Een blik op de wereld
Vaticaan verliest invloed
Eeuwenlang zijn de namen Spanje en Frankrijk synoniem geweest met goede wijnen en trouw aan het katholicisme. De wijn vloeit er nog steeds, maar steun voor de Rooms-Katholieke Kerk is in deze twee Zuideuropese landen aan het wegebben. Kruispunt, een Nederlands rooms-katholiek tijdschrift, bericht dat nog maar 46 procent van alle Spanjaarden als praktizerend katholiek te boek wil staan, en dat slechts 18 procent van alle mensen in Spanje wekelijks naar de kerk gaat. In een zelfde trant berichtte het Parijse Institut Sofres dat 55 procent van alle Franse rooms-katholieken van mening is dat men officiële verklaringen van de paus naast zich neer kan leggen en toch een goed katholiek kan zijn. Zij geloven dat abortus en voorechtelijke seks niet verkeerd zijn en dat „het absoluut onnodig is tot een parochie of een katholieke organisatie te behoren”. De onderzoeken geven te kennen dat zowel in Spanje als in Frankrijk 15 procent van de bevolking zich nu van religie heeft afgekeerd.
Een leven-bekortende combinatie
„De combinatie van slechte voeding en te frequente zwangerschappen kan de levensduur van een vrouw met vijf jaar bekorten voor iedere baby die zij heeft”, verklaart Asiaweek. „Internationale specialisten zijn voorstander van een periode van twee tot drie jaar tussen de zwangerschappen.” De langere tussenperiodes zullen het lichaam van de moeder beschermen tegen een tekort aan allerlei bouwstoffen door zwangerschap en borstvoeding, maar ook de gezondheid van het kind ten goede komen. Het bericht maakt ook melding van de goede uitwerking van borstvoeding, waarmee „ondervoeding wordt voorkomen en de kindersterfte verlaagd”.
Muziek bij het opereren
Kan muziek de patiënt tijdens de operatie helpen? De resultaten van een onderzoek hiernaar in het Jefferson General Hospital in Port Townsend (Washington) lijken het te bevestigen. De uitwerking van muziek in de operatiekamer werd bij 25 verschillende patiënten bestudeerd door Helen Lindquist Bonny, muziektherapeute, en Noreen McCarron, operatiezuster en assistente van de anesthesist. Met muziek in plaats van met kalmerende middelen werden de geluiden in de operatiekamer verdrongen die voorafgaande aan de operatie vaak spanningen veroorzaken. Melodieuze muziek verlaagde de bloeddruk en hartslag, merkt American Health op, en halveerde ook de hoeveelheid sedativa die nodig was om de patiënten te kalmeren. Een vergelijkbare studie in de Bondsrepubliek Duitsland toonde een soortgelijke reductie. Men gebruikte klassieke muziek alsook populaire muziek uit de jaren ’40 en ’50, met gelijkmatig tempo en ritme. Wilde rauwe klanken werden vermeden. McCarron beweert dat het sussende effect van muziek gelijkstaat aan 2,5 mg valium. Patiënten die ernaar luisterden, voelden zich in het algemeen beter na hun operatie en konden sneller naar huis.
Oprukkende woestijnen
„Elk jaar verandert een oppervlak van tweemaal België, 60.000 vierkante kilometer, in woestijn”, verklaart het tijdschrift New Scientist. „Dit gebeurt ondanks beloften die tien jaar geleden werden gedaan door 94 landen om het tij van het zand te keren.” Het grootste deel van de $6 miljard die tot dusver door de rijkere landen zijn uitgetrokken om de woestijnvorming een halt toe te roepen, is uitgegeven aan volksgezondheid en wegenbouw. Hoewel er enkele regionale successen zijn behaald, is geen enkel land in staat geweest de groei van woestijnen tegen te houden.
De limieten van de aarde overschrijden
De systemen van de aarde die het leven onderhouden, worden zo zwaar belast dat binnenkort blijvende verandering en schade zullen optreden, waarschuwt het Worldwatch Institute. In zijn nieuwe rapport, State of the World 1987, wordt gezegd dat „pogingen om de levensstandaard te verbeteren, op zich al de gezondheid van het wereldecosysteem beginnen te bedreigen”. De gevolgen van vervuiling, uitroeiing van plante- en diersoorten en een afnemende produktie van voedsel en brandstoffen „maken de aarde minder bewoonbaar voor volgende generaties”, verklaarde het rapport. Er werd aan toegevoegd: „Geen enkele generatie is ooit geconfronteerd met zo’n complex geheel van kwesties die onmiddellijke aandacht eisen. Vorige generaties hebben ook alle hun bezorgdheid voor de toekomst gehad, maar wij zijn de eersten die voor beslissingen staan die zullen bepalen of de aarde die onze kinderen zullen erven, bewoonbaar zal zijn.”
