leven gebracht als jodin, niet als katholieke non.” Een katholieke groepering beweerde dat de zaligverklaring een poging was om het „pijnlijke stilzwijgen van de Katholieke Kerk nadat de nazi’s aan de macht waren gekomen”, te verdoezelen. Een andere katholieke groepering zei dat de zaligverklaring „ons niet mag verblinden voor het feit dat de katholieke bisschoppen nauwelijks enige weerstand boden maar veeleer openlijk samenwerkten met het nationaal-socialistische regime”.

Enkele critici eisten dat de Katholieke Kerk schuld zou bekennen wegens haar stilzwijgen tijdens de holocaust, maar daar kwam niets van. „Tijdens zijn bijeenkomst met de bisschoppen de avond ervoor”, zo vermeldde het verslag in de Süddeutsche Zeitung, „ging de paus met de grootste omzichtigheid te werk bij het aanraken van deze doorn in het geweten van de kerk. Tijdens de nazi-dictatuur streefde de Apostolische Stoel er door middel van het concordaat naar ’het ergste te voorkomen’, maar ’slaagde er niet in de rampzalige ontwikkelingen een halt toe te roepen’. De paus zei dat hij geen reden zag de Duitse bisschoppen schuldig te verklaren wegens hun stilzwijgen.”