Rio’s Suikerbrood en Gebochelde

Door Ontwaakt!-correspondent in Brazilië

„ER IS geen lieflijker stad op aarde.” Zo beschreef de Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig de stad Rio de Janeiro. Zeker is, dat de aanblik van Rio vanaf de duizelingwekkende hoogten van de Suikerbroodberg en de Corcovado (Gebochelde) werkelijk adembenemend is.

Vanaf de top van deze twee beroemde bergen is een panorama van schoonheid te zien dat zich uitstrekt zo ver het oog reikt. Er zijn baaien, kreken, eilandjes, stranden, kale rotsen die tientallen meters de lucht in steken, alsook weelderig beboste berghellingen, de glinsterende zee met haar immer wisselend kleurenspel, en natuurlijk de stad zelf.

Rio heeft een geheel eigen charme, met zijn woonwijken die genoeglijk ieder bewoonbaar hoekje en gaatje vullen en zich uitstrekken tegen de berghellingen en over de lagere uitlopers heen. En wat een mengelmoes van architectonische ontwerpen! Koloniale bouwwerken zij aan zij met ultramoderne gebouwen, omgeven door krottenwijken die wankel tegen de kleine heuvels aanleunen.

De Suikerbroodberg

De eerste beschrijving van het Suikerbrood is gevonden in een brief gedateerd 9 juli 1565. De jezuïetenmissionaris José de Anchieta maakt in een brief aan zijn superieur melding van „een zeer hoge piek, gelijkend op een suikerbrood, die uitziet over de maagdelijke bosgebieden en het dichte woud”. Deze kegelvormige granieten rots, die 395 m hoog is, staat als een schildwacht aan de ingang van de Baai van Guanabara.

Tot 1817 was de top van het Suikerbrood voor mensen ontoegankelijk. In dat jaar beklom een Engelse, met de taaie vasthoudendheid van een Marco Polo, de steile helling en plantte de Britse vlag op de top. Dit veroorzaakte zo’n opschudding onder de plaatselijke bevolking — onderdanen van de Portugese koning Johan VI, die toen in Brazilië verbleef — dat een soldaat de volgende dag tegen de verraderlijke helling opklauterde, de aanstootgevende vlag uit de grond rukte en er de vlag van zijn eigen land voor in de plaats zette! Voor dit onbesuisde patriottische wapenfeit werd hij uit de militaire dienst ontslagen — Portugal en Engeland waren bondgenoten!

Tijdens de in 1909 in Rio gehouden Internationale Expositie werd het idee besproken om van de Suikerbroodberg een toeristische attractie te maken. De burgemeester gaf toestemming voor de aanleg van een kabelbaan, en datzelfde jaar nog nam het werk een aanvang. Op 27 oktober 1912 werd het eerste traject van deze spoorlijn door de lucht, met Praia Vermelha als beginpunt, voltooid. Op de openingsdag maakten 577 personen de tocht naar de top van de Urca-heuvel (circa 220 m), de eerste stap op weg naar de top van het Suikerbrood. Het tweede traject was op 19 januari 1913 gereed, toen 449 personen per cabine over een afstand van 750 adembenemende meters naar het hoogste punt van de grote piek vervoerd werden, een piek die mensen eeuwenlang gefascineerd had.

De oorspronkelijke kabelbaancabines hebben gedurende hun zestig dienstjaren miljoenen mensen vervoerd. Op 29 oktober 1972 werden ze echter vervangen door moderne, gestroomlijnde modellen van Italiaanse makelij. Deze nieuwe cabines kunnen 1360 passagiers per uur vervoeren.

De Gebochelde

Als u op het uitkijkpunt van het Suikerbrood staat, vraagt een andere bergtop uw aandacht — de Corcovado (de Gebochelde)! Deze scherpe, rotsige, 704 m hoge piek is verder van de kust af gelegen en biedt uitzicht over de hele stad, de baai en de wijde omgeving.

De Gebochelde is beter toegankelijk dan de Suikerbroodberg, en men beweert dat de Braziliaanse keizer Dom Pedro I (1822-1831) en zijn vrouw, Leopoldina, de eersten waren die, te paard, deze berg bestegen. Daarna werd het een favoriete plek voor zowel de inwoners van Rio als buitenlandse bezoekers.

Dom Pedro II vaardigde op 7 januari 1882 een decreet uit waarin hij opdracht gaf tot de aanleg van een spoorlijn, die op 9 oktober 1884 geopend werd. Het beginstation, Cosme Velho, ligt ruim 35 m boven zeeniveau en de laatste halte ongeveer 670 m. In 1912 werd de lijn geëlektrificeerd en waren de stoommachines uitgerangeerd.

De slingerende en kronkelende rit naar boven, hetzij over de weg of via de rails, is even schitterend als het uitzicht vanaf de top. Het opwindende aroma van het vochtige tropische woud, de vogels en reusachtige vlinders in alle kleurschakeringen, en de koelte van de diepe schaduw, die plotseling plaats maakt voor stralende zonneschijn op de vele open plekken, dragen er alle toe bij de klim naar boven tot een onvergetelijke ervaring te maken.

De ’lieflijkste stad op aarde’? Voor sommigen misschien — bezoekers evengoed als plaatselijke bewoners. Maar één ding is zeker: Rio de Janeiro heeft twee magnifieke pieken — de Suikerbroodberg en de Corcovado (Gebochelde) — van waar af de ’lieflijke stad’ bezichtigd en bewonderd kan worden.

[Illustratieverantwoording op blz. 26]

Photos: Colombo Cine Foto Produções Ltda., Rio de Janeiro