De prijs van gif
Vele vergiften zijn veel meer waard dan edelstenen of goud, zegt het Russische tijdschrift Sputnik. „Per ounce [31,1 gram] kost cobragif 9000 dollar, het gif van de krait (Bungarus caeruleus) $14.000, dat van de zeeslang $43.000, de Noordamerikaanse koraalslang $56.000, de Afrikaanse boomslang $283.000, dat van de hommel (Bombus muscorum) $1.134.000 en dat van de vrouwtjesspin van de Amerikaanse zwarte weduwe $2.360.000.” Waarom zijn deze prijzen zo hoog? Het is heel moeilijk deze vergiften te bemachtigen omdat sommige diersoorten zeer zeldzaam zijn. Bovendien leveren insekten slechts milligrammen gif op en slangen ongeveer tien druppeltjes, terwijl het dan misschien wel weer een maand duurt voordat het dier een nieuwe dosis heeft ontwikkeld. In weerwil van de kosten is er grote vraag naar zulke vergiften voor serums om mensen te redden die gebeten zijn en als geneesmiddel voor ziekten.
De hoge tol van vervuiling
„In Zwitserland, waar de helft van het land uit bos of berggebied bestaat, is de gemiddelde tol van de zure regen 50 procent”, bericht de International Herald Tribune, terwijl „in sommige gebieden . . . het percentage dode of stervende bomen al de 65 heeft bereikt”. Dit soort cijfers zijn alarmerend voor ecologen voor wie zure regen een ernstig probleem is dat een groot deel van Noord-Europa raakt. In de Bondsrepubliek Duitsland bijvoorbeeld is meer dan 50 procent van de bomen dood of stervende, en in Frankrijk is dat in de Vogezen al niet anders. In Polen is de tol van de zure regen wellicht 40 procent. Volgens een document van de Poolse Academie van Sociale Wetenschappen, geciteerd in het Franse weekblad L’Express, richten lucht- en watervervuiling ook in Polen grote schade aan. Ondanks Europa’s ernstige probleem met de vervuiling moet dr. Claude Martin, een deskundige op het gebied van zure regen, toegeven: „Er bestaat een zekere terughoudendheid om er iets aan te doen en om genoeg te doen.”
„Noodplan”
Hoeveel soorten planten en dieren er precies bestaan, is onbekend. Schattingen variëren van 5 tot 30 miljoen, terwijl er tot dusver slechts 1,6 miljoen zijn geïdentificeerd. Aangezien er relatief gesproken slechts zo weinig soorten zijn bestudeerd om er wetenschappelijke lering uit te trekken of economisch nut aan te ontlenen, zo legt The New York Times uit, hoort men biologen „vragen om een nieuw tijdperk van natuurvorsing, een noodplan om miljoenen soorten te vinden en bestuderen voordat ze zijn uitgestorven”. De meeste van deze soorten leven in tropische regenwouden die worden vernietigd door de houtwinning of worden omgezet in landbouw- of veeteeltgebied. Hoewel kleine dieren niet zo de sympathie van het publiek wekken als walvissen en panda’s dat kunnen, zijn ze „het fundament van ingewikkelde webben die uiteindelijk alle leven onderhouden, met inbegrip van dat van de mens”, bericht de Times.
Nieuw gevaar in bloed
Gezondheidsautoriteiten in de Verenigde Staten zijn bezorgd dat een zeldzaam kankerverwekkend virus zich wellicht aan het verspreiden is op net zo’n manier als het virus dat AIDS veroorzaakt. „Wij beschikken over bewijzen dat een virus dat zich verspreidt via bloed en dat in verband staat met een zeer ernstige ziekte, in de VS is gedetecteerd”, zegt S. Gerald Sandler, medisch directeur van het Rode Kruis. Het virus, humaan T-celleukemie-virus nr. 1 ofwel HTLV-1, is het eerste virus waarvan bekend is dat het bij mensen kanker veroorzaakt. Behalve dat het verantwoordelijk is voor een vorm van bij volwassenen optredende leukemie, is het ook in verband gebracht met een zenuwziekte — tropische spastische paraparesis of TSP — die lijkt op multiple sclerose. „Het virus vormt een ongewone bedreiging omdat het zo’n lange incubatietijd heeft”, zegt The Wall Street Journal. „Mensen die ermee zijn geïnfecteerd, zullen misschien pas na jaren leukemie krijgen.” Maar wanneer de ziekte zich eenmaal heeft ontwikkeld, leeft de geïnfecteerde persoon gewoonlijk nog slechts drie maanden.