Kanaries als gasdetectors

VEEL arbeiders in de kolenmijnen zijn door koolmonoxidevergiftiging omgekomen wanneer er na ontploffingen onder de grond brand uitbrak. Er bestond behoefte aan een betrouwbare detector voor dit dodelijke gas. Kleine dieren zoals vogels en muizen zijn gevoeliger voor koolmonoxidevergiftiging dan mensen. Wanneer de atmosfeer verontreinigd raakte met koolmonoxide, bezweken ze veel eerder dan mensen en waarschuwden zo tijdig voor gevaar.

In 1911 werd er in Engeland een wet aangenomen die elke kolenmijn verplichtte twee vinken of muizen te houden die door redders mee naar beneden konden worden genomen als er brand uitbrak. Maar de muizen vielen soms op de bodem van hun kooitjes in slaap, zodat de mijnwerker niet wist of het diertje alleen maar sliep of aan het dodelijke gas bezweken was. Vinken daarentegen bleven op hun stokje zitten, zelfs wanneer ze sliepen. Maar wanneer ze door het giftige gas werden overmand, vielen ze van hun stokje, waardoor de mijnwerker werd gewaarschuwd. Een klein zuurstofflesje zou bij de hand gehouden kunnen worden om het bewusteloze vogeltje weer bij te brengen.

De achtergrondfoto op deze bladzijde toont de vogels die in 1913 in Sengheydd (Wales) werden gebruikt nadat een explosie en een brand 440 mannen hadden gedood.

Maar in veel hedendaagse mijnen worden vinken en kanaries gaandeweg vervangen door chemische en elektronische apparaatjes, en krijgen sommige mijnwerkers toestemming om de werkloze vogels een nieuw onderkomen te verschaffen. Sommige Britse mijnen houden nog steeds een koppeltje kanaries of vinken om ze te gebruiken als gasdetectors.